Ahkam-ı müteferia

Ahkam-ı müteferia (yaygın varyantıyla ahkâm-ı müteferri‘a), ana hükümlerin uygulanmasına bağlı olarak ortaya çıkan ayrıntılı, tali veya teferruatlı hükümler için kullanılan Osmanlıca terimdir. Uygulama esaslarını somutlaştıran alt düzenlemeler, açıklayıcı hükümler veya tali hükümler bu kapsamda değerlendirilir.

Kullanım

• Kanun, tüzük ve yönetmelik ilişkisini açıklayan hukuk tarihi metinlerinde kullanılır.
• Ana kuralı tamamlayan tali ve ayrıntılı düzenlemelerin niteliğini belirtir.
• Osmanlıca hukuki terminolojide, teferruat düzeyindeki hükümlerin genel hükümlerden ayrılmasında işlev görür.

Köken (Etimoloji)

Arapça ahkâm (أحكام) “hükümler” ile müteferri‘ / müteferri‘a kökünden gelen ve “ayrılan, dallanan, tali nitelikte” anlam alanına sahip unsurun birleşimidir. Terim, bağlama göre “ayrıntılı/tali hükümler” anlamında kullanılır.