Hukuk Terimleri

Ahkâmı mütehalife (metinlerde ayrıca ahkâm-ı mütehalife), hukuk dilinde birbirine aykırı, çelişen veya farklılık gösteren hükümler anlamına gelir.

Ahkâmı müteferia (metinlerde “ahkâm-ı müteferria” biçimi de görülür), hukuk dilinde ayrıntılı hükümler anlamına gelir.

Ahkâmı mahsusa (metinlerde sıkça ahkâm-ı mahsusa), hukuk dilinde özel hükümler anlamına gelir.

Ahkâmı huzuriyye, hukuk terimi olarak hâkim önünde yargılanmayla ilgili yöntem (usul) hükümlerini ifade eder.

Ahkâm, Arapça kökenli olup “hüküm” kelimesinin çoğuludur; genel anlamıyla hükümler demektir.

Ahit, Türkçe hukuk ve resmî dil geleneğinde başta söz verme (taahhüt) anlamıyla; ayrıca bağlama göre antlaşma/muahede (özellikle devletlerarası anlaşma) anlamıyla kullanılan bir terimdir.

Ahar (âhar), özellikle Osmanlı-Türk yazı kültürü içinde, kâğıdın yüzeyine sürülerek onu daha dayanıklı, daha az emici ve yazıya daha elverişli hâle getiren koruyucu/perdahlayıcı tabakayı ifade eder.

Adlî müzaharet, Türk hukuk dilinde (özellikle eski metin ve uygulamalarda) adli yardımı ifade eden bir terimdir.

Adlî kaza, en genel anlamıyla, adlî yargı kolu içinde yürütülen yargılama faaliyetini ve bu faaliyeti yerine getiren mahkemeler düzenini ifade eden, ağırlıkla klasik/öğretisel terminolojiye ait bir terimdir.

Adli (hukuk dilinde sıklıkla adlî biçimiyle), genel olarak adalet, yargı ve yargısal işleyiş ile ilgili olanı; daha dar bağlamda ise ceza muhakemesi, yargılama faaliyeti ve yargı teşkilatı çevresindeki kurum, işlem ve nitelikleri ifade e…

Adi şirket (Türk Borçlar Kanunu terminolojisiyle adi ortaklık), iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve/veya mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmesel kişi birliğidir.

Adi kira; kiraya verenin bir malın (taşınır, taşınmaz veya bir hakkın) kullanımını (Türk Borçlar Kanunu’nun 299.

Adem-i vüsuk (bazı metinlerde adem-i vüsûk), hukukî ve klasik/Osmanlıca dilde bir iddia, beyan veya belgenin gerçekliğinin sabit olmaması, başka bir ifadeyle güvenilir/sahih bulunmaması hâlini anlatan terimdir.

Adem-i selahiyet, klasik/Osmanlıca hukuk dilinde yetkisizlik anlamına gelir.

Adem-i iştirak, klasik/Osmanlıca hukuk dili ve resmî yazışma üslubunda katılmamak anlamına gelir.

Adem-i ifâ, borçlar hukuku ve klasik hukuk dili içinde, bir borcun/edimin ifa edilmemesini; yani borçlunun üstlendiği edimi yapmaması, yerine getirmemesi (para borcunda ödememesi) hâlini ifade eder.

Adâd (Osmanlıca/klasik metinlerde; Arapça kökenli), adetler; sayılar anlamına gelir.

Ada, tapu–kadastro ve imar uygulamalarında taşınmazın konumunu/kimliğini belirlemeye yarayan temel birimlerden biridir.

Aciz, hukuk dilinde (özellikle icra–iflas/takip hukukunda) kişinin veya bir kuruluşun borcunu vadesinde ödeyememesi, başka bir ifadeyle ödeme gücünün yetersizliği hâlini ifade eder.

Ceza davası, bir fiilin suç oluşturduğu iddiası üzerine, ceza muhakemesi usulüne göre yetkili ceza mahkemesi önünde yürütülen yargılama faaliyetini ve bu yargılama sonunda verilecek hükmü ifade eden genel bir terimdir.

Dava, en genel ve teknik anlamıyla, bir hakkın ihlâli, ihlâl tehlikesi veya hukukî belirsizlik nedeniyle mahkemeden hukukî koruma istenmesini ve bu istemin usul hukukunun öngördüğü çerçevede yargılamaya konu edilmesini ifad…

Açık artırma, önceden ilan edilen yer, zaman ve koşullar çerçevesinde, ilgililerin birbirleriyle rekabet ederek artan bedeller üzerinden teklif sundukları ve kural olarak en yüksek teklifi verenin satış konusunu kazandığı …

Aciz vesikası, icra takibinin yahut iflâs tasfiyesinin sonunda, borçlunun haczi mümkün malvarlığının borcun tamamını ödemeye elvermediğini ve bu nedenle alacağın bir bölümünün tahsil edilemeden kaldığını gösteren resmî nitelikte bir belg…

Zincirleme suç, failin tek bir suç işleme kararı doğrultusunda, aynı suçu birden fazla kez işlemesi nedeniyle birden fazla fiil ortaya çıkmasına rağmen, kanunun bu fiilleri “içtima” kapsamında değerlendirerek tek ceza verilmesini; ancak …