İlk bakışta neyi görün?
Beden muayenesi, sıradan üst araması değildir. İşlemin gerçek niteliği değiştikçe karar mercii, sağlık güvencesi ve delilin kullanılabilirliği de değişir.
- İşlemin üst araması mı, iç beden muayenesi mi, biyolojik örnek alma mı olduğunu önce sınıflandırın.
- CMK m.75 karar/onay zincirini ve suçun üst sınırı eşiğini kontrol edin.
- Müdahaleyi yapan kişinin sağlık mesleği mensubu olup olmadığını ve zor kullanmanın ölçülülüğünü denetleyin.
İşleme başlamadan önce
- Fiilî müdahale gerçekten üst araması sınırında mı?
- İç beden muayenesi veya biyolojik örnek için m.75 kararı mevcut mu?
- Savcı kararı varsa 24 + 24 saat hâkim/mahkeme onay zinciri işlendi mi?
- Suçun kanuni üst sınırı m.75/5 bakımından engel oluşturuyor mu?
- Sağlığa zarar verme tehlikesi değerlendirilmiş mi?
- İşlem tabip veya sağlık mesleği mensubu tarafından mı yapılıyor?
- Zor kullanıldıysa daha az müdahaleci yöntemin neden yeterli olmadığı ortaya konmuş mu?
Müdahalenin gerçek niteliğinden başlayın
- İşlemi sınıflandırÜst araması, dış muayene, iç beden muayenesi ve biyolojik örnek almayı birbirinden ayır.
- Delil amacını bulİşlemin hangi soruşturmadaki hangi delili elde etmek için istendiğini somutlaştır.
- Ceza eşiğini kontrol etÜst sınırı iki yıldan daha az hapis gerektiren suçta m.75/5 engelini kontrol et.
- Karar/onayHâkim/mahkeme veya gecikmede savcı; savcı kararında 24 saat sunma + 24 saat karar zinciri.
- Sağlık ve uygulayanSağlığa zarar tehlikesi ve işlemi yapan tabip/sağlık mesleği mensubunu doğrula.
- Zor ve kayıtZor kullanıldıysa gereklilik/ölçülülük, yaralanma, rapor, tutanak ve itirazı ayrı kaydet.
İşlem boyunca
Önce
Sırasında
Sonunda
Nerede devreye girmelisiniz?
“Üst araması” denilerek mahrem beden bölgesine müdahale ediliyorsa
İşlemin adını değil gerçek niteliğini esas alın; cinsel organ/anüs bölgesindeki muayenenin CMK m.75 anlamında iç beden muayenesi olduğunu açıkça belirtin.
Zorla örnek alınacaksa
Kararın somut delil amacı, daha az müdahaleci seçeneğin bulunup bulunmadığı, uygulayan sağlık personeli ve zorun gereklilik/ölçülülüğünü ayrı ayrı kayda geçirin.
Dosyada görünce durun
- Kararsız iç beden muayenesi
- Savcı kararının hâkim onayına sunulmaması
- Üst sınırı iki yıldan daha az suçta m.75 işlemi
- Sağlık mesleği mensubu dışında örnek alma
- Daha az müdahaleci yöntem tartışılmadan zor kullanma
- Yaralanmanın/itirazın rapora yansımaması
Ne kayda geçmeli?
- Karar ve saat
- İsnat/ceza üst sınırı
- İşlem türü
- Uygulayan sağlık personeli
- Müvekkil itirazı
- Zor kullanma
- Adli rapor
- Hâkim onayı
- İtiraz
Yayın öncesi doğrulama katmanı
- CMK m.75 — şüpheli/sanığın iç beden muayenesi ve vücudundan biyolojik örnek alınması.
- CMK m.76 — mağdur ve diğer kişiler bakımından farklı karar/rıza rejimi.
- CMK m.77 — kadının muayenesinde istem ve olanak varsa kadın hekim.
- CMK m.82 — m.75-81 işlemlerinin usulünün yönetmelikle düzenlenmesi.
- Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik.
Neden burada?
Esin Kavruk
Zorla biyolojik örnek alınmasında kanuni delil amacı, işlemin yetkili sağlık personeli eliyle yürütülmesi, daha az müdahaleci yöntemlerin değerlendirilmesi ve zorun ölçülülüğü somut olayda denetlenmelidir.
Resmî kararı aç ↗B.P.O.
Cinsel organ/anüs bölgesine yönelik müdahale sıradan üst araması değil, CMK m.75 güvencelerine tabi iç beden muayenesidir.
Resmî kararı aç ↗Şimdi ne yaparsınız?
Uyuşturucu suçlamasında kolluk “üst araması” yaptığını söyleyerek kişinin mahrem beden bölgesini kontrol etmek ve ardından tükürük örneğini zorla almak istiyor.
İlk hukuki ayrımınız ne olmalı?
Fiilî müdahalenin niteliği uygulanacak hukukî rejimi belirler; “arama” etiketi m.75 güvencelerini ortadan kaldırmaz.
Bu dosyayla birlikte okuyun
İlgili kaynaklar
- Güncel CMK m.75-77
- AYM Esin Kavruk
- AYM B.P.O.
- İlgili beden muayenesi/genetik Yönetmeliği
💬Yorumlar ve Katkılar0 katkı
✎ Yorum / katkı ekle