İcra-İflas Hukuku Ders Notu

Borçlarını, zamanında ve rızaları ile yerine getirmeyen borçlulara karşı; alacaklıların, devlet kuvvetinin yardımı ile alacaklarına nasıl kavuşacağını düzenleyen hukuk dalına icra ve iflas hukuku veya cebri icra hukuku denir.

BU DERS NOTLARI, ÇOK ÖNCEDEN HAZIRLANMIŞTIR. MEVZUAT DEĞİŞİKLİKLERİ VE/VEYA MEVZUAT DEĞİŞİKLİKLERİNİN NOTLARA İŞLENMEMİŞ OLMASI İHTİMALİ BULUNMAKTADIR. BU NEDENLE NOTLARDAN FAYDALANACAK OKUYUCULARIMIZIN İLGİLİ MEVZUAT MADDELERİNİN SON HALLERİNİ DE GÖZDEN GEÇİRMELERİ GEREKMEKTEDİR.

BU DERS NOTU SİTEMİZDE İLK OLARAK 2004 YILINDA YAYINLANMIŞTIR.

İcra iflâs hukukuna “cebri icra hukuku” veya “takip hukuku” da denilmektedir.
Cebri icra, borçların devlet kuvveti ile (zorla) yerine getirilmesidir.
Borçlarını, zamanında ve rızaları ile yerine getirmeyen borçlulara karşı; alacaklıların, devlet kuvvetinin yardımı ile alacaklarına nasıl kavuşacağını düzenleyen hukuk dalına icra ve iflas hukuku veya cebri icra hukuku denir.
Cebri icra hukuku zor kullanma yetkisini sadece devlete tanımıştır. Alacaklının alacağına kavuşması için Devlet, cebri icra organlarınca (icra dairesince) borçlunun mallarına el koyar, bu mallar satılır ve elde edilen para ile alacaklının alacağı ödenir. Kural olarak cebri icranın konusu borçlunun şahsı değil, malvarlığıdır. İstisnaen borçlunun şahsına da cebir (zor) kullanılması söz konusu olabilir. örneğin mal beyanında bulunmayan borçlunun hapisle tazyik edilmesi gibi.
 

CEBRİ İCRA
İcra Hukuku (Cüzi İcra)                                          İflâs Hukuku (Külli İcra)

İcra hukukunda, borçlunun karşısında bir veya birkaç alacaklısı vardır ve borçlunun malvarlığındaki şeylerden bir veya birkaçı cebri icranın konusunu oluşturur. Bu mallar icra dairesi tarafından haczedilir, daha sonra satılır ve elde edilen para ile alacaklının alacağı ödenir.
Külli icrada isi, borçlunun karşısında bütün alacaklıları vardır. Borçlunun haczedilebilen bütün malvarlığı cebri icranın konusunu teşkil eder. Borçlunun bütün malvarlığı satılır ve elde edilen para ile borçlunun, bilinen bütün alacaklılarının alacağı ödenir. Cüzi icra çeşitleri:
1-İlamlı icra
2-İlamsız icra
3-Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip
İCRA HUKUKU
İlamlı İcra                                        İlamsız İcra
Genel Haciz Yolu
Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu
Kiralanan Gayrimenkullerin Tahliyesi
İlamlı icrada, alacaklı borçlusuna karşı önce dava açıp alacaklı olduğunu mahkeme kararı ile kesinleştirmiştir ve bu mahkeme hükmünü yani “ilâmı” icra takibine konu etmektedir.
Alacaklının borçludan olan her türlü alacağı mahkeme kararı ile hüküm altına alınmış olabilir. Alacak bir para alacağı olabileceği gibi paradan başka şeylerde olabilir. Örneğin menkul bir malın teslimi veya aile hukukundan doğan bir borç olan çocuk teslimi de ilâmın konusunu teşkil edebilir.
İlamsız icra ise, sadece para ve teminat alacakları için mümkün olan bir yoldur. Alacaklının alacağı bir para (veya teminat) alacağı ise, alacaklı önce mahkemede dava açmadan icra dairesine başvurup bir ilâmsız icra takibi yapabilir.
İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen diğer kurumlar:
1-İhtiyati haciz: Takip yolu değil, geçici hukuki koruma önlemidir. Doğrudan alacağı elde etmeye yönelik olmayıp alacağı teminat altına almak için öngörülmüş bir tedbirdir.
2-Konkordato: Değişik sebeplerle işleri iyi gitmeyen borçluyu korumak için kabul edilmiş bir kurumdur.
3-Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma: Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin alacaklılarıyla uzlaşmalarıyla borçların ve gerekiyorsa şirketin yeni koşullara uyması ve faaliyetine devam etmesine imkan sağlayan bir kurumdur.
4-İptal Davası: borçlunun henüz malları haczedilmeden veya iflasına karar verilmeden önceki bir dönemde kötü niyetli olarak yapılan tasarrufların (malın satışı, rehin olarak verilmesi gibi) iptalini sağlar. Böylece alacağını tam olarak elde edemeyen alacaklılar bu mallar üzerinden alacağını elde eder.
AMME (KAMU) ALACAKLARININ TAHSİLİ
Kamu alacakları, icra ve iflas kanununa tabi değildir. Bu alacaklar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Kanunu’na tabi değildir. Ancak devlet, il özel idaresi ve belediyelerin özel hukuktan kaynaklanan alacaklarının tahsili icra ve iflas kanununa göre yapılır.
GENEL HÜKÜMLER
Bu bölümde, ilâmlı icra ve ilâmsız icra için müşterek olan genel hükümler kısaca incelenecektir.
İCRA TEŞKİLATI (ORGANLARI)
1-ASIL ORGANLAR
Bunlar sadece icra işleri için kurulmuş olan organlardır.
a- İcra Dairesi: İcra işlerinde birinci derecede görevlidir. İcra takibi icra dairesine yapılır. İcra takibinden sonraki işlemleri de icra dairesi yapar. Mesela, borçlunun mallarının haczi, hacizli malların satılması ve paraların paylaştırılması…
İcra dairesi bağımsızdır. İcra mahkemesinden bir talimat almasına gerek olmadan hareket eder. İcra mahkemesi hâkiminin daimi gözetimi ve denetimi altındadır ama icra mahkemesine bağlı bir organ değildir. İcra dairesi kanuna aykırı işlem yaparsa bu işlem ilgililerin şikâyeti üzerine icra mahkemesi tarafından iptal edilir veya düzeltilir.
İcra dairesi zor kullanma yetkisine sahiptir ve bu konuda kolluk memurlarına ve köy muhtarlarına emir verebilir.
b- İcra mahkemesi
İcra dairelerinin işlemlerinin doğru ve kanuna uygun olup olmadığını denetlemek ve kanunla kendisine verilen diğer icra işlerini yapmakla görevli mercidir. İcra dairesini devamlı gözetim ve denetim altında tutar.
İCRA MAHKEMESİ, icra ve iflâs işleri için kurulmuş özel bir yargı organıdır. Anayasa’nın 152. maddesi anlamında bir mahkemedir.
İCRA MAHKEMESİ’nin icra dairesini şikâyet yolu ile başvurulması halinde denetlemesi dışındaki bazı görevleri:
-İhalenin feshini şikâyet yoluyla incelemek
-Hacizde ve iflasta istihkak davalarına bakmak
-İtirazın kaldırılması talebini incelemek
-İİK da düzenlenen cezai hükümler çerçevesinde bu davalara bakmak ve ceza vermek.
İCRA MAHKEMESİ’nin kararlarına karşı Yargıtay’a temyiz yoluna başvurulabilir. İİK’da buna ilişkin özel hükümler mevcuttur.
İCRA MAHKEMESİ’nin HUKUK İşlerine İlişkin Kararlarının Temyizindeki Özellikler
İCRA MAHKEMESİ’nin temyiz edilebilecek kararları m.363’de 18 bent halinde tahdidî (sınırlı sayıda) olarak sayılmıştır.
Temyiz süresi kararın tefhiminden veya tebliğinden itibaren 10 gündür.
İCRA MAHKEMESİ kararlarının temyizi, satışından başka icra işlemlerini durdurmaz. İCRA MAHKEMESİ kararlarının temyizinde teminat göstermek suretiyle dahi Yargıtay’dan icranın durdurulması talep edilemez.
Temyiz incelemesinde sadece tarafların bildirdiği temyiz sebepleri incelenir. Tarafların bildirmediği sebepler incelenemez.
Miktar ve değeri 2 milyar TL nin altındaki uyuşmazlıklarla ilgili olarak verilen kararlara karşı temyiz yoluna başvurulamaz (miktar 2003 Değişikliği ile artırıldı)
c- Yargıtay’ın İcra – İflas İşleri ile Görevli Hukuk Daireleri

  1. HD, 15. HD, 19. HD ve 21. HD temyiz incelemelerinde yetkilidir.

2- YARDIMCI ORGANLAR
a- Genel Mahkemeler (Asliye Hukuk ve Sulh Hukuk Mahkemeleri)
b- Savcılar ve Adalet Müfettişleri
c- Kolluk Kuvvetleri
İCRA DAİRESİ GÖREVLİLERİNİN SORUMLULUĞU
Hukuki Sorumluluk: İcra dairesi görevlileri görevleri sırasında kusurlu işlemleri ile kişilere zarar verirlerse bu zararların giderilmesi için Adalet Bakanlığı’na karşı Adliye Mahkemelerinde (Asliye veya Sulh Hukuk) tazminat davası açılır. Bu dava haksız fiilden doğan tazminat davası niteliğindedir.
Davada, haksız fiilin vuku bulduğu yer veya davalının (Adalet B.) bulunduğu Ankara mahkemeleri yetkilidir. Dava, zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl veya haksız fiilden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Adalet Bakanlığı zararı ödemek zorunda kalırsa bunu icra dairesi görevlisine rücû eder.
Cezai Sorumluluk: İcra dairesi görevlilerinin kusurlu hareketleri aynı zamanda bir suç teşkil edebilir. Bu halde görevliler hakkında cezai takibat yapılır.
Disiplin Sorumluluğu: Disiplin suçu gerektiren fiil ve hareketler açısından Devlet Memurları Kanununun disiplin cezalarına ilişkin hükümlerine göre işlem yapılır.

>> DEVAMI SONRAKİ SAYFADA

Bu İçeriğe Puanınız?

0 puan
Upvote Downvote

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

<
close

Log in

Forgot password?

Don't have an account? Register

Forgot password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Log in

Privacy Policy