“Hastane enfeksiyonudur, ölümcüldür, rutindir, hasta kaybedilebilir ” denebilir mi ?

MEVZUAT

Hastane enfeksiyonları ile ilgili ilk yasal düzenlemeler Tababet Uzmanlık Yönetmeliği ile Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde yeralır.

22/5/1974 tarihli Tababet Uzmanlık Yönetmeliği’nde“tedavi kurumlarında bir enfeksiyon komitesinin kurulacağına, komitenin kimlerden oluşacağına ve faaliyet alanlarına “dair hükümler yer almıştır. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde ise “yoğun bakımlar, ameliyathaneler, reanimasyon ve merkezi sterilizasyon üniteleri, personel sağlığı gibi konularda alınması gereken kontrol önlemlerine” yer verilmiştir. Bu yönetmeliğin 30.maddesi 5/5/2005 tarihli RG de yayımlanan “YataklıTedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik ile değiştirilmiş ve “İlçe hastaneleri ve gün hastaneleri hariç yataklı tedavi kurumlarında hastane enfeksiyonları ile ilgili sorunları tespit etmek, çözümlerine yönelik faaliyetleri düzenleyip yürütmek ve kurumlar düzeyinde alınması gereken kararları gerekli yerlere iletmek üzere enfeksiyon komiteleri kurulur. İlçe hastanelerinde ve günhastanelerinde ise enfeksiyon kontrol sorumlusu belirlenir.” hükmü getirilmiştir. Son olarak da 20/7/2011 tarihindeRG de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Yatak- lı Sağlık TesislerindeYoğun Bakım Hizmetlerinin Uygulama Usul ve esasları Hakkında Tebliğ”in 5 ve6. maddeleri ile “Yoğun bakım servislerinde fiziki altapı, konum ve sağlık tesisi içerisindeki diğer birimlerle olan fonksiyonel ilişkileri bakımından uyulması gereken şartlar”ortaya konarak bir çok parametrenin düzenlenmesi ile hastane enfeksiyonlarının da önüne geçilmesi sağlanmaya çalışılmıştır.

İlk enfeksiyon kontrol komitesi 1984 yılında Hacettepe Tıp Fakültesi’nde, sonra 1985 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinde kurulmuş olup, 1989 yılından itibarende bazı üniversite ve büyük hasta-nelerde kurulmuş ve faaliyetlerine başlamışlardır.

Ayrıca 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Tarzı İcrası hakkında Kanun ile Tıbbi Deontoloji Tüzüğü de uzun yıllar bu sahada yasal mevzuat zeminini oluşturmuşlarsa da 1998 yılında yayımlanan Hasta Hakları Yönetmeliği, daha genel bir biçimde hasta hakları ile ilgili hükümler getirmiştir.

Sağlık Bakanlığı, 3/9/2004 tarihinde Ankara Refik Saydam Hıfzısıhha Merkezi Başkanlığı’nda konuyla ilgili bir toplantı yapılmasına öncülük etmiştir. Bu toplantıya Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Tıp Fakülteleri ve ilgili dernekler ile Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışan bilim adamları katılmışlardır. Bu toplantıda bir alt komisyon kurulmasına karar verilmiş ve alt komisyonun yaptığı çalışmalar sonrasında da 11/8/2005 2005 tarihinde  Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelikle mevzuatımıza “enfeksiyon” izleme, önleme ve kontrol tabirleri daha somut olarak girmiştir.

Bu  yönetmelikten sonra bu kez de 20/02/2006 tarihinde Salık Bakanlığı’nın oluru ile “Hastane Enfeksiyonları Bilimsel Danışma Kurulu” oluşturulmuştur. Bu kurulun kararlarıdoğrultusunda da

18/11/2006 tarihinde “Enfeksiyon Kontrol Hemşirelerinin Eğitimine ve Sertifikalandırılmasına Dair Tebliğ” yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu tebliğ, Enfeksiyon Kontrol Hemşireliği eğitimi verecek eğitim merkezlerinin eğitim faaliyetlerini, eğitim verecek kişileri ve bu merkezlerde eğitim verilecek enfeksiyon kontrol hemşirelerinin eğitimini düzenlemektedir.

16/5/2007 tarihinde “Hastane Enfeksiyonları Bilimsel Danışma Kurulunun Teşkili, Görevleri ile Çalışma usul ve Esasları Hakkında Yönerge”yürürlüğe girmiştir. Bu yönergeye istinaden de bakanlık onayı ile “Hastane Enfeksiyonları Bilimsel Danışma Kurulu” yeni üyeleri göreve başlamıştır.  Hastane enfeksiyonlarının ülke genelinde kontrolüne ilişkin tüm çalışmalar Bilimsel Danışma Kurulu kararları çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

11 Ağustos 2005 tarihinde yayınlanan “Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Yönetmeliği” ile hastane enfeksiyonlarının hukuki açıdan değerlendirilip, sorunların ortaya çıkmaması veya ortaya çıkması halinde çözümü için yasal zemin oluşturulmuştur.Konumuz açısından bakıldığında 11 Ağustos 2005 tarihinde yayımlanan “Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği”,tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaklaşık 30 yıldır gündemde olan hastane enfeksiyonu konusunu yasal zemine kavuşturmuştur. Gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında hastane enfeksiyonlarının tanı ve tedavisine ve en önemlisi de hastaların hastane enfeksiyonlarından korunmasına gereken önemi uzun yıllardır vermediğimiz ortadadır. Bu konu uygulamada ve halk arasında genel olarak “kader” olarak değerlendirilmişse de, gelişmiş ülkelerde bu konu üzerinde yıllardır önemle durulmuş, en önemlisi de hastane enfeksiyonlarının önlenmesi konusunda usul ve yöntemler ile alınması gereken tedbirler tıp bilimi açısından ortaya konmuştur. Bu noktada ülkemizin de yeniden bir şeyi keşfetmesi değil, tıp bilimi içinde kabul görmüş önlemleri alması ve alınan önlemleri sıkı denetlemesi ve tedbirler alması ile enfeksiyonların önüne geçebilmesi mümkündür.

20/7/2011   tarihinde   yayımlanan  “Yoğun   Bakım   Tedavi  Hizmetleri  Yönetmeliği” de uygulamada  görülen  aksaklıkları gidermek için mevzuatımızdaki yerini almıştır. Ayrıca anılan yönetmeliğin 11. maddesinde”Enfeksiyon Kontrolü”, 12. maddesinde”İzolasyon odası”, 13. maddesinde”Güvenlik Önlemleri” başlıkları altında, aslında hastane enfeksiyonları ile ilgili çalışmalara yer verilmiştir.

Uzun yıllardır ihmale uğramış bu konu hakkında sonunda 2005 yılında yayınlanan “Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Yönetmeliği” ile oluşan yasal zemine daha ayrıntılı bir bakış açısı getirilmiş ise de , bu tarihten sonra  yapılmış net ve güvenilir fazla bir istatistiki çalışma olmadığından uygulamada getirdiği sonuçlar üzerinde analiz yapma imkanı bulunamamaktadır.  Bu konuda yalnızca Sayıştay Başkanlığı tarafından 2007 yılında, yani yönetmeliğin yayımlanmasından 2 yıl sonra  kapsamlı ve ayrıntılı bir performans denetimi çalışması yapılmış ve aynı adla TBMM’ne sunulmuştur. Bu rapora göre eksiklikler ve yapılması gerekenler şu şekilde belirlenmiştir;

“ -- Ülke genelinde stratejik bir mücadele planının halen oluşturulmamış olması

-- Yine ülke genelinde bir maliyet analizinin yapılmamış olması,

-- Sürveyans uygulamalarındaki eksiklikler,

-- Denetim ve koordinasyon eksikliği,

-- Alt komitelerde yetersizlik ,

-- Hastanelerde enfeksiyon kontrol programlarının yokluğu veya yetersizliği,

-- Veri analizi ve geri bildirimlerde standartların belli olmaması,

-- Hastane personelin eğitimsizliği ve yetersizliği,

-- Antibiyotik kontrol politikalarındaki yetersizlik,

-- Klinik mikrobiyoloji hizmetlerinde yetersizlik,

-- Enfeksiyon kontrol talimatlarının yokluğu veya eksikliği,

-- Dezenfeksiyon ve sterilizasyon sorunları ve ayrıca enfeksiyon komitelerinin aldıkları kararları uygulamada yaşanılan sorunlar,

-- Hastane birimlerinde yapı sorunları,

-- Sağlık çalışanları ile hasta ve hasta yakınlarının yetersiz eğitimi” 12.

Sayıştay’ın yaptığı inceleme sonucunda belirlediği bu sorunlar giderilmeden, sadece yasal mevzuatla hastane enfeksiyonlarından korunmayı beklemek hayalciliktir… Yukarıda yazılı olumsuzlukların giderilmesi için de bütçe gerektiği açıktır. Oysa Sağlık Bakanlığı tarafından bu konuya ayrılan bütçe belli değildir ve görünen o ki eksiktir, ihtiyacı karşılamaktan uzaktır. Bu gün için Sağlık Bakanlığı Bütçesi’nin ne kadarının hastane enfeksiyonlarının önlenmesi konusunda alınması gereken tedbirlere ayrıldığı da, net bir biçimde ortaya konmamaktadır.

_________________________

12 TC  Sayıştay Başkanlığı Performans Denetimi Raporu Hastane Enfeksiyonları ile Mücadele Aralık 2007



Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Bu içerik ile ilgili görüşler