Akar, hukuk dilinde ve özellikle klasik/Osmanlıca terminolojide, esasen taşınmaz malı; uygulamada ise çoğu kez kiraya verilerek gelir sağlayan taşınmazı ifade eder. Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde terim “Taşınmaz mal; kiraya verilen ve gelir sağlayan şeyler” şeklinde tanımlanır.
Kullanım
Hukuki/teknik kullanımda “akar” kelimesi, bağlama göre iki yakın anlam alanında görülür:
- Genel anlam (taşınmaz mal): Klasik hukuk ve özellikle İslâm hukuku literatüründe “akar”, “taşınmaz mal ve arazi” anlamında kullanılabilir. Bu kullanımda terim, “menkul” (taşınır) karşısında taşınmazı belirtir.
- Gelir getirici taşınmaz anlamı: Uygulamada ve özellikle vakıf hukukunda “akar”, vakfın amaç ve faaliyetlerini finanse etmek üzere gelir getirici şekilde değerlendirilen taşınır/taşınmazları ifade eden yerleşik bir terimdir. Bu bağlamda “akar” çoğu kez “hayrat” (bizzat kamu hizmetine tahsisli vakıf malları) ayrımı içinde anılır.
Terimin modern hukuk Türkçesindeki en yakın karşılığı çoğu durumda “taşınmaz (gayrimenkul)” olmakla birlikte, “akar” kelimesi bazı alanlarda (özellikle vakıf taşınmazları ve eski metinler) teknik bir terim olarak yaşamaya devam eder.
Akar: Taşınmaz mal; kiraya verilen ve gelir sağlayan şeyler
— T.C. Adalet Bakanlığı, Hukuk Sözlüğü (A harfi)
(Kaynak)
Akar: Vakıf amaç ve faaliyetlerinin yerine getirilmesi için gelir getirici şekilde değerlendirilmesi zorunlu olan taşınır ve taşınmazları,
— Vakıflar Yönetmeliği, Tanımlar (m. 3/1-a)
(Kaynak)
Köken (Etimoloji)
Akar, Arapça عقار (ʿaqār) kelimesinden Türkçeye geçmiştir; etimoloji kaynaklarında bu kelimenin “taşınmaz mülk” ve/veya “gelir getiren mülk” anlam alanıyla ilişkili olduğu belirtilir. Aynı kökten gelen akaret (Arapça عقارات, ʿaqārāt) ise “taşınmaz mallar” anlamında çoğul kullanımdır.
Bkz: Gayrimenkul · Taşınmaz · İrtifak · Menkul · Emlak
Kaynakça
- T.C. Adalet Bakanlığı, Hukuk Sözlüğü: “Akar”
(https://sozluk.adalet.gov.tr/Harf/A) - Vakıflar Yönetmeliği (RG metni): Tanımlar m. 3/1-a “Akar”
(https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete/metin/vakiflar-yonetmeligi-27010/1) - TDV İslâm Ansiklopedisi: “Akar” (İslâm hukukunda taşınmaz mal/ara zi anlamı; halk dilinde gelir getiren mülk kullanımı)
(https://islamansiklopedisi.org.tr/akar) - Nişanyan Sözlük: “akar¹” (Arapça عقار köken)
(https://www.nisanyansozluk.com/kelime/akar1) - Nişanyan Sözlük: “akaret” (çoğul form ve köken)
(https://www.nisanyansozluk.com/kelime/akaret)