Belirli Süreli İş Sözleşmeleri

<< MAKALE BAŞLIKLARI

1.2. Benzer Sözleşmelerden Farkları

1.2.1. Asgari Süreli İş Sözleşmeleri İle Karşılaştırılması

Asgari süreli iş sözleşmeleri;  sözleşmenin belirli  bir süre boyunca bildirimli fesih yolu ile sona erdirilmesinin taraflarca konulan hüküm ile engellendiği sözleşmeler şeklinde tanımlanmaktadır[7]. Bildirimli fesih imkânının  ortadan kaldırıldığı sürelerde işin devamı güvence altına alınmaktadır. Bu sayede işçi yönünden  işinin  korunması,  işveren yönünden  ise nitelikli personelinin kaybedilmemesi sağlanmaktadır[8].

Asgari süreli iş sözleşmelerinde kararlaştırılan;  sözleşmenin ne zaman sona ereceği değil, ne zamana kadar sona erdirilemeyeceğidir. Kararlaştırılan bu sürenin dolması ile birlikte taraflar sözleşmeyi bildirimli fesih yolu ile feshetme imkânına kavuşmaktadırlar.

Bildirimli feshin yasaklanmış olması, belirli  süreli iş sözleşmelerine paralellik yaratmaktadır. Bildirimli fesih yolu ile sözleşmenin sona erdirilememesi özelliği belirli  süreli iş sözleşmelerini karakterize eden özellikler arasında sayılabilecektir. Bu paralellik  nedeni ile feshin yasaklandığı asgari süre boyunca belirli  süreli iş sözleşmelerine ilişkin hükümlerin asgari süreli  sözleşmelere uygulanabileceği görüşü oluşmuştur[9]. Bu görüşün kabulü  halinde;  işverence – belirlenen asgari 

süre içerisinde – yapılacak fesih nedeni ile işçinin  süre sonuna kadar olan ücretini tazminat  olarak talep etmesi gündeme gelecektir. Yargıtay 9. HD, 2005 yılında verdiği bir kararda;  asgari süre içerisinde  haksız feshedilen sözleşme nedeni ile işçiye bakiye süre ücretinin  ödenmesine karar vermiştir[10]. Bu karar ile asgari süreli sözleşmelerin, hem bakiye süre ücretine  hak kazandıracağı  hem de iş güvencesinden istifade etme imkânı  sağladığından bahisle işçinin lehine olduğu dile getirilmektedir[11].

Asgari süreli iş sözleşmelerinde, sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi söz konusu olmamaktadır. Kararlaştırılan  sürenin sona ermesi ile birlikte taraflar bildirimli fesih yapma hakkına kavuşmaktadırlar. Bu husus göz önüne alınarak; asgari süreli sözleşmelerin, belirli  süreliğine bildirimli fesih hakkından feragat edilen belirsiz süreli iş sözleşmeleri olarak ifade edildiği  görülmektedir[12]. Yargıtay da; asgari süreli iş sözleşmelerini belirsiz süreli iş sözleşmeleri olarak kabul etmektedir[13].

1.2.2. Azami Süreli İş Sözleşmeleri İle Karşılaştırılması

Azami  süreli iş sözleşmeleri, kararlaştırılan  süre boyunca  bildirimli fesih imkânının  saklı tutulduğu ve belirlenen  sürenin  sonunda sözleşmenin kendiliğinden sona erdiği  sözleşmeler şeklinde tanımlanabilecektir[14]. Taraflar; sözleşmenin en fazla hangi zamana kadar devam edeceğini tespit etmektedirler. Bu süreye kadar da bildirimli fesih yapma imkânlarını  saklı tutmaktadırlar[15].

Bu sözleşmelerin süreli fesih yolu ile sona erdirilebilmesi  belirsiz süreli iş sözleşmelerine; sürenin sonunda kendiliğinden sona ermesi ise belirli  süreli iş sözleşmelerine paralellik  yaratmaktadır. Bu nedenle; sözleşmenin hukuki niteliği tartışmalıdır. Bu sözleşmenin karma nitelikli bir sözleşme olduğu  görüşü  ise doktrindeki hâkim görüştür[16]

Azami süreli iş sözleşmelerinin karma nitelikli sözleşme olduğunun kabulü halinde; kararlaştırılan sürenin sonuna kadar belirsiz süreli iş sözleşmesi hükümleri, sürenin dolması ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin olarak ise belirli süreli iş sözleşmesi hükümleri  uygulama alanı bulacaktır. Sözleşmenin kendiliğinden sona erdiğinin kabulü halinde iş güvencesi hükümlerinden yararlanma imkânı veya kıdem tazminatı  hakkı doğmayacağı göz önünde tutulmalıdır[17].

Hem iş güvencesi hükümlerinden mahrumiyet hem de işverenin bildirimli fesih yolu ile süre içerisinde sözleşmeyi feshedebilmesi, işçi açısından yetersiz bir koruma ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle azami süreli iş sözleşmelerinin kurulması  ve varlığı bakımından  bazı şartlara tabi olmasında fayda olacaktır. Bu noktada;  sözleşmenin süre sonunda kendiliğinden sona ereceği göz önünde tutularak belirli süreli iş sözleşmelerinde aranan objektif  şartların mevcudiyetinin  aranması gerektiği görüşü bulunmaktadır. Bu şartların aranmaması halinde; işverenlerin, azami süreli iş sözleşmeleri yaparak belirli  süreli iş sözleşmesi korumalarının etrafından dolanmaları da mümkün  olacaktır[18]. Objektif koşullar olmaksızın akdedilen bir azami süreli iş sözleşmesinin–süre  şartının geçersiz kabul  edilerek  – belirsiz  süreli iş sözleşmesi sayılması gerektiği  yönünde doktrinde hâkim görüş vardır[19].

1.2.3. Bozucu Şarta Bağlı İş Sözleşmeleri İle Karşılaştırılması

Bozucu şarta bağlı sözleşmelerde; ileride  gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirli olmayan bir husus söz konusudur. Belirli süreli sözleşmeler ise objektif olarak belirli bir süre bulunması  halinde geçerli olmaktadır[20]. Bu bağlamda; bozucu şarta bağlı iş sözleşmelerinin  belirli  süreli iş sözleşmeleri ile bir tutulması mümkün olmayacaktır.

İş sözleşmelerinde şarta bağlı bir sürelendirmenin kabul edilmesi, işçi yönün- den ne zaman sona ereceğini bilmeksizin  çalışılması anlamına gelecektir. Bu durumda; sözleşmeleri tamamen  geçersiz saymak yerine kısmi  butlan  yaptırımı ile bozucu şartın geçersiz sayılması ve sözleşmenin belirsiz süreli iş sözleşmesi olarak addedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir[21]

İş sözleşmesinin sona ermesi yönünden koşul kararlaştırılmış ise durumun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirli  değildir. Bu noktada; ne zaman gerçekleşeceği belli olmayan hallerde sözleşmenin belirsiz süreli olması gerektiği kabul edilmelidir. Sözleşmenin sonra ereceği tarihin objektif olarak öngörülebileceğinin kabulü  halinde  ise belirli  süreli iş sözleşmeleri yapılabilecektir[22]


[7]     Aktay, Nizamettin/ Arıcı, Kadir/ Kaplan-Senyen, Tuncay. (2009). İş Hukuku. 3.Bası. Ankara: Seçkin Yayıncılık,  s.89; Mollamahmutoğlu/ Astarlı/ Baysal, s.422; Ekonomi(I), s.31; Güler, s.33.

[8]     Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.18. Nitelikli personelin işyerinde tutulması esasen belirli süreli iş sözleşmeleri ile de sağlanabilmektedir. Ancak bu sözleşmenin geçerli olabilmesi, süre boyunca sözleşmenin feshinin önüne geçilebilmesi için objektif şartlar bulunmalıdır.

[9]     Alpagut, s.13; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.23-24.

[10]   Y9HD 29.07.2005 E.2005/7279 – K.2005/31416 (Çil, s.49) [11]   Çil, s.49.

[12]   Güler, s.33; Ekonomi(I), s.31; Aktay/ Arıcı/ Kaplan-Senyen, s.89.

[13]   “Bu özelliği nedeniyle asgari süreli sözleşmeler, belirli süreli olarak kabul edilmemektedir.

Belirsiz süreli olarak kabul edilmelerinin  nedeni tarafların sözleşmenin sona erme zamanını belirlememiş olmalarıdır.” Y9HD 27.05.2015  E.2015/9148–K.2015/19325  (http://khyk.kazancihukuk.com)  Erişim Tarihi: 01.11.2015.

[14]   Aktay/Arıcı/Kaplan-Senyen, s.89; Güler, s.35. [15]   Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.24-25.

[16]   Güler, s.35; Alpagut, s.14; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.27.

[17]   Ayan, Serkan. (2005). Belirli Süreli İş Sözleşmesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Dergisi. C.54. s.438.

[18]   Ekonomi(I), s.32; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.27-28. [19]   Aktay/Arıcı/Kaplan-Senyen, s.89; Güler, s.36; Çil, s.50.

[20]   Mollamahmutoğlu/ Astarlı/ Baysal, s.419; Güler, s.36-37; Alpagut, s.15. 

[21]   Güler, s.37; Ayan, s.440; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.31-32.

[22]   Alpagut, s.18; Ayan, s.440; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.32.

Düşüncelerinizi duymaktan mutluluk duyarız

Yorumda Bulunun!

Yeni Üyelik Kaydı
İsim - Soyisim (gerekli)
Short Description
Long Description
Cinsiyet (gerekli)
Doğum Tarihi (gerekli)
Şehir
Meslek (gerekli)
Okunan/Bitirilen Hukuk Fakültesi (gerekli)
Hakkında

Üye hakkında, kısa, biyografik bilgi

Şifreyi Sıfırla