Hukuk Terimleri

Mehr, İslâm hukukunda evlenme akdinin kurulmasıyla birlikte erkeğin kadına vermeyi taahhüt ettiği veya verdiği malî değeri olan kazandırmayı ifade eden hukukî bir kurumdur.

Vasi, velâyet altında bulunmayan küçüklerin veya mahkeme kararıyla kısıtlanan ergin kişilerin korunması amacıyla atanan, onların kişisel işlerinde yardımcı olan, hukukî işlemlerinde temsil eden ve özellikle malvarlıklarını özenle yöneten…

Vesayet makamı, kamu vesayetinin yürütülmesinde görevli olan ve kanun gereği sulh hukuk mahkemesi sıfatıyla hareket eden vesayet dairesidir.

Vesayet denetimi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişisel ve malvarlığına ilişkin menfaatlerinin korunması amacıyla, vasi veya kayyımın işlemlerinin mahkeme gözetimi, izin sistemi, rapor-hesap incelemesi ve şikâyet-itiraz mekan…

İdarî hiyerarşi, kamu yönetimi içinde yer alan makam ve görevlilerin üst–ast ilişkisi çerçevesinde örgütlenmesini ve üst makamların astları üzerinde sahip olduğu denetim, gözetim ve emir verme yetkilerini ifade eden i…

Aledderecat, bir işlemin veya durumun derecelerine göre, yani belirli bir sıralama veya kademelenme esasına uygun biçimde gerçekleştirilmesini ifade eden Osmanlıca kökenli bir terimdir.

Alât, Arapça kökenli bir kelime olup genel anlamıyla araçlar, gereçler veya bir işin yapılmasına yarayan aletler anlamını ifade eder.

Alâkadar, bir kişi, olay, işlem veya konu ile ilgili, ilişkili ya da bağlantılı olan kimse veya şeyi ifade eden Osmanlıca kökenli bir terimdir.

Alâhilâf’ül-kanun, bir işlem, davranış veya kararın kanuna aykırı, yani yürürlükteki hukuk kurallarına uygun olmayan şekilde gerçekleştirilmesini ifade eden Osmanlıca kökenli hukuk terimidir.

Alâ, Osmanlı Türkçesi ve klasik hukuk dili içinde “üzerine, üstünde, hakkında, gereğince, uyarınca” anlamlarında kullanılan Arapça kökenli bir edat ve bağlaçtır.

AKİT, kişileri birbirlerine karşı bir şey yapmak yahut vermekle yükümlü kılan hukukî ilişki veya bu ilişkinin doğurduğu yükümlülük anlamında kullanılan hukuk terimi; en yaygın hukukî işlemi ve borç kaynağını ifade eden bir hukuk terimi o…

Akd-i Sahih, geçerli, doğru, kusursuz akit olarak tanımlanan, unsurları ve bunlara ait şart ve vasıfları kanunla uygun olarak kurulmuş sözleşme türüdür.KullanımSağlam olarak kurulmuş (sahih) bir akdin modern Türk hukukundaki geçerli sözl…

Akd-i muvazaa, Osmanlı hukuk terminolojisinde karşılıklı ödün verilerek yapılan akit, anlaşma, sözleşme olarak tanımlanan, modern hukukta muvazaalı işlem kavramına tekabül eden klasik terimdir.KullanımBu terim Osmanlı döneminde iki farkl…

Akd-i mezbur, sözü geçen akit, anlaşma, sözleşme anlamında kullanılan, Osmanlı hukuk metinlerinde daha evvel bahsi geçmiş veya zikredilen bir sözleşmeye atıf yapan arkaik hukuk terimidir.KullanımAkd-i mezbur terimi, klasik Osmanlı hukuk …

AKD-İ MEBHUSÜNANH, klasik Osmanlı hukuk literatüründe akıl hastası (mecnûn) sıfatıyla vasıflandırılan kimselerin akdettiği sözleşmelerin hüküm ve sonuçlarına ilişkin hukuki kategori.KullanımAkd (عقد), İslam hukuk terminolojisinde en yayg…

AKARÂTI MEVKÛFE, Klasik İslam hukukunda, vakıf kuruluşunda gelir getirmek amacıyla tahsis edilen gayrimenkul malların tümünü ifade eden teknik vakıf terimi.KullanımVakıf yapılarının iki ana kategorisinden birini oluşturan akarâtı mevkûfe…

Akar, hukuk dilinde ve özellikle klasik/Osmanlıca terminolojide, esasen taşınmaz malı; uygulamada ise çoğu kez kiraya verilerek gelir sağlayan taşınmazı ifade eder.

Akamet Akamet, hukuk dilinde bir işin, girişimin veya yargısal/idarî sürecin sonuç vermemesini; başka bir ifadeyle neticesizlik, kısırlık ve sonuç alınmama hâlini ifade eder.

Pay sahipleri sözleşmesi, bir şirketin pay sahiplerinin tamamı veya bir kısmı arasında; pay sahiplerinin şirketle ilgili haklarını (özellikle oy hakkı, yönetim organlarının oluşumu, pay devri, finansman, kâr dağıtımı, çıkış mekanizmaları…

Aile şirketi, kanunda ayrı bir şirket türü olarak düzenlenmemiş olmakla birlikte; şirketin sermaye/payı (mülkiyeti) ve/veya yönetim ve karar mekanizmaları üzerinde aynı aileye mensup kişilerce belirleyici etkide bulunulan, şirketin strat…

Aile hukuku, bireylerin “aile” olgusuna dâhil oldukları statü ve ilişkileri düzenleyen; bu ilişkilerin kurulması, devamı, korunması ve sona ermesi aşamalarında ortaya çıkan hak, yetki ve yükümlülükleri belirleyen med…

Ahz, klasik/Osmanlıca hukuk dilinde ve bazı yerleşik tamlamalarda “almak” anlamına gelen bir terimdir.

Ahvâl-i şahsiye (yazımda sıkça: Ahval-i şahsiye), kişinin doğrudan şahsıyla ilgili hukukî hâllerini ifade eden klasik bir terimdir.

Ahvâl, hukuk ve klasik metin dilinde “durumlar; hâller; vaziyetler” anlamına gelen bir terimdir.