Image default
Makale

Belirli Süreli İş Sözleşmeleri

<< MAKALE BAŞLIKLARI

2.2. Sözleşmenin Süreye Bağlanması

Belirli  süreli iş sözleşmelerini tanımlayan 11.madde hükmüne  göre iş ilişkisi süreye bağlı kılınmadıkça sözleşme belirsiz sürelidir. Bu hüküm; belirli süreli iş sözleşmelerin istisna, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin asıl olduğunu  da ortaya koymaktadır. Aşağıda incelenecek olan objektif  şartların mevcudiyetinin anlam ifade edebilmesi ve belirli  süreli bir iş sözleşmesinin oluşturulabilmesi için ön şart tarafların  sözleşmeyi süreye bağlamasıdır. Objektif şartlar bulunmasına rağmen  taraflar  sözleşmeyi süreye bağlamaz ise belirli süreli bir iş sözleşmesi oluşmayacaktır[35].

Sözleşmenin süreye bağlanmasında kullanılan  ifadelerden vadenin açıkça anlaşılması gerekmektedir. Tereddüt yaratacak “yaklaşık, en az” gibi ifadeler var ise süre bakımından açık irade yoktur ve sözleşme belirsiz süreli sayılmalıdır[36].

Belirli  süreli iş sözleşmelerinin süresi açısından Kanun  ile belirlenen  bir üst sınır bulunmamaktadır. Bildirimli fesih imkânı için belirlenen on yıllık sürenin sınır olarak ele alınması doğru olmayacaktır. Bununla birlikte on yıllık süre ile sözleşme yapmayı  gerektirecek  objektif nedenlerin söz konusu olamayacağı da ifade edilmektedir[37].

2.2.1. Sözleşmenin Açık Şekilde Süreye Bağlanması

Tarafların belirli bir takvim birimini esas alarak süre tayin etmeleri halinde sözleşme açık şekilde süreye bağlanmaktadır. İş sözleşmelerinin sürelendiril- mesinde en çok kullanılan  yöntem olup sona erme anının  önel olarak veyahut bir tarih  olarak tespiti  söz konusu  olmaktadır[38]. Bu durumda önem arz eden husus; sona erme anının açık ve net şekilde belirlenmiş  olmasıdır. Muğlak ifadeler kullanarak yapılan sürelendirmeler yeterli olmamalıdır[39]

2.2.2. Sözleşmenin Örtülü Şekilde Süreye Bağlanması

Kanunda açıkça ifade edilmemiş olmakla birlikte; objektif şartların bulunduğu hallerde örtülü şekilde sözleşmeyi süreye bağlamak  da mümkündür. Objektif şartların varlığında sözleşmenin belirli süreli olarak kurulabilmesi için  sözleşmenin açık şekilde süreye bağlanmasına hacet bulunmamaktadır[40].

İşin niteliği ve amacının  elverişli olması yanında; tarafların  işin amacını esas alarak sürelendirme yaptıkları  ve sözleşmenin  sadece ilgili iş için yapıldığının anlaşılması da gerekmektedir[41]. Bu hususta işçiye açıklama yapılması  ve işin bitiminde sözleşmenin sona ereceğinin açıkça ortaya konulması gerekecektir[42].

İşin bitim tarihi ve sözleşmenin amacının objektif  olarak belirlenemediği hallerde belirli süreli  iş sözleşmesi yapmak  mümkün olmamaktadır. Bu noktada; çok uzun süreli veya sözleşmenin yapıldığı esnada bitim tarihinin muğlak olduğu, öngörülemediği durumlarda  belirsiz süreli iş sözleşmelerinin varlığı kabul edilmektedir[43].

İşin sona erme tarihinin  tam olarak belirlenemediği ancak yaklaşık olarak öngörülebildiği  hallerde; işverenin makul bir süre öncesinde yapacağı bildirim ile sözleşmenin sona erme tarihini netleştirmesi gerektiği de öne sürülmektedir. Bu görüş; Alman Hukuku’ndan  esinlenilerek ileri sürülmüş olup, işverenin işçiyi gözetme borcuna da uygun düşmektedir[44].

Şartları oluştuğu  takdirde  iş sözleşmesinde hem açık şekilde hem de örtülü şekilde süre belirlenmesinin önünde de engel bulunmamaktadır. Bir işçinin işe dönüşüne kadar ve her halükarda belirli bir tarihe kadar sözleşmenin geçerli olacağı yönündeki  anlaşmalar bu duruma  örnek olarak verilebilir. Bu belirleme çifte sürelendirme olarak da adlandırılmaktadır[45].


[34]   Eyrenci/ Taşkent/ Ulucan, s.59; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.90.

[35]   Çelik/Caniklioğlu/Canbolat, s.128-129; Ayan, s.441; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.99.

[36]   Mollamahmutoğlu/ Astarlı/ Baysal, s.419. 39 numaralı atıfta incelenen Alman Yüksek

Mahkemesi kararına bakılabilir.

[37]   Ekonomi(I), s.24; Çil, s.44.

[38]   Güler, s.31; Alpagut, s.8; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.103. Önel ile belirleme “ sözleşme 1 ay sürecektir” şeklindeki anlaşmalardır. “Sözleşme 31.12.2015 tarihinde sona erecektir” ise tarih olarak belirlemeye örnek olarak verilebilir.

[39]   Mollamahmutoğlu/ Astarlı/ Baysal, s.419; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.104. Yazar; “Nitekim Rheinland-Pfalz  Eyalet İş Mahkemesi, 19.05. 2004 tarihli bir kararında,  sona erme tarihinin “muhtemelen 30.06.2004” olarak belirlendiği bir sözleşmeyi sona erme tarihinin kesin olarak belirlendiği bir sözleşme değil, sona erme süresine ilişkin  bir tahmine  yer verilen bir iş sözleşmesi olarak nitelemiş  ve bunun ölçü olamayacağını belirtmiştir” ifadeleri ile Alman Yüksek Mahkemesi kararını örnek olarak vermiştir. Hukukumuzda da benzer niteleme yapılması önünde bir engel bulunmamaktadır.

[40]   Alpagut, s.9; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.105. 5 gün sürecek bir seminerde tercümanlık yapacak kişi ile yapılan  sözleşmede sürenin  örtülü olarak belirlendiğini  örnek olarak verilmektedir. Belirli bir yolculuk için şoför tutulması, hastalanan işçi yerine başkası ile anlaşılması halinde de süre örtülü  olarak belirlenmiştir. (Ayan, s.442.)

[41]   Mollamahmutoğlu/ Astarlı/ Baysal, s.420; Alpagut, s.10; Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.106; Ayan, s.442-443.

[42]   Güler, s.32; Alpagut, s.10; Ayan, s. 443. “ Sözü edilen iş için işe alınan  işçilerden bir kaçının zaman zaman ortaya çıkan eleman ihtiyacı nedeni ile kısa süreli ve geçici olarak başka işlerde çalıştırılmış olması, asli ve sürekli işlerde çalıştırılmak  için işe alındıkları  anlamına  gelmez; inceleme konusu  olay bakımından işin biteceği tarih açık olarak kararlaştırılmamışsa  da öngörülebilir niteliktedir.  Nitekim davacı tanıkları da işe başladıklarında  bitip süresinin kendilerine yaklaşık olarak söylendiğini açıklamışlardır.” İfadelerine yer veren 9 HD kararında gerek işin amacının  gerekse de açıklama yapılmasının  önem arz ettiği görülmektedir. Y9HD 31.03.2008 E.2008/7443–K.2008/7075 (http://khyk.kazancihukuk.com) Erişim Tarihi: 01.11.2015.

[43]   Y9HD 16.11.2009 E.2009/6794 – K.2009/31883 (Mollamahmutoğlu/ Astarlı/ Baysal, s.421; Güler, s.32-33; Ekonomi(I), s.23; Çil, s. 38-39; Ayan, s. 444.)

[44]   Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.109-110.

[45]   Bozkurt Gümrükçüoğlu, s.111. 

İlginizi Çekebilir

Bu içeriğimiz ile ilgili düşünceniz?