Aşırı Yararlanma
Aşırı Yararlanma, bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunması ve bu oransızlığın, zarar gören tarafın zor durumda kalmasından, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak oluşturulmasıdır. Kurum, sözleşme özgürlüğünün…
1.758 XP?Katılım XPKatılım XP; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip, paylaşım ve profil faaliyetlerinin tek hareket defterindeki toplamıdır.
Ankahukuk Sitesi1.758 XP?Katılım XPKatılım XP; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip, paylaşım ve profil faaliyetlerinin tek hareket defterindeki toplamıdır.
Avukat
Aşırı Yararlanma, bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunması ve bu oransızlığın, zarar gören tarafın zor durumda kalmasından, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak oluşturulmasıdır. Kurum, sözleşme özgürlüğünün dürüstlük ve hakkaniyet temelindeki sınırlarından biridir.
Hukuki Çerçeve ve Uygulama
Türk Borçlar Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca aşırı yararlanmanın objektif unsuru edimler arasındaki açık oransızlık; sübjektif unsuru ise bu durumun zarar görenin zor durumda kalması, düşüncesizliği veya deneyimsizliğinden yararlanılarak meydana getirilmesidir. Her iki unsurun sözleşmenin kurulduğu anda birlikte bulunması gerekir.
Zarar gören, durumun özelliğine göre sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirerek edimini geri isteyebilir veya sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini talep edebilir. Kanunda öngörülen süreler hak düşürücü niteliktedir. Hâkim, yalnız ekonomik farkı değil tarafların konumunu, piyasa koşullarını ve yararlanma kastını birlikte değerlendirir.
Kavramın Sınırları ve Benzer Kavramlardan Farkı
Aşırı yararlanma, irade sakatlığına benzer sonuçlar doğurmakla birlikte yanılma, aldatma veya korkutmayla aynı değildir. Gabin eski ve yaygın adıdır. Yalnız yüksek fiyat veya kötü pazarlık sonucu kurumun uygulanması için yeterli değildir; açık oransızlık ve sömürü unsuru birlikte bulunmalıdır.
(bknz: Gabin, İrade Sakatlığı, Dürüstlük Kuralı, Sözleşme Özgürlüğü)
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 28.
- Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler.
- Yargıtayın gabin ve açık oransızlığa ilişkin içtihatları.
Taşınmaz satışları, tüketici dışındaki kredi ve ödünç ilişkileri, ekonomik sıkıntı içindeki kişinin yaptığı sözleşmeler ve deneyimsiz kişilerin ağır koşullara bağlandığı işlemlerde ileri sürülür.
Kurumun geleneksel adı Arapça kökenli “gabin”dir ve aldatıcı ölçüde eksiklik veya zarar anlamına gelir. 6098 sayılı Kanun, daha anlaşılır Türkçe bir karşılık olarak “aşırı yararlanma” terimini kullanmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 28.; Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler.; Yargıtayın gabin ve açık oransızlığa ilişkin içtihatları.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.