İlk bakışta neyi görün?
Genetik inceleme CMK m.78-80 ile amaç, karar, bilirkişi ve veri yaşam döngüsü bakımından sıkı bir rejime bağlıdır. 7589 sayılı Kanun, m.80’i 31.07.2026 itibarıyla önemli ölçüde değiştirmiştir.
- Örneğin CMK m.75 veya m.76 kapsamında hukuka uygun elde edilip edilmediğini kontrol edin.
- Moleküler genetik inceleme için yalnız hâkim tarafından karar verildiğini ve m.78 amaç sınırını doğrulayın.
- Sonucun kimlik bilgilerinden arındırılarak mahsus sisteme kaydı, başka dosyada kullanım kararı, saklama süresi, silme talebi ve imha koşullarını yeni m.80’e göre takip edin.
EN BÜYÜK RİSKHaziran 2026 öncesi m.80 anlatısının güncel sanılarak her dosyada “derhâl imha” sonucu çıkarılması veya yeni sistemdeki veri kullanım/saklama güvencelerinin atlanması.
HEMEN YAPDNA delilini üç zincirle kontrol edin: ÖRNEĞİN KAYNAĞI → GENETİK İNCELEMENİN YETKİ/AMAÇ SINIRI → 7589 SONRASI VERİ YAŞAM DÖNGÜSÜ.
İşleme başlamadan önce
- İncelenen örneğin hukuka uygun m.75/m.76 kaynağı var mı?
- Genetik inceleme m.78’deki amaçlardan biri için gerçekten zorunlu mu?
- Karar yalnız hâkim tarafından mı verilmiş?
- Bilirkişi kararda gösterilmiş ve soruşturma/kovuşturma makamından objektif olarak ayrılmış mı?
- Mahsus sistem kaydı kimlik bilgilerinden arındırılmış mı?
- m.80/3 uyarınca başka soruşturma/kovuşturmada kullanım varsa ayrıca karar mevcut mu?
- Dosyanın sonucuna göre derhâl imha / 20 yıl saklama / erken silme talebi seçeneklerinden hangisi uygulanıyor?
Örnekten yok etmeye kadar
- Kaynak örnekÖrnek m.75/m.76 uyarınca hukuka uygun elde edilmiş mi?
- Zorunlu amaçSoybağı veya bulgunun şüpheli/sanık ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için zorunluluk var mı?
- Hâkim kararıMoleküler genetik incelemeye yalnız hâkim karar verir; bilirkişi kararda gösterilir.
- Kimliksiz bulguBulgu bilirkişiye kimlik bilgileri ayrıştırılarak gönderiliyor mu?
- Mahsus sistem7589 sonrası inceleme sonucu kimlik bilgilerinden arındırılmış biçimde mahsus sisteme kaydediliyor ve bir örneği dosyada delil olarak saklanıyor.
- Başka dosyada kullanımm.80/3 kullanımında mahkeme, hâkim veya savcı kararı var mı; karara karşı öngörülen denetim yolu işletilebiliyor mu?
- Saklama / silmeKYOK itiraz süresi/ret, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kesinleşmesinde derhâl; diğer hâllerde kesinleşmeden 20 yıl sonra imha kuralı doğru uygulanıyor mu?
- Erken silme talebiAmaç ortadan kalkmışsa veya haklı neden varsa kişi hâkim/mahkemeden silme talep edebilir.
İşlem boyunca
Önce
Sırasında
Sonunda
Nerede devreye girmelisiniz?
Eski “her durumda derhâl imha” anlatısı kullanılıyorsa
31.07.2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun m.14 ile değişen CMK m.80/2-4’ü gösterin; dosya sonucuna göre derhâl imha ile 20 yıllık saklama rejimini ayırın.
Genetik bilgi başka dosyada kullanılacaksa
m.80/3’teki maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacı, karar mercii ve başvuru yolunu ayrıca denetleyin.
Rapor amaç dışına taşıyorsa
CMK m.78’in kimlik/soybağı amaç sınırını gösterin ve amaç dışı genetik tespitlerin yasak olduğunu kayda geçirin.
Dosyada görünce durun
- Kaynak örneğin kararsız/hukuka aykırı alınması
- Savcı kararıyla moleküler genetik inceleme yapılması
- Amaç dışı genetik analiz
- Kimlikten arındırma güvencesinin atlanması
- Başka dosyada m.80/3 kararı olmadan kullanım
- KYOK/beraat/CVYO kesinleşmesine rağmen imha edilmemesi
- Diğer hâllerde 20 yıllık güncel rejim yerine eski metnin uygulanması
Ne kayda geçmeli?
- Kaynak örnek kararı
- Numune kodu
- Hâkim genetik inceleme kararı
- Bilirkişi
- Laboratuvar raporu
- Mahsus sistem kaydı
- m.80/3 kullanım kararı
- Kesinleşme/saklama başlangıcı
- Silme talebi
- İmha tutanağı
Yayın öncesi doğrulama katmanı
- CMK m.78 — moleküler genetik incelemenin zorunlu amacı ve amaç dışı inceleme yasağı.
- CMK m.79 — yalnız hâkim kararı, bilirkişi ve kimliksizleştirme/ayrılık güvenceleri.
- CMK m.80/2 — 7589 sonrası mahsus sistem, dosya örneği, derhâl imha hâlleri ve diğer hâllerde kesinleşmeden itibaren 20 yıllık saklama; erken silme talebi.
- CMK m.80/3 — devam eden soruşturma/kovuşturmada maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hâkim veya savcı kararıyla kullanım ve başvuru yolları.
- CMK m.80/4 — sistem, saklama, imha ve yararlanma usullerinin ortak yönetmelikle düzenlenmesi.
- 7589 sayılı Kanun m.14 ve m.26 — CMK m.80 değişikliği 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Neden burada?
AYMB. No: 2020/32865, 10.12.2024
Esin Kavruk
Biyolojik örnek alma ve genetik incelemeye taşınan müdahale kanuni amaç, tıbbi güvence ve ölçülülük yönünden denetlenmelidir.
Resmî kararı aç ↗Şimdi ne yaparsınız?
Mahkûmiyet kesinleşmiş bir dosyadaki DNA sonucu için “CMK m.80 gereği hemen imha edilmeliydi” itirazı ileri sürülüyor. Karar 2026 Ağustosunda kesinleşmiş.
İlk güncellik kontrolünüz nedir?
7589 sayılı Kanun m.14, CMK m.80’in saklama ve imha rejimini değiştirmiştir. Haziran 2026 kaynaklarındaki eski m.80 şeması tek başına güncel norm olarak kullanılamaz.
Bu dosyayla birlikte okuyun
İlgili kaynaklar
- Güncel CMK m.78-80
- 7589 s. Kanun m.14 ve m.26 (31.07.2026)
- TBB 2026 Rehber tarihinden SONRAKİ kanun değişikliği ayrıca işlendi
💬Yorumlar ve Katkılar0 katkı
✎ Yorum / katkı ekle