7574 sayılı Kanun, 12/02/2026 tarihinde TBMM’de kabul edildi. Trafik cezaları, ehliyet geri alma/iptal, hız-plaka ihlalleri, takograf ve yeni yasaklar tek tek düzenlendi. Kanunun 27. maddesi dışındaki tüm maddeleri, Resmî Gazete’de yayımlanması sonrasında yürürlüğe girecek.
KANUNUN TAM METNİ
Otoyolda görevli trafik zabıtasına “genel zabıta” yetkisi
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde yetki çerçevesini genişletti. Buna göre otoyollardan sorumlu birimlerde görev yapan trafik zabıtası, İçişleri Bakanının uygun görmesi halinde ve kendi sorumluluk sahasıyla sınırlı olmak üzere genel zabıta olarak da görevlendirilebilecek.
Ayrıca 6’ncı maddede, trafik zabıtasının bulunmadığı veya yetersiz olduğu yerlerde trafiği düzenleme ve trafik suçlarına el koyma bakımından “genel zabıta”ya ilişkin atıf sistemi de yeniden kuruldu; metindeki ifade, sorumluluk bölgesine göre genel zabıtanın ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili olacağı şekilde değiştirildi.
Satış sonrası tescilde “3 iş günü” ve vefatta “90 gün” kuralı
Elektronik tescil yapılabilen araçlarda süre kısaldı
Kanun, elektronik ortamda ilk tescili yapılabilen araçlar bakımından “satıştan sonra tescil” süresini sıkılaştırdı. 22’nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında yetkilendirilen kurum/kuruluşlar ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin satışını yaptığı ve ilk tescili elektronik ortamda yapılacak araçlarda, satış işleminden sonra 3 iş günü içinde tescil zorunlu hale geldi.
Araç sahibi vefat ederse: mirasçıya 90 gün ve trafikten men sonucu
Kanun, araç sahibi vefat ettiğinde mirasçıların 90 gün içinde tescil başvurusu yapmasını zorunlu kıldı. Tescil, vefat tarihi itibarıyla yapılacak. Süre dolduğu halde araç mirasçılar adına tescil edilmeden karayoluna çıkarılırsa, sürücüye 3.000 TL idari para cezası uygulanacak ve araç tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilecek.
Hurda/çekili araçta yaptırımlar sertleşti: 46.000 TL ve tescil kaydı açılması
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinde hurdaya ayrılan araçların yanında trafikten çekilen araçları da aynı başlık altında ele aldı. Tescilsiz/plakasız kullanıma bağlanan bazı idari para cezalarını 46.000 TL seviyesine çıkardı.
Daha kritik yeniliklerden biri şu oldu: Aykırılık tespit edilen araç trafikten çekilmiş ise, trafikten çekme tarihi itibarıyla trafik tescil kaydı açılacak ve durum ilgili vergi dairesine bildirilecek.
Plaka rejimi yeniden yazıldı: 4.000 TL’den 280.000 TL’ye; ehliyet geri alma ve trafikten men
Standart dışı/eksik plaka: 4.000 TL ve trafikten men
Yönetmelikte öngörülen nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan ya da zorunlu sayıda plaka takmayan sürücülere 4.000 TL idari para cezası verilecek. Araç, plaka uygun hale gelene kadar trafikten men edilecek.
Plakayı bilerek okunmaz/farklı okunur hale getirme: 140.000 TL (tekerrürde 280.000 TL)
Plakasını bilerek farklı okunur veya okunamaz hale getirecek şekilde değiştiren sürücüye 140.000 TL idari para cezası uygulanacak, araç 30 gün trafikten men edilecek. Aynı fiil son ihlalden geriye doğru 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrarlanırsa her seferinde 280.000 TL ceza verilecek, araç bu kez 60 gün trafikten men edilebilecek.
Tescilli aracı plakasız kullanma: 46.000 TL + ehliyet 30 gün; tekerrürde 140.000 TL + 60 gün
Tescilli aracı plakasız kullanan sürücüye 46.000 TL idari para cezası verilecek; sürücü belgesi 30 gün geri alınacak ve araç 30 gün trafikten men edilecek. Aynı ihlal 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrarlanırsa her seferinde 140.000 TL ceza uygulanacak; ehliyet 60 gün, araç 60 gün trafikten men edilecek.
Sahte/başka araca ait plaka: 140.000 TL ve TCK 204
Başka bir araca ait tescil/geçici tescil plakasını, yetkili kuruluşça verilmemiş plakayı, tescil kaydı bulunmayan plakayı veya sahte plakayı takan ya da kullananlara 140.000 TL idari para cezası verilecek; ehliyet 30 gün geri alınacak ve araç 30 gün trafikten men edilecek. Bu ihlal 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrarlanırsa her seferinde 280.000 TL ceza uygulanacak; ehliyet ve trafikten men süreleri 60 gün olacak. Ayrıca bu kişiler hakkında TCK 204 (resmî belgede sahtecilik) hükümleri de uygulanacak.
Kanun ayrıca, trafikten men edilen aracın men süresi sonunda, plaka uygun hale getirilmeden aracın teslim edilmeyeceğini; işletenin/sahibin, sürücünün kim olduğuna bakılmaksızın tescil belgesi ve plakaların uygunluğunu sağlama ve denetleme yükümlülüğü taşıdığını da açıkça düzenledi.
Geçici trafik belgesi/geçici plaka usulsüzlüğüne 46.000 TL; tekerrürde 140.000 TL
Geçici trafik belgesi ve geçici tescil plakasını usulsüz kullananlara 46.000 TL ceza verilecek. Trafik zabıtası geçici belge ve plakayı iptal edecek; araç 30 gün trafikten men edilecek. Aynı ihlal 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrarlanırsa her seferinde 140.000 TL ceza uygulanacak ve araç 60 gün trafikten men edilecek.
Takograf–taksimetre–hız sınırlayıcı: zorunluluk genişledi, cezalar 75.000–370.000 TL bandına çıktı
Kanun, 31’inci maddeyi baştan yazdı. Buna göre araç türüne göre gereç bulundurma zorunluluğu korunurken; 3.500 kg üstü yük taşıtları ve belirli yolcu taşımacılığı araçlarında takograf, taksi hizmeti veren otomobillerde taksimetre, yönetmelikte sayılan araçlarda ise hız sınırlayıcı zorunlu hale geldi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenenler dışındaki takograf/taksimetre/hız sınırlayıcıların kullanımı yasaklandı. Bu cihazlara müdahale ederek yanlış veri üretecek hale getirmek ya da bu haldeki cihazı kullanmak da yasak kapsamına alındı.
Cezalar ise kalem kalem şöyle belirlendi: gereç bulundurmama 1.000 TL; takograf/hız sınırlayıcı bulundurmama veya kullanmama 75.000 TL; taksimetre bulundurmama/kullanmama 46.000 TL. Cihazlara müdahale ve benzeri ağır ihlallerde ceza 185.000 TL olarak öngörüldü; 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrar halinde her seferinde 370.000 TL uygulanacak. Bazı ihlallerde ayrıca ehliyete 30 gün geri alma; tekerrürde 90 gün geri alma yaptırımı getirildi. Eksiklik giderilene kadar aracın trafikten men edilmesi de düzenlendi.
Araçtaki teknik değişiklikte bildirim süresi: 30 gün; gürültülü değişikliğe 16.000 TL ve 30 gün trafikten men (MADDE 7)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 32’nci maddesini “teknik değişiklik ve bildirim” ekseninde genişletti ve yaptırımları yükseltti. Madde başlığını da açık biçimde “Araç üzerindeki teknik değişiklikler ve bildirim zorunluluğu” çerçevesine oturttu.
Mevzuata uygun değişiklik bildirimi: 30 gün içinde tescile/kayıtlara işletme
Düzenleme, araç üzerinde mevzuata uygun şekilde yapılan her türlü teknik değişikliğin, işleten tarafından 30 gün içinde tescil belgesine/kayıtlarına işletilmesini zorunlu kıldı. Bu yükümlülüğe uymayanlara uygulanan idari para cezasını 108 TL’den 1.000 TL’ye çıkardı.
Mevzuata aykırı değişiklik: 5.000 TL ve eksiklik giderilene kadar trafikten men
Kanun, “araç üzerinde ilgili mevzuata aykırı şekilde değişiklik yapılmasını” açıkça yasakladı. Aykırı değişiklik tespit edilirse işletene 5.000 TL idari para cezası verilecek ve araç, mevzuata uygun hale gelene kadar trafikten men edilecek.
Gürültü çıkaran aykırı değişiklik: sürücüye 16.000 TL + 30 gün men
Aykırı değişiklik çevreyi rahatsız edecek derecede gürültü çıkarıyorsa, aracı kullanan sürücüye ayrıca 16.000 TL idari para cezası uygulanacak. Bu kapsamda işlem gören araç 30 gün trafikten men edilecek; men süresi sonunda araç mevzuata uygun hale getirilmeden teslim edilmeyecek.
Koruma çerçevesi/yan koruma/devrilme koruyucu yapı eksikse: 16.000 TL ve trafikten men
Arkadan çarpmaya karşı koruma çerçevesi, yan koruma çerçevesi veya devrilmeye karşı koruyucu yapı bulundurması zorunlu olan araçlarda bu teçhizat yoksa ya da teknik şartlara uygun değilse işletene 16.000 TL idari para cezası verilecek ve araç, uygun hale gelene kadar trafikten men edilecek.
Özel yük ve özel izne bağlı araçlara “karayolu kullanım bedeli” ve trafik zabıtası desteğine günlük 16.000 TL hizmet bedeli (MADDE 8)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesini “özel yük” kavramının yanına “trafiğe çıkışları özel izne bağlı araçları” da ekleyerek genişletti ve yeni mali yükümlülükler getirdi.
Karayolu kullanım bedeli: KGM her yıl belirleyip ilan edecek
Düzenleme, özel yüklerin taşınması ve trafiğe çıkışları özel izne bağlı araçlardan, yolun yapım-bakım-işletmesinden sorumlu kurum/kuruluş tarafından karayolu kullanım bedeli alınacağını öngördü. Bu bedeli Karayolları Genel Müdürlüğü her takvim yılı için; dingil başına tonaj, dingil sayısı, taşıma mesafesi ve karayolunun proje ömrünün azalmasına karşılık gelen bedel gibi unsurları dikkate alarak belirleyip ilan edecek.
İzin usulü: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yönetmelikle belirleyecek
Özel yük ve özel izne bağlı araçlara ilişkin izinlerin usul ve esaslarını, İçişleri Bakanlığının görüşünü alarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yönetmelikle düzenleyecek.
Trafik zabıtası desteği: Günlük 16.000 TL, her yıl yeniden değerleme oranında artış
Özel yük taşınmasında trafik zabıtası desteği alınırsa, destek verilen her gün için 16.000 TL hizmet bedeli alınacak. Bu bedel her yıl, bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranı kadar artırılarak uygulanacak ve genel bütçeye gelir kaydedilecek.
Ehliyetsiz araç kullanma ve “ehliyeti geri alınmış/iptal edilmişken” sürme: 40.000 TL’den 200.000 TL’ye; işletene de 40.000 TL (MADDE 9)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesindeki yaptırım rejimini sertleştirdi.
- Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullananlara 40.000 TL idari para cezası verdi.
- Mahkeme, savcılık veya kanunda belirtilen yetkililer tarafından sürücü belgesi geçici ya da tedbiren geri alınmışken araç kullananlara 200.000 TL idari para cezası öngördü.
- Sürücü belgesi iptal edilmişken motorlu araç kullananlara 200.000 TL idari para cezası getirdi.
- Bu fiillerde motorlu aracın sürülmesine izin veren işletene de tescil plakası üzerinden 40.000 TL idari para cezası bağladı.
Şerit, ters yön, konvoy ve “saldırı amacıyla takip”: 5.000–180.000 TL bandı; 60 gün ehliyet geri alma ve 60 gün men (MADDE 10)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 46’ncı maddesinde trafik akışını tehlikeye sokan davranışları daha ayrıntılı tanımladı ve ağır yaptırımlar getirdi. Düzenleme, özellikle ters yönde sürme, konvoyla trafiği engelleme ve trafikte saldırı amacıyla takip/araçtan inme fiillerini ayrı bir yaptırım düzlemine taşıdı.
Şerit kullanımında yeni çerçeve: belirli araç türlerine “şerit disiplinini” sıkılaştırdı
Kanun, motosiklet/otomobil/kamyonet/panelvan/minibüs/otobüs dışındaki araçlar için şerit kullanımına ilişkin kuralları netleştirdi: iki şeritli yolda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi kullanmama; ikiden fazla şeritli yolda geçme dışında sağdan ikinci şeridi kullanmama; ikiden fazla şeritli yolda sola dönüş dışında en sağdaki iki şerit dışındaki şeritleri kullanmama.
Ters yön, yaya yolu, bisiklet yolu, kapalı yol ve konvoyla engelleme yasakları
Kanun; yerleşim içi bölünmüş yolda ters istikamette sürmeyi, otoyol/şehir dışı bölünmüş yolda ters istikamette sürmeyi, yaya yolunda araç sürmeyi, bisiklet yolu/şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtları sürmeyi ve taşıt trafiğine kapalı/ayrılmış yollarda izin verilenler dışındaki araçları sürmeyi açık yasaklar olarak yazdı. Ayrıca konvoy veya münferit şekilde, keyfi hareketlerle trafiğin akışını kısmen ya da tamamen engelleyecek şekilde karayolunda durdurma fiilini de yasakladı.
“Trafikte saldırı amacıyla takip etmek veya bu amaçla araçtan inmek” ayrı bir fiil oldu
Kanun, “trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip etmek veya bu amaçla araçtan inmek” fiilini açık bir yasak olarak düzenledi ve bu fiile yüksek yaptırım bağladı.
Para cezaları ve idari tedbirler (46’ncı madde rejimi)
Kanun, 46’ncı maddede ihlallere göre idari para cezalarını katmanlandırdı:
- Belirli bentlere aykırılıkta 5.000 TL,
- Belirli bentlere aykırılıkta 10.000 TL,
- Belirli bentlere aykırılıkta 20.000 TL,
- Trafiği tehlikeye sokan ağır ihlallerde (ters yön/konvoyla engelleme gibi) 90.000 TL,
- Görevlilerin uyarı ve işaretlerine uymamaya 3.000 TL,
- Saldırı amacıyla takip/araçtan inmeye 180.000 TL.
Kanun ayrıca, 46’ncı madde kapsamındaki belirli ağır ihlallerde sürücü belgelerinin 60 gün geri alınacağını ve araçların 60 gün trafikten men edileceğini öngördü. İhlalin otoyol, köprü, viyadük veya tünelde gerçekleşmesi halinde ise idari para cezası ile ehliyet geri alma ve trafikten men sürelerini iki kat uyguladı.
Ehliyet iadesinde tahsil şartı ve psikoteknik koşulu
46’ncı madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerini iade ederken, kanun kapsamındaki idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını şart koştu. Bazı ağır ihlallerde ise geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçmesini ve sürücülüğe engel hali bulunmadığının anlaşılmasını aradı.
Tekerrürde iptal: 5 yıl içinde ikinci kez geri alma olursa ehliyet iptal
Kanun, bu madde nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların, son ihlalden geriye doğru 5 yıl içinde ikinci kez geri alma yaşaması halinde sürücü belgelerinin iptal edileceğini düzenledi. Yeniden ehliyet almayı ise sürücü kursuna devam, sınavlarda başarı, psikoteknik değerlendirme ve para cezalarının tamamen ödenmesi gibi koşullara bağladı.
Not: Kanun ayrıca, kanuna uygun şekilde düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında karayolu üzerinde durdurma fiili bakımından “kabahat oluşmaması” istisnasını korudu ve metni bu çerçevede yeniden kurdu.
Kırmızı ışıkta “kademeli ceza” sistemi: 10.000 TL’den 80.000 TL’ye; 6 ihlalde ehliyet iptali (MADDE 11)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 47’nci maddesinde kırmızı ışık ihlallerini tekerrür odaklı bir sisteme bağladı ve para cezalarını yükseltti.
Temel cezalar
- Görevlinin uyarı ve işaretlerine uymayanlara 3.000 TL
- Trafik ışıklarına uymayanlara 5.000 TL
- Diğer işaret/levha/yer işaretlemesi ve yönetmelikte gösterilen yükümlülüklere aykırılığa 1.000 TL
Kırmızı ışık ihlali tekrar ederse: 1 yıl içinde kademeli artış
Kırmızı ışık ihlali son ihlalden geriye doğru 1 yıl içinde tekrarlanırsa cezalar kademeli olarak yükseldi:
- 2’nci ihlal: 10.000 TL
- 3’üncü ihlal: 15.000 TL
- 4’üncü ihlal: 20.000 TL
- 5’inci ihlal: 30.000 TL
- 6’ncı ihlal: 80.000 TL
“Dur” ikazına uymayıp kaçma: 200.000 TL + 60 gün ehliyet + 60 gün men
Sabit veya seyir halinde denetimlerde görevlilerin uyarı ve işaretlerine rağmen “dur” ikazına uymayarak kaçanlara 200.000 TL idari para cezası uygulanacak; sürücü belgesi 60 gün geri alınacak ve araç 60 gün trafikten men edilecek.
Kaza olursa: 60 gün geri alma; tekrar sayısına göre 30/60/90 gün
Kırmızı ışık ihlaliyle kazaya sebebiyet veren sürücünün sürücü belgesini kanun 60 gün geri aldı. Ayrıca 1 yıl içinde kırmızı ışık ihlali sayısı 3 kez olursa 30 gün, 4 kez olursa 60 gün, 5 kez olursa 90 gün geri alma öngördü. Bu geri alma sonunda iade için psiko-teknik değerlendirme koşulunu aradı.
6 kez ihlalde ehliyet iptali
Kanun, 1 yıl içinde kırmızı ışık ihlalini 6 kez yapanların sürücü belgesini iptal etti. Yeniden ehliyet alma sürecini ise; para cezalarının tahsili, iptal tarihinden itibaren en az 1 yıl geçmesi ve psiko-teknik değerlendirme + psikiyatri uzmanı muayenesi şartlarına bağladı.
Alkol/uyuşturucu ve ölçümden kaçınma: 25.000 TL – 150.000 TL; uyuşturucuda ehliyet iptali; ölçümden kaçınmada 5 yıl geri alma (MADDE 12)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde alkol ve uyuşturucu rejimini sertleştirdi; ayrıca kolluğun ölçüm yaparken kullanacağı araçları “test kitleri”ni de kapsayacak şekilde genişletti.
Alkollü araç kullanma: 0,50 promil üstü 25.000 TL
0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullananlara verilen idari para cezasını kanun 700 TL’den 25.000 TL’ye çıkardı.
Tekrarında 50.000 TL; 3 ve üzeri tekrarda 150.000 TL
Alkollü araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların ikinci ihlalinde ceza 50.000 TL oldu. İhlal üç veya daha fazla tekrar ederse kanun 150.000 TL idari para cezası öngördü.
Uyuşturucu/uyarıcı madde: 150.000 TL + ehliyet iptali + TCK
Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilecek ve sürücü belgesi iptal edilecek. Kanun ayrıca bu kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerinin uygulanacağını açıkça yazdı.
Uyuşturucu nedeniyle ehliyeti iptal edilenlerin yeniden sürücü belgesi alması için kanun; iptal tarihinden itibaren en az 5 yıl geçmesini, idari para cezalarının tamamen tahsil edilmesini, psiko-teknik değerlendirme yapılmasını ve resmî sağlık kurumlarından “sürücülüğe engel hali bulunmadığını” gösteren sağlık kurulu raporu ibrazını şart koştu.
Ölçüm yaptırmama: 150.000 TL + 5 yıl ehliyet geri alma
Uyuşturucu/uyarıcı madde veya alkol tespiti için kolluğun ölçüm yapmasına imkân veren cihaz veya test kitleriyle yapılan kontrole rağmen ölçüm yaptırmayan sürücüye kanun 150.000 TL idari para cezası verdi ve sürücü belgesini 5 yıl süreyle geri aldı.
48’inci madde kapsamında geçici geri alma ve iptal işlemlerini, 6’ncı maddede sayılan görevlilerin yapacağını kanun tekrar yazdı; iade için de idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını şart koştu.
Kanun ayrıca, belirli taşıma faaliyetlerinde (yük/yolcu taşımacılığı kapsamındaki araçlar) alkol/uyuşturucu ihlallerinin 5 yıl içinde toplam 3 kez tekrarlanması halinde sürücü belgesinin iptal edileceğini düzenledi ve yeniden ehliyet almayı; süre, ödeme, psikoteknik ve sağlık kurulu raporu şartlarına bağladı.
Takograf zorunlu araçlarda “çalışma-dinlenme” rejimi: süre aşımına 1.000–20.000 TL; işletene iki kat (MADDE 13)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesini yeniden yazarak takograf zorunlu araçlarda sürüş, mola ve dinlenme sürelerini yaptırım sistemine bağladı. Temel kuralı şöyle koydu: Takograf cihazı bulundurma ve kullanma zorunluluğu olan taşıtlar, taşıt kullanma sürelerine aykırı olarak kullanılamadı ve kullandırılamadı.
İşletenin denetim yükümlülüğü
Kanun, işleteni sürücünün kim olduğundan bağımsız biçimde sorumlu tuttu: İşleten, aracın madde ve yönetmelikteki süre hükümlerine aykırı kullanılmaması için gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmak zorunda kaldı.
Para cezaları: süre aşımına göre kademeli
- Günlük sürekli taşıt kullanma süresi 1 saate kadar aşılırsa: 1.000 TL
- Günlük sürekli taşıt kullanma süresi 1 saatten fazla aşılırsa: 3.000 TL
- Günlük toplam taşıt kullanma süresi 1 saate kadar aşılırsa: 3.000 TL
- Günlük toplam taşıt kullanma süresi 1–3 saat aşılırsa: 5.000 TL
- Günlük toplam taşıt kullanma süresi 3 saat ve daha fazla aşılırsa: 10.000 TL
- Haftalık / birleşik iki haftalık süre 4 saate kadar aşılırsa: 10.000 TL
- Haftalık / birleşik iki haftalık süre 4–15 saat aşılırsa: 15.000 TL
- Haftalık / birleşik iki haftalık süre 15 saat ve daha fazla aşılırsa: 20.000 TL
- Günlük dinlenme süresi ihlal edilirse: 3.000 TL
- Haftalık dinlenme süresi ihlal edilirse: 5.000 TL
İki kat kuralı ve çoklu sürücü zorunluluğu
Sürücü aynı zamanda işleten ise idari para cezalarını kanun iki kat uyguladı. Sürücü işleten değilse, denetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletene de bu cezalara tescil plakası üzerinden iki kat uyguladı. Araç kullanmak üzere birden fazla sürücünün görevlendirilmesinin zorunlu olduğu hallerde, araçta bulunması gereken sürücülere ilişkin kurallara uymayan işletene ise 10.000 TL idari para cezası bağladı.
Hız sınırı ihlali yeniden skalalandı: 2.000–30.000 TL; yüksek ihlalde 30/60/90 gün ehliyet geri alma; radar ikaz cihazına 185.000 TL (MADDE 14)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 51’inci maddesini baştan yazarak hız ihlallerinde hem para cezalarını hem de ehliyete ilişkin idari tedbirleri basamaklandırdı.
Yerleşim yeri içinde hız ihlali: 6 km/s’den itibaren kademeli
- 6–10 km/s aşım: 2.000 TL
- 11–15 km/s aşım: 4.000 TL
- 16–20 km/s aşım: 6.000 TL
- 21–25 km/s aşım: 8.000 TL
- 26–35 km/s aşım: 12.000 TL
- 36–45 km/s aşım: 15.000 TL
- 46–55 km/s aşım: 20.000 TL
- 56–65 km/s aşım: 25.000 TL
- 66 km/s ve üzeri aşım: 30.000 TL
Yerleşim yeri dışında hız ihlali: 11 km/s’den itibaren kademeli
- 11–15 km/s aşım: 2.000 TL
- 16–20 km/s aşım: 4.000 TL
- 21–25 km/s aşım: 6.000 TL
- 26–30 km/s aşım: 8.000 TL
- 31–40 km/s aşım: 12.000 TL
- 41–50 km/s aşım: 15.000 TL
- 51–60 km/s aşım: 20.000 TL
- 61–70 km/s aşım: 25.000 TL
- 71 km/s ve üzeri aşım: 30.000 TL
Ehliyet geri alma: yüksek hız ihlalinde 30/60/90 gün
Kanun, yerleşim içi ve dışı için ayrı ayrı olmak üzere; en yüksek üç kademede ehliyet geri alma yaptırımı getirdi:
- 46–55 km/s aşımda her seferinde 30 gün
- 56–65 km/s aşımda her seferinde 60 gün
- 66 km/s (yerleşim içi) / 71 km/s (yerleşim dışı) ve üzeri aşımda her seferinde 90 gün
İade şartı ve “5’inci kez geri alma”da psikoteknik + psikiyatri
Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerini iade ederken kanun, idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını şart koştu. Ayrıca son ihlalden geriye doğru 1 yıl içinde 5’inci kez sürücü belgesi geri alınırsa, geri alma süresi sonunda iade için sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmesini ve sürücülüğe engel hali bulunmadığının anlaşılmasını aradı.
Nüfusu 5.000’in altında denetim yeri: mülki amir belirledi
Nüfusu 5.000’in altında olan yerleşim yerlerinde bu maddeye göre yapılacak denetimin yerini mahalli mülki idare amiri belirleyecek.
Radar ikaz cihazı: imal/ithal 370.000 TL; araçta bulundurma 185.000 TL + el koyma
Kanun, hız tespit cihazlarının yerini belirleyen veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın imalatını, ithalini ve araçlarda bulundurulmasını yasakladı. Bu cihazları imal/ithal edenlere 370.000 TL idari para cezası; araçlarında bulunduran işletene ise 185.000 TL idari para cezası getirdi. Ayrıca bu cihazlara mülki amir tarafından el konulacağını ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceğini düzenledi.
Geçiş üstünlüğü: yol vermeme halinde 15.000 TL; ambulans/itfaiyeye yol açmayanlara 46.000 TL + 30 gün ehliyet + 30 gün men (MADDE 15)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 55’inci maddesinde “geçiş hakkı verme” yükümlülüğüne ilişkin yaptırımları yeniden düzenledi ve özellikle cankurtaran (ambulans), yaralı/hasta taşıyan araçlar ile itfaiye ve orman yangınlarıyla mücadele eden araçlara yol verilmemesi halinde ağır idari tedbirler getirdi.
Genel çerçeve: geçiş üstünlüğüne sahip belirli araçlara geçiş hakkı vermeme
Kanun, 71’inci maddenin birinci fıkrasının (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen araçlara; 55’inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ve ikinci fıkrası kapsamında geçiş hakkı vermeyen sürücülere 15.000 TL idari para cezası öngördü.
55’inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile ikinci fıkrasına uymayanlara ise 1.000 TL idari para cezası verildi.
Ambulans/yaralı-hasta taşıyan/itfaiye/orman yangın aracı: 46.000 TL + 30 gün ehliyet + 30 gün trafikten men
Kanun, 71’inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen araçlara (uygulamada cankurtaran/yaralı-hasta taşıyan araçlar ile itfaiye ve orman yangınlarıyla mücadele eden araçlar) duyulur veya görülür işaretini alınca kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıt yolu üzerinde yer açmayan ve gerekiyorsa durmayan sürücülere 46.000 TL idari para cezası getirdi.
Bu fiil nedeniyle sürücü belgesi 30 gün süreyle geri alınacak ve araç 30 gün süreyle trafikten men edilecek.
İade şartı: para cezalarının tamamen tahsili
Bu şekilde geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için, kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartı aranacak.
Tekerrürde iptal: 5 yıl içinde ikinci kez geri alma olursa ehliyet iptali
Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru 5 yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilecek. Yeniden sürücü belgesi alabilmek için sürücü kursuna devam, sınavda başarı ve psiko-teknik değerlendirme koşulları ile idari para cezalarının tam tahsili gibi şartlar madde metninde korundu.
Şerit izleme / takip mesafesi ve benzeri temel trafik kuralları: “takip mesafesi” 5.000 TL; diğerleri 1.000 TL (MADDE 16)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasını değiştirerek “araçlar arasındaki mesafe” (takip mesafesi) ihlalini ayrı bir yaptırım seviyesine taşıdı.
- 56’ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi (araçlar arasındaki mesafe/takip mesafesi kuralı) ihlal edilirse sürücülere 5.000 TL idari para cezası uygulanacak.
- 56’ncı maddenin diğer hükümlerine aykırılıklarda sürücüler 1.000 TL idari para cezasıyla cezalandırılacak.
Kavşaklarda geçiş hakkı ve dönüş kuralları: bazı ihlaller 1.000 TL, diğerleri 5.000 TL (MADDE 17)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 57’nci maddesinin ikinci fıkrasını değiştirerek kavşaklarda geçiş hakkı ve dönüş kurallarına ilişkin yaptırımı iki kademede düzenledi.
- 57’nci maddenin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentlerine aykırılık halinde sürücülere 1.000 TL idari para cezası uygulanacak.
- 57’nci maddenin diğer hükümlerine aykırılık halinde sürücülere 5.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Yüklü ve yüksüz araçlar: yeni “izinli araç” bendi, ceza tarifesi ve kontrol noktasından kaçmaya 60.000 TL (MADDE 18)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 65’inci maddesini kapsam ve terminoloji bakımından genişletti. Başlık “Yüklü ve yüksüz araçlar” şeklinde kuruldu; yükleme, sabitleme, gabari, tehlikeli madde ve “özel izne bağlı araçların izinsiz trafiğe çıkması” alanlarında hem yeni fiiller tanımlandı hem de idari para cezaları yeniden belirlendi.
Yeni bendi: özel izne bağlı araçların izinsiz trafiğe çıkması
Maddeye (l) bendi eklendi: Ağırlık ve boyutları bakımından karayolunda sürülmesi özel izne bağlı olan araçların, izin alınmadan ya da izin belgesindeki şartlar sağlanmadan karayoluna çıkarılması yasaklandı.
Ceza tarifesi (65’inci madde 1. fıkra bentlerine göre)
Kanun, 65’inci maddedeki bent ihlallerine göre idari para cezalarını aşağıdaki şekilde tarifledi:
- (a) bendine aykırılık: 1.000 TL
- (d), (h), (i), (j) ve (k) bentlerine aykırılık: 3.000 TL
- (e) bendine aykırılık: 20.000 TL
- (f) bendine aykırılık (izinli taşınması gereken yük/özel eşya): 60.000 TL
- (l) bendine aykırılık (özel izne bağlı aracın izinsiz trafiğe çıkması): 30.000 TL
- (c) ve (g) bentlerine aykırılık: işletene 10.000 TL
- (g) bendine aykırı yük gönderen: 20.000 TL
Birinci fıkranın (h) bendinin tehlikeli madde taşımacılığında kullanılan araçlar ile konteyner taşıyan araçlar tarafından ihlali halinde idari para cezası 20.000 TL olarak uygulanacak.
Yola devam yasağı: şartlar sağlanana kadar izin verilmeyecek
Kanun, 65’inci maddenin (d), (e), (f), (g), (h), (i), (j), (k) ve (l) bentlerindeki şartlara uymadan kullanılan taşıtların, gerekli şartlar sağlanıncaya kadar yola devam etmelerine izin verilmeyeceğini açıkça yazdı. Fazla yolcu varsa, bütün sorumluluk ve giderler araç işletenine ait olmak üzere fazla yolcular en yakın yerleşim biriminde indirilecek.
Fazla yükleme: yüzde dilimlerine göre 10.000–60.000 TL ve “işleten + gönderen” ayrı ayrı
(b) bendine aykırı fazla yüklemede, kanun şu dilim sistemini kurdu; işleten ve gönderene ayrı ayrı idari para cezası uygulanacak:
- %10 fazlasına kadar: 10.000 TL
- %15 fazlasına kadar: 20.000 TL
- %20 fazlasına kadar: 30.000 TL
- %25 fazlasına kadar: 40.000 TL
- %25’in üzerinde: 60.000 TL
Kontrol noktasından kaçma / denetimi engelleme: 60.000 TL
Ağırlık ve boyut denetimlerinin yapıldığı kontrol mahallerinde işaretlere uymadan veya görevlinin “dur” ikazına rağmen tartı, ölçü veya belge kontrolüne girmeden seyrine devam edenlere; ayrıca yetkililerce yapılacak ağırlık ve boyut denetimlerini engelleyen araçların sürücüsüne veya işletenine tescil plakasına göre 60.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Kış lastiği ve kar zinciri: 6.000 TL + en yakın yerleşime gitmeye izin; zincir yoksa 6.000 TL, zincir takmayıp akışı engellerse 24.000 TL (MADDE 19)
Kanun, 2918 sayılı Kanun’un 65/A maddesini “Kış lastiği ve kar zinciri zorunluluğu” başlığıyla birlikte yeniden düzenledi ve denetim yetkilerini de saydı.
Kış lastiği zorunluluğu: Bakanlık (valiliğe devredebilir), ceza 6.000 TL
Araçlarda kış lastiği kullanımı, illerin hava ve iklim şartlarına göre, araç cinslerine göre yılın belirli dönemi için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından zorunlu tutulacak. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilecek.
Yükümlülüğe uymayan aracın işletenine 6.000 TL idari para cezası uygulanacak ve bu araçların lastiklerini uygun hale getirebilecekleri en yakın yerleşim birimine kadar gitmelerine denetim görevlilerince izin verilecek.
Kanun, bu idari para cezası tutarını azaltmaya ve iki katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanını yetkili kıldı.
Kar zinciri: yoksa 6.000 TL; takmayıp akışı engellerse 24.000 TL
Karlı ve buzlu hava şartlarında, kamyon, çekici ve otobüs cinsi araçların güvenle seyredemediği karayollarında kar zinciri bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda tutmayan araç sürücüsüne 6.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Kar ve buzla mücadele çalışmaları sırasında, kar zinciri kullanmaması nedeniyle trafik akışına engel olan kamyon, çekici ve otobüs cinsi araç sürücüsüne 24.000 TL idari para cezası uygulanacak.
“Drift/akrobasi” ve bisiklet–motosiklet–e-skuter rejimi: ağır para cezası + 60 gün ehliyet + 60 gün men; yetkisiz e-skuter işletmeciliğine 86.900 TL (MADDE 20)
7574 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 66’ncı maddesine (trafiği tehlikeye düşüren belirli davranışlar, bisiklet/motosiklet/e-skuter alanları) kapsamlı eklemeler yaptı. Düzenlemenin omurgası; “akrobatik/tehlikeli sürüş” davranışlarının açıkça tanımlanması, bu davranışlar için yüksek idari para cezası ve ehliyet geri alma–trafikten men tedbirlerinin norm metninde birlikte kurgulanmasıdır.
Yeni yasak fiil: “izinli gösteri dışında” tek teker, sele üstü akrobasi, kaydırma vb.
Kanun, 66’ncı maddenin birinci fıkrasına (f) bendini ekledi. Buna göre motorlu bisiklet ve motosiklet cinsi araçların; izin alınarak yapılan gösteriler dışında tek tekerlek üzerinde, sele üzerine yatarak, sele üzerinde ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek, tekerleği kaydırılarak veya sürüş güvenliğini olumsuz etkileyecek benzeri akrobatik hareketlerle sürülmesi yasaklandı.
Yaptırım paketi: 46.000 TL + 60 gün ehliyet + 60 gün trafikten men (akrobasi/drift benzeri sürüş)
Kanun, birinci fıkranın (f) bendi ihlali için “yüksek yaptırım + idari tedbir” kombinasyonunu kurdu:
- İdari para cezası: 46.000 TL
- Sürücü belgesinin geri alınması: 60 gün
- Aracın trafikten men edilmesi: 60 gün
Geri alınan sürücü belgesinin iadesi; geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına engel hâli olmadığının anlaşılması ve bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartına bağlandı.
Tekerrür mekanizması: 5 yıl içinde ikinci kez geri alma olursa ehliyet iptali
Kanun, 66’ncı madde kapsamındaki geri alma yaptırımının “ikinci kez” tekrarı halinde sonuçlarını ayrıca düzenledi: Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru 5 yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilecek. Yeniden ehliyet alınabilmesi için kurs–sınav–psiko-teknik değerlendirme ve idari para cezalarının tamamen tahsili koşulları madde içinde sayıldı.
Bisiklet/motorlu bisiklet/sepetsiz motosiklette yolcu sınırı (tescil kaydına göre)
Kanun, sürücü arkasında ayrı oturma yeri olan bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosikletlerle tescil kayıtlarında belirtilen kişiden fazlasının taşınamayacağını hükme bağladı. Fazla yolcular, bütün sorumluluk ve giderler sürücüye ait olmak üzere en yakın yerleşim biriminde indirilecek.
Paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliği: yetki belgesi zorunluluğu ve 86.900 TL ceza
Kanun, paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliğini ayrıca düzenledi: Bu faaliyeti yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alması zorunlu. Yetki belgesi olmadan faaliyette bulunanlara 86.900 TL idari para cezası uygulanacak.
“El freni / ani yön değiştirme / kendi etrafında döndürme”: ceza 140.000 TL’ye çıkarılıyor (MADDE 21)
7574 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 67’nci maddesinde yer alan “zorunluluk olmaksızın bilerek ve isteyerek el freninin çekilmesi veya başka yöntemlerle aracın ani olarak yönünü değiştiren veya kendi etrafında döndüren” fiiline ilişkin idari para cezasını belirgin şekilde artırdı.
Bu kapsamda madde metninde yer alan idari para cezası tutarı 140.000 TL olarak belirlendi (önceki tutar 5.010 TL idi). Kanun ayrıca “sürücü belgesi iptal edilenlerin” ibaresini teknik olarak düzelterek “sürücü belgesi iptal edilenlerin” şeklinde yeniden kurdu ve bazı iptal sonrası yeniden ehliyet edinme koşullarını “iptil nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zaman geçmiş olmalı” + “idari para cezalarının tamamı tahsil edilmiş olmalı” unsurlarıyla metne bağladı.
Kanun, 67’nci maddeye ayrıca “sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemlerinin” 6’ncı maddede sayılan görevlilerce yapılacağını belirten bir fıkra ekledi.
İzinsiz yarış/koşu: düzenleyene 16.000 TL; yarış yapan sürücüye 46.000 TL + 2 yıl ehliyet + 60 gün men; tekerrürde iptal (MADDE 22)
7574 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 70’inci maddesinde “izinsiz yarış/koşu” rejimini yeniden kurdu. Burada iki ayrı özne ayrımı netleştirildi: (i) organizatör/düzenleyen, (ii) yarış yapan sürücü.
Düzenleyene (organizasyona) yaptırım: 16.000 TL
İzin alınmadan yapılan yarış ve koşuları düzenleyen ilgililer hakkında 16.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Yarış yapan sürücüye yaptırım paketi: 46.000 TL + 2 yıl ehliyet + 60 gün trafikten men
Yarış yapan motorlu araç sürücülerine:
- 46.000 TL idari para cezası,
- sürücü belgesinin 2 yıl süreyle geri alınması,
- yarış yapılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi
öngörüldü.
İade şartları: psiko-teknik + para cezalarının tamamen tahsili
Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgesinin iadesi, geri alma süresi sonunda psiko-teknik değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin ibrazı ve Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartına bağlandı.
Tekerrürde iptal: 5 yıl içinde ikinci kez geri alma olursa ehliyet iptali
Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru 5 yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilecek. Yeniden ehliyet alınabilmesi için ayrıca; iptal tarihinden itibaren en az 2 yıl geçmiş olması, idari para cezalarının tamamen tahsili ve psiko-teknik değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı gibi koşullar maddede sayıldı.
Gereksiz geçiş üstünlüğü kullanımı: 46.000 TL (MADDE 23)
7574 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin yedinci fıkrasında “gereksiz geçiş üstünlüğü hakkını kullanma” fiiline uygulanan yaptırımı yeniden belirledi.
Buna göre, geçiş üstünlüğü hakkını zorunluluk olmadığı hallerde kullanan sürücülere 46.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Araç içi ses/müzik/görüntü/haberleşme cihazları: 3.000 TL; ayrıca “uygunsuz cihaz bulundurma/kullanma” 21.000 TL + 30 gün trafikten men (MADDE 24)
7574 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 72’nci maddesini güncelledi ve iki katmanlı bir sistem kurdu: (i) genel kullanım yükümlülüklerine aykırılık, (ii) özellikle sürücünün görüş/izleme alanında kalan görüntü cihazları ile şartlara aykırı ses–müzik–görüntü–haberleşme cihazlarının bulundurulması/kullanılması.
- Birinci fıkraya eklenen cümle ile bu fıkra hükümlerine uymayanlara 3.000 TL idari para cezası uygulanacak.
- İkinci fıkra yeniden kuruldu: Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazlarını bulundurmak veya kullanmak yasaklandı. Bu fiil için 21.000 TL idari para cezası ve ayrıca aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesi öngörüldü.
Seyir hâlinde cep/araç telefonu: 5.000 TL; 2. kez 10.000 TL; 3+ kez her seferinde 20.000 TL + 30 gün ehliyet (MADDE 25)
7574 sayılı Kanun’un 25’inci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 73’üncü maddesinde “seyir hâlinde telefon/haberleşme cihazı” kullanımını kademeli tekerrür yapısıyla düzenledi. Bu bölümde, para cezası artışıyla birlikte “her seferinde” ehliyet geri alma tedbiri metne açıkça işlendi.
- Seyir hâlinde cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarını kullananlara: 5.000 TL
- Son ihlalden geriye doğru 1 yıl içinde ikinci defa: 10.000 TL
- Son ihlalden geriye doğru 1 yıl içinde üçüncü veya daha fazla: her seferinde 20.000 TL + her seferinde 30 gün süreyle sürücü belgesinin geri alınması
Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iadesi, Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartına bağlandı. Sürücü belgesi geri alma işlemlerinin 6’ncı maddede sayılan görevlilerce yapılacağı da ayrıca hükme bağlandı.
Koruyucu sistemler: emniyet kemeri–kask/gözlük–çocuk bağlama sistemi ve “diğer koruyucular” (MADDE 26)
7574 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 78’inci maddesini başlığıyla birlikte tamamen yeniledi. Yeni metin, “koruyucu sistemleri usulüne uygun kullanma” yükümlülüğünü yalnızca bir kural olarak bırakmıyor; ihlal halinde uygulanacak idari para cezasını, tekerrürde ehliyet geri alma tedbirini, 15 yaş altı çocuklara ilişkin özel sorumluluğu ve seyrin engellenmesi (koruyucu takılmadan yola devam edememe) sonucunu aynı maddede birlikte kuruyor.
Kapsam: hangi koruyucu sistemler zorunlu?
Maddeye göre araçların sürülmesi sırasında sürücü ve yolcuların güvenliği için;
- Emniyet kemeri,
- Koruma başlığı (kask) ve koruma gözlüğü,
- Çocuk bağlama sistemi,
- Yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemler
usulüne uygun kullanılmak zorunda. Ayrıca “koruyucu sistemleri usulüne uygun olarak kullanmayanlar” da “koruyucu sistem kullanmamış sayılır” kuralı açıkça yazıldı.
Koruyucu sistemlerin nitelikleri/nicelikleri ile hangi araçlarda, hangi tarihten itibaren ve hangi şartlarda bulundurulacağı ve kullanılacağı yönetmelikle belirlenecek.
Yolcuyu uyarma yükümlülüğü
Yönetmelikte cins ve sınıfları belirtilen araçlarda seyahat eden yolcuların, araç hareket etmeden önce ve seyahat sırasında emniyet kemerlerini bağlamaları konusunda uyarılmaları zorunlu kılındı.
Emniyet kemeri ihlali: 2.500 TL; 1 yıl içinde 4+ ihlalde her seferinde 30 gün ehliyet
- Emniyet kemerini usulüne uygun kullanmayan sürücüye/yolcuya 2.500 TL idari para cezası.
- Sürücünün son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru 1 yıl içinde bu kuralı 4 veya daha fazla ihlal etmesi halinde sürücü belgesi her seferinde 30 gün geri alınacak.
Ehliyet iade şartı: para cezalarının tamamen tahsili
78’inci madde kapsamında geri alınan sürücü belgesinin iadesi, kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasına bağlandı.
Kask/gözlük ihlali: 2.500 TL; 2. kez 5.000 TL; 3+ kez her seferinde 10.000 TL
- Koruma başlığı ve koruma gözlüğünü usulüne uygun takmayan sürücüye/yolcuya 2.500 TL.
- Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru 1 yıl içinde ikinci defa ihlalde 5.000 TL.
- Üçüncü ve daha fazla ihlalde her seferinde 10.000 TL.
Diğer koruyucular ve yolcuyu uyarma yükümlülüğüne aykırılık: 1.000 TL
Birinci fıkranın (d) bendi (yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemler) ile “yolcuların kemer bağlaması için uyarılmaları” yükümlülüğünü ihlal edenlere 1.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Seyre izin verilmeme: koruyucu takılmadan/kullanılmadan araç yola devam edemeyecek
Birinci fıkra kapsamında işlem yapılan araçlarda bulunan sürücü ve yolcular gerekli koruyucu sistemleri takmadan/kullanmadan aracın karayolunda seyrine izin verilmeyecek. Bu, yaptırımın “anlık durdurucu” niteliğini güçlendiren yeni bir sonuç olarak düzenlendi.
15 yaş altı çocuklar: sürücüye 5.000 TL
Sürücüler, 15 yaşını doldurmamış çocukların birinci fıkrada belirtilen koruyucu sistemleri usulüne uygun kullanmalarını sağlamak zorunda. 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri kullanmadan veya usulüne uygun kullanılmasını sağlamadan seyahatine izin veren sürücüye 5.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Kaza yerini terk: 46.000 TL idari para cezası; yaralanmalı/ölümlü kazada 1–3 yıl hapis + 2 yıl ehliyet geri alma (MADDE 27)
7574 sayılı Kanun’un 27’nci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 81’inci maddesinin üçüncü fıkrasını yeniden yazarak “kaza yerinden ayrılma” fiilini, kaza türüne göre iki katmanlı bir yaptırım rejimine bağladı: (i) idari para cezası, (ii) ceza hukuku boyutu (hapis) ve buna eşlik eden uzun süreli idari tedbir (ehliyet geri alma).
İdari yaptırım: 46.000 TL
Anlaşma hali dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında; zabıtanın iznini almadan ve zaruret dışında olay yerinden ayrılan veya 81’inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi hükümlerine uymayan sürücüler 46.000 TL idari para cezasıyla cezalandırılacak.
Ceza hukuku yaptırımı: yaralanmalı/ölümlü kazada 1–3 yıl hapis
Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında, zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücülere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Ehliyet tedbiri: 2 yıl geri alma
Hapis yaptırımına bağlanan bu fiil nedeniyle olay yerinden ayrılan sürücülerin sürücü belgeleri, 6’ncı maddede sayılan görevliler tarafından 2 yıl süreyle geri alınacak.
İade şartı: idari para cezalarının tamamen tahsili
Bu şekilde geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Elektrikli skuter: maddelerde “motorlu bisiklet” yerine geçiyor; yürürlük 01.01.2027 (MADDE 28)
7574 sayılı Kanun’un 28’inci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 103’üncü maddesinde terminolojik değişiklik yaptı: madde başlığında yer alan “motorlu bisiklet” ibaresi “elektrikli skuter” olarak; birinci fıkradaki “taşıtlar ile motorlu bisiklet” ibaresi de “taşıt ve elektrikli skuter” olarak değiştirildi.
Yürürlük: Kanunun yürürlük maddesine göre 28’inci madde 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek; diğer maddeler ise yayımlanma tarihinde yürürlüğe girecek.
İdari para cezası tutanakları: açık kimlik yerine personel tanıtım numarası (MADDE 29)
7574 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 114’üncü maddesinde teknik bir güvenlik/standartlaştırma düzenlemesi yaptı. Buna göre Kanun kapsamında düzenlenen idari para cezası karar tutanakları ile diğer tutanaklara, görevli ve yetkili personelin açık kimliği yerine personel tanıtım numarası yazılacak.
Yabancının çıkışta tahsil edilemeyen cezaları: yeniden girişte tahsil + tahsil yoksa ülkeye giriş yok (MADDE 30)
7574 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 115’inci maddesine eklenen düzenleme ile yabancı uyruklu kişilere uygulanan ve Türkiye’den çıkışına kadar tahsil edilemeyen idari para cezalarının tahsil mekanizmasını netleştirdi:
- Çıkışa kadar tahsil edilemeyen cezalar, yabancının tekrar yurda girişi sırasında tahsil edilecek.
- Bu şekilde de tahsil edilemezse yabancının yurda girişine izin verilmeyecek.
Kiralık araçta ihlal: tebligat adresi varsa ceza kiracı adına düzenlenip tebliğ edilecek (MADDE 31)
7574 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un 116’ncı maddesine ek bir fıkra getirerek kiralık araçlarda ihlal yapanın tespit ve tebligat rejimini düzenledi. Buna göre:
- Trafik kural ihlalinin yapıldığı aracın ihlal tarihinde kiralandığı; 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu ek 3’üncü madde kapsamında genel kolluk kuvvetlerinin denetimine hazır bulundurulan veriler üzerinden tespit edilebiliyorsa ve
- Kiracının tebligata uygun bir adresi bulunuyorsa,
idari para cezası karar tutanağı kiracı adına düzenlenerek tebliğ edilecek ve ceza kiracıdan tahsil edilecek. Ancak bu kiralama, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında yetki belgesi sahibi taşımacının sorumluluk ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacak.
“Korsan taşımacılık” ve amaç dışı kullanım: Ek Madde 2 cezaları yükseltiliyor + tekerrür + ehliyet geri alma (MADDE 32)
7574 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2’nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan idari para cezalarını yeniden belirledi ve üçüncü fıkra içine “ehliyet geri alma + tekerrürde iki kat ceza + iade için tahsil şartı” mekanizmasını açıkça yerleştirdi. Bu bölüm, özellikle belediyeden çalışma izni/ruhsatı olmaksızın yolcu taşımacılığı (“korsan taşımacılık”) ile izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı ve taşıtın tescil amacına aykırı kullanımı ekseninde, hem para cezalarını hem de idari tedbirleri ağırlaştırıyor.
Yeni para cezaları (Ek 2/3)
Ek 2’nci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan ceza tutarları aşağıdaki şekilde güncellendi:
- (a) İlgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıyanlara: 100.000 TL
- (b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşıyanlara: 46.000 TL
- (c) Aracını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine: 20.000 TL
Ehliyet tedbiri (Ek 2/3): (a) bendinde 30 gün geri alma
Kanun, Ek 2/3 fıkrasına “Ayrıca (a) bendi kapsamında işlem yapılan sürücülerin sürücü belgeleri otuz gün süreyle geri alınır.” cümlesini ekledi. Bu, ruhsatsız/izinsiz yolcu taşıma fiilinde para cezasına ek olarak doğrudan ehliyet geri alma sonucunu bağlayan açık bir düzenlemedir.
Tekerrür (Ek 2/3): 1 yıl içinde tekrarında para cezaları iki kat
Kanun, son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru 1 yıl içinde Ek 2/3 fıkranın tekrar ihlali halinde idari para cezalarının iki kat uygulanacağını hükme bağladı.
Ehliyet iadesi: tüm idari para cezalarının tahsili şart
Bu şekilde geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartı açıkça getirildi. Ayrıca geri alma işlemlerinin 6’ncı maddede sayılan görevliler tarafından yapılacağı belirtildi.
Trafik ihlalini özendiren görüntüleri yayma/övme yasağı: 25.000 TL (MADDE 33 – EK MADDE 20)
7574 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesiyle 2918 sayılı Kanun’a Ek Madde 20 eklendi. Düzenleme, trafik kural ihlallerinin “görüntü üzerinden teşvik edilmesi” sorununu idari yaptırıma bağlayan yeni bir kabahat tipi oluşturuyor.
Yasak fiil
Kanunun idari yaptırıma bağlayarak yasakladığı bir eylemi; basın, yayın, internet, sosyal ve dijital medya veya diğer elektronik cihazlar yoluyla paylaşarak trafik kural ihlali yapmaya özendiren görüntüleri alenen yaymak ve övmek yasaklandı.
Yaptırım
Ek Madde 20 hükümlerine uymayanlara 25.000 TL idari para cezası verilecek.
Geçiş hükümleri: takograf uyum takvimi + yönetmelik gelene kadar KTY’nin aykırı olmayan hükümleri + tekerrürde “geçmiş işlemler sayılmayacak” (MADDE 34 – GEÇİCİ MADDE 27)
7574 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesiyle 2918 sayılı Kanun’a Geçici Madde 27 eklendi. Bu geçiş hükmü üç kritik alana odaklanıyor:
- Takograf zorunluluğu getirilen araçlarda kademeli uyum takvimi (model yılına göre),
- Yeni yönetmelik yürürlüğe girene kadar mevcut Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin (KTY) aykırı olmayan hükümlerinin uygulanması,
- Belirli maddelerde yürürlükten önceki işlemlerin “tekerrür hesabında” dikkate alınmaması.
Takograf uyumu: model yılına göre son tarihler
Geçici Madde 27’ye göre; yayım tarihinden önce takograf bulundurma/kullanma zorunluluğu olmayan ancak 31’inci maddede yapılan değişiklikle zorunluluk getirilen araçlar için, aşağıdaki tarihlerden sonraki ilk araç muayenesine kadar takograf taktırılması ve kullanılması zorunluluğu aranmayacak:
- 2021 ve sonrası model: 31.12.2026
- 2016–2020 model: 31.12.2027
- 2011–2015 model: 31.12.2028
- 1996–2010 model: 31.12.2029
- 1985–1995 model: 31.12.2030
Belediye sınırlarında yolcu taşımacılığı yapan ticari araçlar ve resmî araçlar: ilk tescilde 1 yıl erteleme
Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 5216 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında yolcu taşımacılığı yapılan ticari araçlar ile yük/yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlar bakımından; takograf bulundurma ve kullanma zorunluluğu, ilk defa tescil edilecek araçlar için bu hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl süreyle aranmayacak.
Yönetmelik gelene kadar: KTY’nin aykırı olmayan hükümleri
31’inci maddenin 14’üncü fıkrasında belirtilen yönetmelik yürürlüğe girene kadar, 18.07.1997 tarihli ve 23053 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.
Tekerrür hesabında “eski işlemler” dikkate alınmayacak
Geçici Madde 27, yürürlük tarihinden önce belirli maddeler kapsamında yapılmış işlemlerin “tekerrür” hesabında kullanılmamasını öngördü. Buna göre, yürürlük tarihinden önce;
- 23, 25, 31, 46, 47’nci maddeler,
- 48’inci maddenin 14’üncü fıkrası,
- 73, 78’inci maddeler ve
- Ek 2’nci maddenin üçüncü fıkrası
kapsamındaki işlemler, tekerrür hesaplamalarında dikkate alınmayacak.
Yürürlük ve yürütme (MADDE 35–36)
Yürürlük (MADDE 35)
Kanunun yürürlük kuralı iki parçalı kuruldu:
- 28’inci madde (103’te “elektrikli skuter” terminolojisi): 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girer.
- Diğer maddeler: yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme (MADDE 36)
Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.