Alât, Arapça kökenli bir kelime olup genel anlamıyla araçlar, gereçler veya bir işin yapılmasına yarayan aletler anlamını ifade eder. Osmanlı hukuk dili ve resmî yazışmalarında terim, özellikle belirli bir faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan maddî araç ve ekipmanı belirtmek amacıyla kullanılmıştır. Hukukî metinlerde çoğu zaman belirli bir faaliyet veya kurumla bağlantılı olarak geçen “alât ve edevat” tamlaması içinde yer alır ve işin icrası için gerekli tüm araç ve gereçleri kapsayan genel bir ifade niteliği taşır.
Kullanım
- Hukukî kullanım: Osmanlı dönemine ait hukuk metinlerinde, idarî yazışmalarda ve resmî belgelerde bir işin yürütülmesi için gerekli olan araç ve gereçleri ifade etmek üzere kullanılmıştır. Özellikle “alât ve edevat” şeklindeki kalıplaşmış ifade, bir faaliyet veya mesleğin icrası için gerekli bütün araçların tamamını kapsayan genel bir terim olarak görülür.
- Gündelik kullanım: Güncel Türkçede kelime çoğunlukla “alet” biçiminde kullanılmakta olup herhangi bir işte kullanılan araç veya gereç anlamını taşır.
Av ve sayd için lâzım gelen alât ve edevat ile sair levazımın temini...
— Kara Avcılığı Kanunu, 4915 sayılı Kanun, m. 6
Köken (Etimoloji)
Kelime Arapça آلة (āla) kelimesinin çoğulu olan آلات (ālāt) biçiminden gelir. Arapçada آلة “alet, araç, mekanik düzenek”, çoğul biçimi olan آلات ise “aletler, araçlar” anlamına gelir. Osmanlı Türkçesinde bu çoğul biçim doğrudan kullanılmış ve zamanla modern Türkçede “alet” kelimesine dönüşmüştür.
(Bkz: Alet, Edevat, Levazım, Teçhizat, Araç
