Esas
Esas, bir uyuşmazlığın veya hukuki meselenin özünü, temelini ve maddi-hukuki içeriğini ifade eden kavramdır.
Esas, bir uyuşmazlığın veya hukuki meselenin özünü, temelini ve maddi-hukuki içeriğini ifade eden kavramdır. Usul hukukunda şekli ve ön sorunlardan ayrılarak davanın gerçek uyuşmazlık konusuna girilmesini anlatır. Bir mahkemenin işin esasına girmesi, yalnızca usule ilişkin bir engeli incelemekle yetinmeyip talebin haklı olup olmadığını değerlendirmesi anlamına gelir.
Esas kavramı dava esas numarası, esasa ilişkin karar, esas hakkında savunma, esas hakkında mütalaa ve işin esasına girilmesi gibi birçok teknik ifadede kullanılır. Usulden ret ile esastan ret arasındaki ayrım da bu kavrama dayanır. Usulden ret, davanın şekli veya dava şartı eksikliği nedeniyle incelenmemesidir; esastan ret ise talebin maddi hukuk bakımından haksız bulunmasıdır. Bu ayrım kararın sonuçları ve yeniden dava açılabilirlik bakımından önem taşır.
Esas kelimesi Arapça أساس şeklinde yazılır ve “temel, dayanak, bina temeli, kök” anlamlarına gelir. Kök anlamı, bir yapının üzerine oturduğu sağlam zemindir. Osmanlı Türkçesinde اساس biçimiyle kullanılan kelime, hukuk dilinde bir davanın veya meselenin dayandığı asli içeriği ifade edecek biçimde yerleşmiştir. Modern kullanımda esas, usul ve şekil kavramlarının karşısında çoğu zaman uyuşmazlığın özü anlamını taşır.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.
