Kıymetli Evrak Hukuku Final Sınavı Soru ve Cevapları – 08.06.2018 – AÜHF

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2017-2018 Akademik Yılı 4/B Sınıfı Kıymetli Evrak Hukuku Yılsonu Sınavı Soru ve Cevapları

NOT: KANUN MADDELERİ SADECE ÇALIŞMAK İSTEYEN ÖĞRENCİLERE YARDIM AMACIYLA BELİRTİLMİŞ OLUP, SINAVDA KANUN MADDELERİNİN YAZILIP YAZILMAMASI PUANLAMADA DİKKATE ALINMAMAKTADIR.

08.06.2018

Sınav Yönergesi: 1- Sınav süresi 70 dakikadır. 2- Kanun kullanılmayacaktır. 3- Başka kâğıt verilmeyecektir. 4- Yanıtlar gerekçeli olmalıdır. 5- Lütfen yazınızın okunaklı olmasına özen gösteriniz. 6- I. Soru 50; II. Soru 35; III. Soru 15 puandır. 7- Hangi sorunun yanıtlandığı açık olduğu sürece istenilen sorudan başlanılabilir. 8- Şekil içindeki italik yazılar imza anlamına gelmektedir.

SORU I

Yukarıda ön ve arka yüz örneği verilen çek, Dursun Demir tarafından imzalanarak Lütfü Libasçı’ya teslim edilmiş, daha sonra Hasan Has’ın eline geçmiştir. Aşağıdaki soruları birbirinden bağımsız olarak yanıtlayınız:

1 – Hasan Has, 18.05.2018 tarihinde çeki ödenmek üzere Türkiye İş Bankası Kadıköy/İstanbul Şubesine ibraz etmiş; Şube, ibraz süresinin geçtiği gerekçesiyle çek bedelini ödememiştir. Şubenin gerekçesi yerinde midir?

Çekte ibraz süreleri, çekin düzenleme yeri ve ödeme yerine göre belirlenir. Somut olayda çekin düzenleme yeri Ankara; ödeme yeri ise açıklık olmadığı için muhatabın ticaret unvanının yanında yazılı yer olan Ankara’dır (TTK m. 781.2). Fiilen ibraz edilen yer, ibraz sürelerinin hesaplanmasında dikkate alınmaz. Olaydaki çekin düzenleme yeri ve ödeme yeri aynı olduğu için, ibraz süresi düzenleme tarihi olan 01.05.2018’den itibaren 10 gündür (TTK m. 796.1). İbraz tarihinde (18.05.2018), 10 günlük süre geçtiği için şubenin gerekçesi yerindedir.

2 – Dursun Demir, 03.05.2018 tarihinde muhatap bankaya çekten caydığını bildirmiştir. Hasan Has, 05.05.2018 tarihinde çeki Türkiye İş Bankası Yenimahalle/Ankara Şubesine ibraz etmiş; Şube, düzenleyenin çekten caydığını ileri sürerek çek bedelini ödememiştir. Şubenin gerekçesi yerinde midir?

Türk Ticaret Kanunu m. 799.1’e göre çekten cayma ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder. Çekin ödeme yeri ve düzenleme yeri Ankara olduğu için ibraz süresi düzenleme tarihinden itibaren 10 gündür (TTK m. 796.1). İbraz, süresi geçmeden, 05.05.2018 tarihinde yapıldığından, cayma beyanı ibraz süresi dolmadan sonuç doğurmayacaktır. Şubenin gerekçesi yerinde değildir.

3 – Hasan Has, 02.04.2018 tarihinde çeki Türkiye İş Bankası Cebeci/Ankara Şubesine ibraz etmiş; Şube, düzenleme tarihinden önce ibraz edildiği gerekçesiyle, hesapta karşılık bulunmasına rağmen çek bedelini ödememiştir. Şubenin gerekçesi yerinde midir?

Çek Kanunu Geçici madde 3.5’e göre, “31.12.2020 tarihine kadar üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.” Söz konusu çek, düzenleme tarihi olan 01.05.2018’den önce muhatap bankaya ibraz edildiğinden, muhatap banka hesapta karşılık olsa bile ödeme yapmayacaktır. Şubenin gerekçesi yerindedir.

4 – Hasan Has, çeki süresinde Türkiye İş Bankası Yenimahalle/Ankara Şubesine ibraz etmiş; Şube, ciro zincirinde kopukluk bulunduğu ve bu yüzden Hasan Has’ın yetkili hamil olmadığı gerekçesiyle çek bedelini ödememiştir. Şubenin gerekçesi yerinde midir?

Olaydaki çek hamiline yazılıdır. Hamiline yazılı kıymetli evrak teslim ile devredilir (Türk Ticaret Kanunu m. 647.1). Hamiline yazılı çekin ciro edilmesi durumunda Türk Ticaret Kanunu m. 791 gereğince çek emre yazılı hale gelmez, teslim ile devredilir ve senedi elinde bulunduran yetkili hamil sayılır; ancak, çeki ciro eden müracaat borçlusu olur. Dolayısıyla hamiline yazılı çekin cirosunun, sadece teminat fonksiyonu olup, temlik ve teşhis fonksiyonları bulunmamaktadır. Bu nedenle yetkili hamil ciro zincirine bakılarak tespit edilmez. Sonuç olarak şubenin iddiası yerinde değildir.

SORU II

Yukarıda ön ve arka yüz örneği verilen senet hakkında aşağıdaki soruları birbirinden bağımsız olarak yanıtlayınız:

1 – Dursun Demir tarafından senedin ön yüzüne konan “ciro edilemez” kaydının işlevi nedir?

Türk Ticaret Kanunu m. 778.1.a’nın atfıyla bonolar hakkında da uygulanacak TTK m. 681.2’e göre, düzenleyen bonoya “emre yazılı değildir” ibaresini veya aynı anlamı ifade eden bir kaydı koymuşsa, bono ancak alacağın temliki yoluyla devrolunabilir ve bu devir alacağın temlikinin hukukî sonuçlarını doğurur. Buna göre, bu kayıt senedi nama yazılı hale getirir. Somut olayda düzenleyen tarafından konulan “ciro edilemez” ibaresi TTK m. 681.2 anlamında “emre yazılı değildir” ibaresiyle aynı anlamı ifade etmektedir. Dolayısıyla düzenleyen tarafından konulan ciro edilemez kaydı, senedi nama yazılı hale getirir.

2 – Hasan Has, senedi ödenmek için Dursun Demir’e ibraz etmiş; Dursun Demir, kendisinin Hasan Has’tan başka bir borç ilişkisi dolayısıyla alacaklı olduğu gerekçesiyle senet bedelini ödemekten kaçınmıştır. Dursun Demir’in gerekçesi yerinde midir?

Türk Ticaret Kanunu m. 778.1.a’nın atfıyla bonolar hakkında da uygulanacak TTK m. 688.1’e göre, cirodaki “vekâleten ödeyiniz” ibaresi tahsil cirosu yapıldığı anlamına gelmektedir. Aynı hükmün ikinci fıkrasına göre bonodan sorumlu olanlar, bu halde, ancak cirantaya karşı ileri sürebilecekleri def’ileri hamile karşı dermeyan edebilirler. Bu sebeple, somut olayda Dursun Demir’in, kendisinin Hasan Has’tan başka bir borç ilişkisi dolayısıyla alacaklı olduğuna ilişkin şahsî def’iyi, senedi tahsil cirosuyla devralan Hasan Has’a karşı ileri sürebilmesi mümkün değildir.

3 – Hasan Has, senedi ödenmek için Ayla Ay’a ibraz etmiş; Ayla Ay, Dursun Demir’in imzasının el yazısıyla değil, imza yerine geçmek üzere oluşturulan bir mührün kullanılması suretiyle atıldığı gerekçesiyle senet bedelinden sorumlu olmadığını ileri sürmüştür. Dursun Demir’in imzasına ilişkin iddianın doğru olması ve olmaması ihtimâllerine göre, Ayla Ay’ın senet bedelinin ödenmemesinden sorumlu olup olmadığını ayrı ayrı açıklayınız.

Türk Ticaret Kanunu m. 778.3’ün atfı uyarınca bonolar hakkında da uygulanacak TTK m. 701.3’e göre düzenleyenin imzası olmak üzere bononun yüzüne atılan her imza aval şerhi sayılır. Yine bonolar hakkında da uygulanacak olan TTK m. 701.4’e göre, kimin için verildiği belirtilmemişse aval, düzenleyen için verilmiş sayılır. O hâlde somut olayda Ayla Ay, Dursun Demir lehine aval vermiştir.

İddianın doğru olduğu varsayımında: Türk Ticaret Kanunu m. 776.1.g uyarınca düzenleyenin imzası bononun zorunlu unsurlarındadır. Bu imzanın, Türk Ticaret Kanunu m. 778.1.i’nin atfı uyarınca bonolar hakkında da uygulanacak Türk Ticaret Kanunu m. 756’ya göre el ile atılması gerekir. Somut olayda imzanın el ile atılmadığı ihtimalinde geçerli bir bono söz konusu olmadığından, avalist Ayla Ay’ın da senetten dolayı bir sorumluluğu olmayacaktır.

İddianın doğru olmadığı varsayımında: Ayla Ay, avalist sıfatıyla senet bedelinin ödenmemesinden, düzenleyen gibi sorumlu olacaktır.

SORU III

“Mahkemece, takip dayanağı senette keşideci olarak adı yazılı bulunan davacı F…’nin isminin yanındaki keşideci imzasının anılan kişiye ait olmadığı, bu sebeple […] evrakın bono niteliği taşımadığı, davacı U… yönünden ise, senette avalist sıfatıyla yer aldığı, şekil açısından geçersiz senede verilen avalin de geçerli olmayacağı, gerekçesiyle davacıların borçlu olmadığının tespitine […] karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.”

Bir ilk derece mahkemesince verilen bu karar temyiz aşamasında sizin önünüze gelseydi ne yönde karar verirdiniz? Tartışınız.

Türk Ticaret Kanunu m. 778.2.d uyarınca bonolar hakkında da uygulanacak olan TTK m. 677’ye göre, bir bono, sahte imzaları içerirse diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez (imzaların istiklâli/bağımsızlığı ilkesi). Bu sebeple, düzenleyenin imzasının sahte olması, senedi geçersiz kılmaz.

Düzenleyenin (keşidecinin) imzasının sahte olması avalistin sorumluluğunu da ortadan kaldırmaz. Çünkü Türk Ticaret Kanunu m. 778.3’ün atfı gereği bonolara da uygulanacak olan TTK m. 702.2 uyarınca, aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdü geçerlidir. Sahte imza ise TTK m. 702.2 anlamında şekle ait noksanlık sayılmamaktadır.

Bu İçeriği Paylaş!
İçeriğimizi Yararlı Buldunuz mu?
00

İçeriğimize yorumda bulunmak ister misiniz?

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a target="" href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> <img src="" height="" width="" alt="" title=""> <table border="" style=""> <iframe frameborder="" allowfullscreen="" src="" width="" height=""> <div class=""> <tbody style=""> <tr style=""> <td style=""> <sub> <sup> <pre lang="" line=""> <ul style=""> <ol style=""> <li style=""> <span class="" style=""> <noindex>