Ahkâmı mütehalife

Ahkâm-ı mütehalife; aykırı, birbirinden farklı veya değişik nitelikte hükümler demektir. Klasik metinlerde, aynı konu içinde birbirine tam olarak benzemeyen, farklı ihtimallere veya ayrı durumlara göre düzenlenmiş hükümleri ifade etmek için kullanılır.

Kullanım (Hukuki bağlam)

• Farklılaştırılmış düzenleme: Aynı başlık altında, durumlara göre değişen hükümler için kullanılabilir.
• Klasik metin dili: Osmanlıca ve eski hukuk metinlerinde bölüm/fasıl içinde terim olarak görülür.
• Modern karşılık: Güncel dilde çoğu kez “farklı hükümler”, “ayrıksı hükümler” veya bağlama göre “çelişik/aykırı hükümler” şeklinde karşılanır.

Köken (Etimoloji)

Ahkâm kelimesi Arapça kökenlidir; “hükümler” anlamına gelir (tekili: hüküm).

Mütehalife kelimesi de Arapça kökenlidir; “birbirine aykırı/farklı olan” anlam alanına dayanır (kök ilişkisi: hilâf / muhalefet).

Bu nedenle ahkâm-ı mütehalife, kelime anlamıyla “farklı/aykırı hükümler” demektir.

Not

“Aykırı” ifadesi bazen “çelişkili” anlamı çağrıştırabilir; metnin bağlamına göre daha nötr bir karşılık olarak “değişik/farklı hükümler” kullanmak daha isabetli olabilir.