Ahkâmı huzuriyye

Ahkâm-ı huzuriyye; tarafların veya ilgili kişilerin hâkim huzurunda bulunarak yürütülen yargılama usulüne ilişkin yöntem (usul) hükümlerini ifade eder.

Başka bir anlatımla, hâkim önünde yapılan yargılama ile ilgili kurallar bütünüdür.

Kullanım (Hukuki bağlam)

• Usul hukuku niteliği: Maddi hukuktan ziyade, yargılamanın nasıl yürütüleceğine ilişkin kuralları anlatır.
• Hâkim huzurunda işlem: Tarafların dinlenmesi, beyanların alınması, duruşma düzeni ve yargısal işlem usulü gibi konularla bağlantılı kullanılır.
• Klasik/Osmanlıca terim: Güncel metinlerde genellikle “usul hükümleri”, “duruşma usulü”, “yargılama usulü” gibi ifadeler tercih edilir.

Köken (Etimoloji)

Ahkâm Arapça kökenlidir; hüküm kelimesinin çoğulu olup “hükümler” anlamına gelir.

Huzur Arapça kökenlidir; “birinin önünde bulunma, yanında olma” anlam alanına dayanır. “Huzuriyye” ise bu kavramdan türeyerek “huzura/hâkim önüne ilişkin” anlamı kazanır.

Bu nedenle ahkâm-ı huzuriyye, kelime anlamı itibarıyla “huzurda (hâkim önünde) uygulanacak hükümler” demektir.

Not

Site metinlerinde anlaşılabilirliği artırmak için “Ahkâm-ı huzuriyye (hâkim önünde yargılamaya ilişkin usul hükümleri)” şeklinde birlikte kullanım tercih edilebilir.