Mehr, İslâm hukukunda evlenme akdinin kurulmasıyla birlikte erkeğin kadına vermeyi taahhüt ettiği veya verdiği malî değeri olan kazandırmayı ifade eden hukukî bir kurumdur. Nikâh akdinin sonuçlarından biri olan mehr, kadının şahsî malvarlığına dahil olur ve kural olarak kadının tasarrufunda bulunan bir haktır. Mehr, evlenmenin geçerlilik şartı değil; evlenmenin kurulmasıyla doğan bir malî hak niteliğindedir. İslâm hukuk geleneğinde ve Osmanlı hukuk uygulamasında mehr, evlenme sözleşmesinde belirlenebildiği gibi belirlenmemiş olsa dahi belirli ölçütlere göre sonradan tespit edilebilen bir alacak hakkı olarak kabul edilmiştir.
Kullanım
- Hukukî kullanım: İslâm aile hukukunda evlenme akdi sebebiyle kadına tanınan malî hakkı ifade eder. Mehr çoğu zaman mehr-i muaccel (derhal ödenen) ve mehr-i müeccel (ertelenmiş) şeklinde ikiye ayrılarak düzenlenmiştir. Osmanlı uygulamasında kadı sicillerinde ve evlenme kayıtlarında bu ayrım açık biçimde yer alır.
- Gündelik kullanım: Güncel Türkçede çoğunlukla “mehir” biçiminde kullanılmakta olup İslâmî evliliklerde kadına verilmesi kararlaştırılan mal veya para anlamını ifade eder.
Kadınların mehirlerini gönül hoşluğu ile verin.
— Kur’ân-ı Kerîm, Nisâ Suresi, 4. ayet
Köken (Etimoloji)
Kelime Arapça مهر (mahr) kelimesinden gelir. Arapçada bu kelime evlenme akdi sebebiyle kadına verilen malî değeri ifade eder. Osmanlı Türkçesinde mehr şeklinde yazılmış, modern Türkçede ise çoğunlukla mehir biçiminde kullanılmaya devam etmiştir.
(Bkz: Mehir, Mehr-i Muaccel, Mehr-i Müeccel, Nikâh, İslâm Aile Hukuku