Ahz, klasik/Osmanlıca hukuk dilinde ve bazı yerleşik tamlamalarda “almak” anlamına gelen bir terimdir. Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde de doğrudan bu şekilde tanımlanır.
Ahz: Almak.
— T.C. Adalet Bakanlığı, Hukuk Sözlüğü
Kullanım
Hukuki kullanım bakımından “ahz”, tek başına kullanılmaktan ziyade, özellikle eski metinlerde ve uygulama dilinde tamlamalar içinde karşımıza çıkar. Bugün de pratikte en yaygın görüleni, vekâletnamelerde yer alan ahz u kabz (tahsil/tesellüm) ifadesidir. Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü, “ahz” ile aynı dizinde “ahzukabz”ı da, bir bedelin teslim alınması veya muhasebe kaydı bağlamında tanımlar.
Bir miktar meblağın elden tesellüm edilmesi veya o miktar meblağın kasa hesabına kaydı.
— T.C. Adalet Bakanlığı, Hukuk Sözlüğü (“Ahzukabz”)
Noter uygulamasında ve baro duyurularında, avukatın müvekkili adına tahsil/tesellüm yapabilmesi ve buna ilişkin işlemleri yürütebilmesi bağlamında “ahzu kabz” ibaresi sıkça anılır; bu kullanım, “ahz”ın (alma) terimleşmiş ve yaşayan bir uzantısıdır.
Günlük kullanımda “ahz” kelimesi modern Türkçede yaygın değildir; “almak” fiili tercih edilir. “Ahz etmek” gibi kullanımlar ise daha çok eski/klasik üslupta görülür.
Köken (Etimoloji)
Ahz, Arapça أخذ (akhḏ) kökünden gelir; temel anlam alanı “alma, kabul etme; (bağlama göre) zorla alma”dır. Türkçeye, özellikle Osmanlıca yazı dilinde “ahz” biçimiyle yerleşmiş; hukuk ve resmî dilde bazı kalıp terkiplerde yaşamaya devam etmiştir.
Bkz: Ahzukabz
Kaynakça
- T.C. Adalet Bakanlığı, Hukuk Sözlüğü (A harfi): “Ahz: Almak”; “Ahzukabz …” https://sozluk.adalet.gov.tr/Harf/A
- TDV İslâm Ansiklopedisi: “AHZ” (Arapça’da “almak” anlamı ve terim kullanımları) https://islamansiklopedisi.org.tr/ahz
- EtimolojiTürkçe: “ahz” (Arapça أخذ kökü; masdar açıklaması) https://www.etimolojiturkce.com/kelime/ahz
- Türkiye Noterler Birliği portalı (Birleştirilmiş Genelgeler): vekâletnamelerde “ahzu kabza …” ibaresine ilişkin genel çerçeve
PDF