HMK’nun Getirdiği Yenilikler

“Hukuk Muhakemeleri Kanununun Getirdikleri” konusunda hazırlanmış bulunan elinizdeki bu metinde, 12.01.2001 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun neler getirdiği, genel bir çerçeve ile Kanunun sistematiği içinde ele alınarak açıklanmıştır.

Bilindiği gibi, Cumhuriyetimizin ilk yıllarında başlatılan Türk hukuk reformu çerçe-vesinde, İsviçre Federal Medenî Kanunu ve Borçlar Kanununun alımı ile özel hukuk alanında yapılan düzenlemenin hemen ardından, (1925 tarihli) Neuchâtel Medenî Usul Kanunu’nun, küçük bazı değişiklikler ve farklılaştırmalar sonucu yapılan çevirisinden yararlanılarak hazırlanan metnin, 1927 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisince benimsenmesi ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuz kabul edildi1. Mahkemelerimiz hukuk davalarını, Kanunun kabulünden bugüne kadar geçen yaklaşık seksen yıldan fazla bir dönemde bu Kanundaki kurallar çerçevesinde gördüler. Zamanla ortaya çıkan ihtiyaçların etkisiyle 1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuz, seksen yıl zarfında, küçük veya büyük çapta olmak üzere otuzaltı kez değişti ve bugüne kadar uygulandı. Bu arada belirtmek isterim ki, başka bir ülkeden alınan ve alındığı tarih itibariyle bize oldukça yabancı olan 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunumuz, ihtiyaçlar sebebiyle zamanla yapılan değişiklikler sonucunda, millî bir kanun haline gelmiştir.

Ülkemiz son dönemde, çok büyük çaplı yeni bir kanunlaştırma hareketi içerisine girmiş bulunmaktadır. Bu kanunlaştırma hareketinin temelinde, esas itibariyle, Avrupa Birliği hukuk kuralları (AB müktesebatı) ile uyum düşüncesi vardır.

Kısa bir süre önce, temel kanunlarımızdan Türk Medenî Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu (tümüyle) değişti. Bunlardan bir kısmı yürürlüğe girdi; bir kısmı da yakın zamanda yürürlüğe girecektir.

Temel kanunlardaki yeniliklerin yanı sıra, özel kanunlarda yapılan değişikliklerin ve yeni kabul edilen kanunların sayısını söyleyebilmek neredeyse imkânsız haldedir. Son zamanlarda sayıları giderek artan “torba kanun” uygulamasına bakıldığında, kanun değişikliklerini takip etmek, hukukçular için bile zor hale geldi. Ancak hukukçular olarak görevimiz; bunları en kısa zamanda en iyi şekilde öğrenmek, hâkim olarak uygulamak (HUMK m.76; HMK m.33) veya avukat olarak hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını sağlamaktır (Avukatlık K. m.2).

Geçtiğimiz dönemde, yukarıda belirtilen temel kanunların yanı sıra medenî yargı alanında da çeşitli değişiklikler oldu. 26.09.2004 tarihinde 5235 sayılı “Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun” kabul edildi. Aynı gün çıkartılan 5236 sayılı Kanunla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuzda da büyük çapta çeşitli değişiklikler yapıldı ve ancak bunların önemli bir bölümü, yeni kabul edilen “istinaf mahkemeleri”nin faaliyete geçmemesi sebebiyle yürürlüğe giremedi.

Bu gelişme sürecinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuzun da tümden yenilenmesi gündeme geldi; bu konuda hazırlanmış bulunan “Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı”, 16.04.2008 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine intikal etti ve bu Tasarı, 12.01.2011 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda görüşülerek, küçük bazı değişikliklerle, aynı gün kabul edildi.

“Hukuk Muhakemeleri Kanununun Getirdikleri” konusunda hazırlanmış bulunan elinizdeki bu metinde, 12.01.2001 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun neler getirdiği, genel bir çerçeve ile Kanunun sistematiği içinde ele alınarak açıklanacaktır.

Prof. Dr. Ejder YILMAZ

Daha Fazlası

İçeriğimiz ile ilgili düşüncenizi lütfen aktarınız!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir