Suriye Uyuşmazlığı ve Uluslararası Ceza Hukuku
Tarayıcınızın Türkçe seslendirme özelliği kullanılır.
Suriye’de işlenen uluslararası suçlar bakımından Uluslararası Ceza Mahkemesinin doğrudan yargı yetkisi, Suriye’nin Roma Statüsü’ne taraf olmaması ve Güvenlik Konseyi vetoları nedeniyle ciddi biçimde sınırlanmıştır. Prof. Dr. A. Füsun Arsava’nın çalışması bu çıkmazın, devletlerin evrensel yargı yetkisi ve ulusal uluslararası ceza hukuku düzenlemeleri aracılığıyla nasıl kısmen aşılabildiğini inceliyor.
Makale Neyi İnceliyor?
Makale UCM’nin ülkesellik ve vatandaşlık temelli yetki koşullarını açıklıyor ve Suriye dosyasının Güvenlik Konseyi üzerinden Mahkemeye sevk edilmesi girişiminin veto nedeniyle sonuçsuz kalmasını değerlendiriyor.
Bu merkezi yargılama boşluğu karşısında bazı devletlerin savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve diğer uluslararası suçlar bakımından evrensel yargı veya genişletilmiş ulusal yetki kurallarını kullanması Suriye örnekleri üzerinden ele alınıyor.
Çalışmanın Öne Çıkan Hukuki Noktaları
- Suriye’nin Roma Statüsü’ne taraf olmaması UCM’nin olağan yargı yetkisini sınırlıyor.
- Güvenlik Konseyi sevki veto siyasetine bağlı kaldığı için uluslararası ceza adaletinde kurumsal boşluk oluşabiliyor.
- Evrensel yargı uygulamaları bu boşluğu kısmen dolduran tamamlayıcı mekanizma olarak öne çıkıyor.
Ankahukuk Değerlendirme Notu
Suriye örneği uluslararası ceza adaletinin normatif iddiası ile kurumsal yetki sınırları arasındaki farkı açık biçimde gösteriyor. Evrensel yargı önemli bir tamamlayıcı araç olsa da delile erişim, sanığın yakalanması, bağışıklıklar ve farklı ulusal standartlar nedeniyle parçalı bir adalet üretme riski taşıyor.
Bu nedenle ulusal yargılamalar merkezi uluslararası mekanizmanın tam ikamesi değil; cezasızlık alanını daraltan tamamlayıcı bir ağ olarak değerlendirilmelidir.
Bu bölüm Ankahukuk’un editoryal değerlendirmesidir; özgün makaledeki yazar görüşünün yerine geçmez.
Makale Künyesi
Yazar: A. Füsun Arsava
Yayın: Türkiye Barolar Birliği Dergisi
Sayı: 183
Dönem: Nisan-Mayıs-Haziran 2026
Sayfalar: 305–319
Basım tarihi: 16.07.2026
Makalenin Tam Metnine Ulaşın
Özgün makale Türkiye Barolar Birliği Dergisi tarafından yayımlanmaktadır. Ankahukuk tam metni yeniden yayımlamaz; aşağıdaki bağlantı doğrudan özgün PDF’ye yönlendirir.
Sık Sorulan Sorular
UCM neden Suriye’deki tüm suçları doğrudan yargılayamıyor?
Suriye Roma Statüsü’ne taraf değildir. Olağan yetki koşulları bulunmadığında Güvenlik Konseyi sevki gibi başka bir yetki temeli gerekir.
Güvenlik Konseyi sevki neden gerçekleşmedi?
Suriye’nin UCM’ye sevkine yönelik girişimler Rusya ve Çin vetolarıyla engellenmiştir.
Evrensel yargı nedir?
Bazı ağır uluslararası suçların işlendiği yer veya fail/mağdur vatandaşlığından bağımsız olarak ulusal mahkemelerde soruşturulmasına izin veren yetki yaklaşımıdır.
💬Yorumlar ve Katkılar0 katkı
✎ Yorum / katkı ekle