Alettevali
Alettevali, bir olayın, işlemin veya fiilin arka arkaya, kesintisiz yahut düzenli bir sıra içinde gerçekleşmesini ifade eden eski hukuk ve yazı dili terimidir.
Alettevali, bir olayın, işlemin veya fiilin arka arkaya, kesintisiz yahut düzenli bir sıra içinde gerçekleşmesini ifade eden eski hukuk ve yazı dili terimidir. Terim, dağınık veya tesadüfi oluşu değil, birbirini izleyen bir sürekliliği anlatır.
Hukuki metinlerde bu ifade, süreklilik, ardışıklık ve devamlılık unsurunun önem taşıdığı durumlarda anlam kazanır. Birden çok işlemin birbirini takip etmesi, belli yükümlülüklerin ardışık biçimde yerine getirilmesi veya fiillerin zincirleme mahiyet göstermesi bu kapsamda değerlendirilebilir.
Alettevali, güncel hukuk dilinde daha çok “peş peşe”, “birbirini izleyerek”, “ardı ardına” veya “kesintisiz olarak” ifadeleriyle karşılanır. Özellikle süre hesabı, takip eden işlemler, seri davranışlar, müteselsil veya zincirleme nitelik taşıyan fiiller bakımından terimin anlam alanı önemlidir. Bununla birlikte her ardışıklık tek başına hukuki birlik yaratmaz; olaylar arasındaki hukuki bağ ayrıca değerlendirilmelidir.
Terim Arapça على التوالي terkibinden gelir. على / alâ “üzere, biçiminde”; التوالي / et-tevâlî ise “birbiri ardınca gelme, aralıksız devam etme” anlamındadır. Tevâlî kelimesi ولي / v-l-y kök çevresiyle bağlantılıdır; bu kök yakınlık, ardışıklık ve birbirini izleme anlamları taşır. Osmanlı Türkçesinde ale’t-tevâlî / علی التوالی biçiminde kullanılan ifade Türkçede alettevali olarak kalıplaşmıştır.
