Ahval-i Şahsiye
Ahvâl-i şahsiye; gerçek kişilerin (hakiki şahısların) hukukî varlıkları ve kişisel durumlarıyla ilgili hukukî hâller demektir. Bir kişinin hukuk düzeni içindeki kişisel statüsünü etkileyen ve nüfus/kimlik kayıtlarına da yansıyan temel olay ve işlemleri ifade eder.
Kapsamı
Ahvâl-i şahsiye kapsamına, kişinin medeni hâlini ve kişisel statüsünü etkileyen başlıca olaylar girer. Bunlara örnek olarak:
- Doğum
- Evlenme
- Boşanma
- Evlat edinme
- Soybağına ilişkin işlemler (örneğin tabii çocuğun tanınması / tanıma)
- Ölüm
Bu tür vakıalar, kişinin hukukî statüsünü doğrudan etkilediği için özel önem taşır ve çoğu kez resmî sicil kayıtlarıyla ispatlanır.
Hukuki bağlam
- Kişisel durum/statü hukuku: Kişinin medeni hâli, aile bağları ve kimlik durumuna ilişkin sonuçlar doğurur.
- Nüfus kayıtları: Ahvâl-i şahsiyeye ilişkin birçok olay, nüfus siciline tescil ve kayıt sistemiyle bağlantılıdır.
- Modern kullanım: Güncel hukuk dilinde çoğu zaman “kişisel hâller”, “kişisel durumlar” veya bağlama göre “kişi hâlleri” şeklinde ifade edilir.
Köken (Etimoloji)
Ahvâl, Arapça hâl kelimesinin çoğuludur ve “durumlar, hâller” anlamına gelir.
Şahsiye, Arapça şahs (kişi) kökünden gelir ve “kişiye ilişkin, kişisel” anlamını taşır.
Bu nedenle ahvâl-i şahsiye, kelime anlamıyla “kişisel hâller / kişiye ilişkin durumlar” demektir.
Not
Klasik metinlerde geçen bu terim, günümüzde en anlaşılır biçimde “kişinin hukukî statüsünü etkileyen kişisel hâller”
şeklinde açıklanabilir. Verdiğiniz örnekler (doğum, evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, ölüm) bu kavramın tipik unsurlarıdır.
İlgili mevzuat (örnek atıf): Türk Medenî Kanunu ve Nüfus Hizmetlerine ilişkin düzenlemeler (bağlama göre).