Aleni
Aleni, bir işlem, durum, beyan veya faaliyetin gizli tutulmayıp dış dünyaya açık biçimde gerçekleşmesini ifade eder.
Aleni, bir işlem, durum, beyan veya faaliyetin gizli tutulmayıp dış dünyaya açık biçimde gerçekleşmesini ifade eder. Hukuk dilinde alenilik, yalnızca fiilen görülüp duyulabilir olmayı değil, ilgili işlem veya bilginin hukuken erişilebilir ve denetlenebilir olmasını da kapsar.
Aleni nitelik taşıyan bir işlem, belirli kişilerin kapalı bilgisi olmaktan çıkar; üçüncü kişiler, kamu makamları veya ilgililer bakımından öğrenilebilir hâle gelir. Bu özellik özellikle yargılamanın açıklığı, sicillerin incelenebilirliği, ilan usulleri ve bazı suç tiplerinde fiilin işlenme biçimi bakımından önem taşır.
Aleni kavramı ceza hukuku, usul hukuku, ticaret sicili, tapu sicili ve idare hukuku gibi alanlarda farklı işlevlerle kullanılır. Bir duruşmanın aleni olması, yargılamanın kapalı kapılar ardında değil kamu denetimine açık yürütülmesi anlamına gelir. Siciller bakımından alenilik, ilgililerin belirli kayıtları görmesine ve hukuki işlemlerini bu kayıtlara güvenerek yapmasına imkân verir. Ceza hukukunda ise bazı fiillerin aleni işlenmesi, fiilin hukuki niteliğini veya yaptırımın ağırlığını etkileyebilir.
Aleni kelimesi Arapça علن / علانية kök çevresinden gelir. Arapça alen (علن), açıklık, gizli olmama ve ortaya çıkma anlam alanına sahiptir. Osmanlı Türkçesinde alenî / علنی biçimiyle kullanılan kelime, modern Türkçede “açık, ortada, herkesçe görülebilir” anlamıyla yerleşmiştir. Aynı kökten gelen aleniyet ise aleni olma hâlini, yani açıklık niteliğini ifade eder.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.
