Düzenli Göç: Türkiye’de Vize, İkamet ve Çalışma İzni Rehberi

Türkiye’de düzenli göç, bir yabancının ülkeye girişinden Türkiye’de kalmasına, eğitim görmesinden çalışmasına kadar göç hukukunun öngördüğü izin ve yükümlülüklere uygun hareket etmesini ifade eder. Bu hukuki düzen yalnız vizeden ibaret değildir. Vize veya vize muafiyeti çoğu zaman Türkiye’ye giriş ve sınırlı süreli kalışın başlangıç noktasını oluştururken, daha uzun süreli yaşam için ikamet izni; çalışma bakımından ise kural olarak ayrıca çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti gerekir.

Bu nedenle yabancının Türkiye’de hukuka uygun biçimde bulunması ile Türkiye’de hukuka uygun biçimde çalışabilmesi aynı şey değildir. Geçerli bir ikamet izni kişiye kendiliğinden çalışma hakkı sağlamadığı gibi, çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti de kanunda öngörülen koşullarda yabancının ikamet hakkının dayanağı olabilir.

Türkiye’de düzenli göç rejiminin temel hukuki çerçevesi 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuat tarafından belirlenmektedir.

Düzenli göç nedir?

Düzenli göç, yabancının bir ülkeye giriş, ülkede kalış ve gerektiğinde çalışma veya öğrenim görme süreçlerini o ülkenin hukukunda belirlenen koşullara uygun biçimde sürdürmesidir.

Türkiye bakımından bu süreç yabancının durumuna göre farklı biçimlerde ilerleyebilir. Bazı yabancılar Türkiye’ye vize alarak girerken bazı ülke vatandaşları belirli sürelerle vizeden muaftır. Türkiye’de kısa süre kalacak bir yabancı için vize veya vize muafiyeti yeterli olabilirken, daha uzun süre kalmak isteyen kişinin uygun bir ikamet iznine geçmesi gerekebilir. Çalışmak isteyen yabancı bakımından ise ayrıca çalışma hukuku devreye girer.

Dolayısıyla düzenli göç tek bir izin türü değil, yabancının Türkiye’de bulunma amacına uygun hukuki statüyü edinmesi ve bu statüyü süresi boyunca korumasıdır.

Türkiye’ye yasal giriş için vize her zaman gerekli midir?

Hayır. Türkiye’ye girişte uygulanacak vize rejimi yabancının vatandaşlığına, sahip olduğu pasaport türüne, seyahat amacına ve Türkiye ile ilgili devlet arasındaki anlaşmalara göre değişebilir.

Bazı yabancılar Türkiye’ye gelmeden önce dış temsilciliklerden vize almak zorundadır. Bazı ülke vatandaşları ise belirli sürelerle vizeden muaftır. Şartları taşıyan bazı yabancılar elektronik vizeden de yararlanabilir.

Bu nedenle “Türkiye vizesi gerekiyor mu?” sorusunun cevabı yalnız kişinin vatandaşlığına bakılarak verilmemeli; pasaport türü, seyahat amacı ve ilgili tarihte yürürlükte bulunan vize rejimi birlikte değerlendirilmelidir.

Vize Türkiye’ye giriş hakkını garanti eder mi?

Hayır. Vize, yabancının Türkiye’ye giriş için gerekli koşullardan birini karşılamasını sağlar ancak tek başına ülkeye giriş konusunda mutlak bir hak oluşturmaz.

Sınır kapısındaki giriş kontrolünde yabancının pasaportu, vizesi veya vize muafiyeti, hakkında giriş yasağı bulunup bulunmadığı ve YUKK kapsamında Türkiye’ye girişine engel başka bir durum olup olmadığı değerlendirilebilir.

Vize veya vize muafiyetiyle Türkiye’de ne kadar kalınabilir?

Temel kural, vize veya vize muafiyetinin sağladığı kalış süresinin her 180 günlük dönemde toplam 90 günü geçmemesidir.

Bununla birlikte yabancının tabi olduğu özel vize rejimi daha kısa bir kalış süresi belirleyebilir. Bu nedenle 90 gün, her yabancının mutlaka kullanabileceği sabit bir süre değil; genel sistemde aşılmaması gereken üst sınırdır.

Yabancının iki ayrı pasaporta sahip olması da her pasaport üzerinden ayrı ayrı 90 günlük kalış hakkı doğurmaz. Hesaplama kişi bakımından yapılır.

Türkiye’de 90 günden uzun kalmak isteyen yabancı ne yapmalıdır?

Türkiye’de vize veya vize muafiyetinin sağladığı süreden ya da 90 günden daha uzun süre kalmak isteyen yabancının, kanundaki muafiyetler saklı olmak üzere, Türkiye’de kalış amacına uygun bir ikamet statüsüne sahip olması gerekir.

Burada yalnız Türkiye’de daha uzun süre kalma isteği değil, yabancının hangi amaçla kalacağı belirleyicidir. Türkiye’de eğitim görecek öğrenci, aile birliği kapsamında yaşayacak yabancı, taşınmaz sahibi, ticari bağlantı kuracak kişi veya çalışma izni sahibi aynı hukuki statüye tabi değildir.

İkamet izni türleri nelerdir?

YUKK sisteminde altı ikamet izni türü bulunmaktadır:

• Kısa dönem ikamet izni,
• aile ikamet izni,
• öğrenci ikamet izni,
• uzun dönem ikamet izni,
• insani ikamet izni,
• insan ticareti mağduru ikamet izni.

Kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izinleri olağan yasal kalışın başlıca araçlarını oluştururken; insani ikamet izni ile insan ticareti mağduru ikamet izni özel veya koruyucu nitelikteki durumlara yöneliktir.

İkamet izni başvurusu nasıl yapılır?

İlk ikamet izni, uzatma ve ikamet türleri arasındaki geçiş başvuruları Göç İdaresi Başkanlığının e-İkamet sistemi üzerinden başlatılır.

Sistem üç temel başvuru yolunu birbirinden ayırmaktadır:

• İlk kez ikamet izni başvurusu,
• ikamet izni uzatma başvurusu,
• ikamet izni geçiş başvurusu.

Başvuru türünün doğru seçilmesi önemlidir. İlk kez ikamet izni alacak kişi ile mevcut iznini uzatacak veya kalış amacı değiştiği için başka bir ikamet türüne geçecek kişinin hukuki durumu aynı değildir.

İlk ikamet izni başvurusu nedir?

Türkiye’de geçerli bir ikamet izni bulunmayan ve ikamet iznine geçmek isteyen yabancının yaptığı başvurudur.

Başvuru e-İkamet sistemi üzerinden başlatılır. Yabancının başvuracağı ikamet türüne göre pasaport, adres, sağlık sigortası, maddi imkân ve kalış amacını gösteren bilgi ve belgeler istenebilir.

İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılmalıdır?

Mevcut ikamet iznini aynı hukuki sebebe dayanarak devam ettirmek isteyen yabancı uzatma başvurusu yapabilir.

Uzatma başvurusu, ikamet izninin sona ermesine 60 gün kalmasından itibaren yapılabilir ve her durumda mevcut ikamet izni sona ermeden önce tamamlanmalıdır.

İkamet süresi sona erdikten sonra başvurunun nasıl olsa uzatma olarak devam edeceği varsayılmamalıdır. e-İkamet sistemi tamamlanmamış uzatma başvurularının mevcut ikamet izninin sonunda iptal edilebileceğini belirtmektedir.

İkamet izni geçiş başvurusu nedir?

İkamet izninin verilmesine esas olan gerekçe sona ermiş veya yabancının Türkiye’de kalış amacı değişmişse, yeni durumuna uygun ikamet türüne geçiş yapılabilir.

Örneğin öğrenci ikamet izniyle Türkiye’de bulunan kişinin öğrenciliğinin sona ermesi veya aile ikamet iznine dayanak oluşturan durumun değişmesi hâlinde, yabancının Türkiye’de kalmasını sağlayan başka gerçek bir hukuki sebep varsa buna uygun ikamet türü değerlendirilir.

İkamet izni başvurusunda pasaport süresi ne kadar olmalıdır?

İkamet izni talep eden yabancının pasaport veya pasaport yerine geçen belgesinin, talep ettiği ikamet izni süresinden en az 60 gün daha uzun süreyle geçerli olması gerekir.

Örneğin bir yıllık ikamet izni talep eden yabancının pasaportunun yalnız bir yıl daha geçerli olması yeterli değildir. Talep edilen ikamet süresinin üzerine ayrıca 60 günlük geçerlilik bulunmalıdır.

İkamet izni başvurularında sağlık sigortası gerekli midir?

İkamet türüne ve yabancının durumuna göre değişmekle birlikte geçerli sağlık güvencesi birçok ikamet izni bakımından temel koşullardan biridir.

Sağlık güvencesinin talep edilen ikamet süresini karşılaması gerekir. Sosyal güvenlik anlaşmaları kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanıldığını gösteren belgeler, Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki sağlık güvencesi veya mevzuata uygun özel sağlık sigortası somut duruma göre kullanılabilir.

Türkiye’de kalınacak adres neden önemlidir?

İkamet hukukunda adres yalnız posta gönderilecek bir iletişim bilgisi değildir. Yabancı, Türkiye’de kalacağı adresi doğru biçimde bildirmekle yükümlüdür.

İkamet izin belgesinin ulaştırılması, yabancıyla resmi iletişim kurulması ve adres kayıt yükümlülükleri bakımından bu bilgi önem taşır. Bildirilen adresin gerçek durumu yansıtması, adres ve iletişim bilgilerinde sonradan meydana gelen değişikliklerin de süresinde bildirilmesi gerekir.

İkamet izni başvurusu ne kadar sürede sonuçlandırılır?

İkamet izni başvurularının en geç 90 gün içinde sonuçlandırılması öngörülmektedir.

Bu süre, internet formunun ilk kez açıldığı anda değil, gerekli bilgi ve belgelerin tam olarak yetkili makama teslim edilmesiyle bağlantılıdır. Başvurudaki eksik belgeler değerlendirme sürecini etkileyebilir ve idare yabancıdan ilave bilgi veya belge talep edebilir.

Kısa dönem ikamet izni nedir?

Kısa dönem ikamet izni, YUKK m.31 ve devamında düzenlenen ve Türkiye’de farklı hukuki sebeplerle belirli süre kalmak isteyen yabancılar bakımından kullanılan geniş bir ikamet kategorisidir.

Kısa dönem ikamet izni yalnız “turistik ikamet” anlamına gelmez. Bilimsel araştırma amacıyla gelenler, Türkiye’de konut niteliğinde taşınmazı bulunanlar, ticari bağlantı veya iş kurma amacı taşıyanlar, belirli eğitim programlarına katılanlar, tedavi görecekler, adli veya idari makamların talebi nedeniyle Türkiye’de kalması gerekenler ve kanunda sayılan diğer yabancılar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Yabancının yalnız ilgili kategorinin adını belirtmesi yeterli değildir. Kalış amacı gerçek olmalı ve gerektiğinde destekleyici bilgi ve belgelerle ortaya konulabilmelidir.

Türkiye’de taşınmaz sahibi olmak otomatik ikamet hakkı verir mi?

Hayır. Türkiye’de taşınmaz sahibi olmak kısa dönem ikamet iznine başvurulabilecek hukuki sebeplerden biridir; ancak taşınmaz edinilmesi yabancıya kendiliğinden ve koşulsuz ikamet hakkı vermez.

Başvurunun YUKK ve ilgili düzenlemelerde öngörülen diğer koşulları da taşıması gerekir. Taşınmazın kısa dönem ikamet bakımından kabul edilen nitelikte olması ve gerçek ikamet amacıyla kullanılması da değerlendirme konusu olabilir.

Turizm amaçlı kısa dönem ikamet izni otomatik olarak verilir mi?

Hayır. Turizm amacıyla Türkiye’de vize veya vize muafiyetinden daha uzun süre kalmak isteyen yabancı kısa dönem ikamet izni talep edebilir; ancak ikamet izni verilmesi otomatik değildir.

İdare yabancının Türkiye’de kalış amacını, beyanlarını ve gerektiğinde destekleyici belgeleri değerlendirebilir. Başvurunun yalnız form üzerinde “turizm” olarak işaretlenmesi tek başına izin verilmesini zorunlu kılmaz.

Aile ikamet izni kimlere verilebilir?

Aile ikamet izni aile birliğinin korunmasına yönelik bir ikamet türüdür.

Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28. maddesi kapsamında bulunan kişilerin veya YUKK’ta sayılan destekleyicilerin yabancı eşleri ile ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları belirli koşullarla aile ikamet izninden yararlanabilir.

Aile ikametinin merkezinde “destekleyici” bulunmaktadır. Destekleyicinin hukuki statüsü, sağlık güvencesi, gelir, adres kaydı ve kanunda öngörülen diğer koşulları somut başvuruda önem taşır.

Aile ikamet izni kaç yıl için verilir?

Aile ikamet izni her defasında üç yılı aşmayacak şekilde düzenlenebilir.

Ayrıca aile ikamet izninin süresi, yabancı destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Bu nedenle destekleyicinin yalnız aile ilişkisi değil, Türkiye’deki kendi hukuki statüsü de aile ikametinin süresini etkiler.

Evlilik tek başına aile ikamet izni için yeterli midir?

Hayır. Gerçek bir evlilik bağı aile ikamet izninin temel unsurlarından biri olmakla birlikte kanun destekleyici ve başvuru sahibi bakımından başka koşullar da öngörmektedir.

Aile ikamet izni almak amacıyla yapılmış görünüşte evlilikler koruma görmez. İdare, evliliğin yalnız ikamet izni elde etmek amacıyla yapılıp yapılmadığını araştırabilir.

Boşanma hâlinde aile ikamet izni ne olur?

Aile ikamet izninin dayandığı evlilik sona erdiğinde yabancının yeni hukuki durumu ayrıca değerlendirilir.

Türk vatandaşıyla evli ve en az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye’de kalmış yabancı, koşulları oluştuğunda kısa dönem ikamet iznine geçebilir. Aile içi şiddet nedeniyle mağdur olduğu mahkeme kararıyla sabit olan yabancılar bakımından üç yıllık süre şartı aranmaz.

Destekleyicinin ölümü veya aile ikamet izniyle Türkiye’de yaşayan kişinin 18 yaşını doldurması gibi durumlarda da kanunun öngördüğü koşullarla kısa dönem ikamet iznine geçiş mümkün olabilir.

Öğrenci ikamet izni kimlere verilir?

Türkiye’de ilk ve ortaöğretimde belirli koşullarla öğrenim görecek yabancılar ile yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora ve mevzuatta belirtilen uzmanlık eğitimlerini sürdürecek yabancılar öğrenci ikamet izni kapsamında değerlendirilebilir.

Aile ikamet iznine sahip ve 18 yaşından küçük çocuklar bakımından ayrıca öğrenci ikamet izni gerekmeksizin eğitim hakkının kullanılabildiği durumlar bulunmaktadır.

Öğrenci ikamet izni yabancının ailesine otomatik ikamet hakkı verir mi?

Hayır. Öğrenci ikamet izni sahibi, eş ve çocuklarının aile ikamet izni başvurularında destekleyici olabilir. Ancak öğrencinin diğer yakınları yalnızca onun Türkiye’de öğrenim görmesi nedeniyle ikamet hakkı kazanmaz.

Yabancı öğrenciler Türkiye’de çalışabilir mi?

Evet; ancak öğrenci ikamet izni tek başına çalışma izni değildir.

Türkiye’de örgün öğrenim gören yabancı öğrenciler, çalışma mevzuatına göre çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir. Ön lisans ve lisans öğrencileri bakımından çalışma hakkı ilk yılın tamamlanmasından sonra başlar. Lisansüstü öğrenciler için çalışma izni değerlendirmesinde bu ilk yıl sınırlaması uygulanmaz.

Uzun dönem ikamet izni nedir?

Uzun dönem ikamet izni, Türkiye ile uzun süreli ve istikrarlı bir hukuki bağ kurmuş yabancılara yönelik süresiz nitelikte bir ikamet statüsüdür.

Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan veya kanunda belirtilen özel koşulları taşıyan yabancılar, diğer şartlar da mevcutsa uzun dönem ikamet izni için değerlendirilebilir.

Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri ile insani ikamet izni sahipleri ve geçici koruma sağlanan kişiler uzun dönem ikamet iznine geçiş bakımından olağan sekiz yıllık rejimden yararlanamaz.

Sekiz yıllık süre nasıl hesaplanır?

Uzun dönem ikamet izni bakımından yalnız takvimde sekiz yıl geçmiş olması yeterli değildir. Yabancının Türkiye’deki ikamet geçmişinin kanunun öngördüğü biçimde hesaplanması gerekir.

Öğrenci ikamet izniyle geçirilen sürelerin yarısı, diğer ikamet izinleriyle geçirilen sürelerin ise kural olarak tamamı sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınır.

Uzun dönem ikamet izninin diğer şartları nelerdir?

Sekiz yıllık ikamet geçmişi tek başına yeterli değildir.

Uzun dönem ikamet izni için ayrıca son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak, kendisi ve varsa ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelire sahip bulunmak, geçerli sağlık sigortasına sahip olmak ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak gibi koşullar aranır.

Uzun dönem ikamet izni Türk vatandaşlığı mıdır?

Hayır. Uzun dönem ikamet izni yabancıya güçlü ve süresiz bir ikamet statüsü kazandırır ancak Türk vatandaşlığı anlamına gelmez.

Uzun dönem ikamet izni sahipleri, kanunda belirtilen istisnalar saklı olmak üzere birçok alanda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanabilir. Bununla birlikte seçme ve seçilme, kamu görevine girme ve askerlik gibi vatandaşlığa özgü alanlarda farklı rejim devam eder.

Çalışma izni ile ikamet izni arasındaki fark nedir?

İkamet izni, yabancının Türkiye’de hukuka uygun biçimde kalmasını sağlar. Çalışma izni ise yabancının Türkiye’de mevzuata uygun biçimde çalışmasına imkân verir.

En önemli ayrım şudur: ikamet izni sahibi olmak kural olarak çalışma hakkı vermez.

Buna karşılık 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamında düzenlenen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, kanundaki istisnalar dışında, geçerli olduğu süre boyunca ikamet izni yerine geçer.

Çalışma izni alan yabancının ayrıca ikamet izni alması gerekir mi?

Kural olarak hayır. 6735 sayılı Kanun kapsamında verilen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, geçerli olduğu süre boyunca ikamet izni yerine geçer.

Ancak uluslararası koruma başvuru sahipleri, şartlı mülteciler ve geçici koruma sağlanan yabancılara düzenlenen çalışma izinleri bakımından farklı rejim vardır; bu çalışma izinleri ikamet izni yerine geçmez.

Geçici koruma kapsamındaki yabancıların çalışma ve statü ilişkisi hakkında ayrıntılı bilgi için Geçici Koruma Rejimi: Kimler Kapsamda, Haklar, Kayıt, Çalışma ve Sona Erme rehberine bakılabilir.

Çalışma izni sona ererse ikamet hakkı da sona erer mi?

Çalışma izninin veya çalışma izni muafiyetinin yabancının Türkiye’deki ikamet hakkının hukuki dayanağı olduğu durumlarda, bu hakkın sona ermesi ikamet statüsünü de etkiler.

Yabancının Türkiye’de kalmaya devam etmek için başka bir hukuki sebebi varsa, yeni durumuna uygun ikamet statüsüne süresinde geçmesi gerekir.

İkamet izni olan yabancı istediği işte çalışabilir mi?

Hayır. İkamet izni yabancının Türkiye’de kalmasına izin verir; çalışma hakkı sağlamaz.

Çalışmak isteyen yabancının kural olarak çalışma izni veya çalışma izni muafiyetine sahip olması gerekir. Ayrıca bazı meslek ve görevler özel kanunlarla Türk vatandaşlarına ayrılmıştır. İkamet izni bulunması bu alanlarda çalışma hakkı yaratmaz.

İnsani ikamet izni olağan düzenli göç yolu mudur?

İnsani ikamet izni YUKK bakımından bir ikamet izni türüdür; ancak turizm, aile, eğitim veya çalışma gibi olağan bir göç planının aracı değildir.

Çocuğun yüksek yararı, yabancının Türkiye’den çıkışının makul veya mümkün olmaması, belirli yargısal süreçler veya kanunda öngörülen olağanüstü durumlar gibi özel hâllerde gündeme gelir.

İnsan ticareti mağduru ikamet izni nedir?

İnsan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği konusunda kuvvetli şüphe bulunan yabancılara yönelik özel bir koruma rejimidir.

Bu izin klasik anlamda yabancının Türkiye’de yaşamayı seçmesine dayanan olağan bir göç statüsü değil, mağdurun korunması ve durumunu değerlendirebilmesi amacıyla oluşturulmuş hukuki güvencedir.

İnsan ticareti mağdurlarına ilişkin tanımlama, 30 günlük ikamet izni, destek programı ve geri göndermeme güvenceleri için İnsan Ticareti Mağdurları ve Uluslararası Koruma rehberine bakılabilir.

İkamet izni reddedilebilir, uzatılmayabilir veya iptal edilebilir mi?

Evet. Her ikamet türünün verilmesi, uzatılması ve iptal edilmesi bakımından kendine özgü koşulları vardır.

İkamet izninin dayandığı şartların ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması, yabancının hukuki statüsünü etkileyen yeni bir durumun ortaya çıkması veya başvuruda gerçeğe aykırı bilgi ve belge kullanılması farklı hukuki sonuçlara yol açabilir.

İkamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta karara karşı kullanılabilecek başvuru yolları ile yabancının diğer yasal hak ve yükümlülüklerinin gösterilmesi gerekir.

İkamet izni reddedilen kişi tekrar başvurabilir mi?

Göç İdaresi Başkanlığının güncel uygulamasına göre ikamet izni başvurusu reddedilen yabancı, altı ay içinde aynı kalış amacıyla yeniden başvuru yapamaz.

Yabancının Türkiye’deki yasal kalış süresi devam ediyor ve önceki başvurudan farklı, gerçek bir kalış sebebi ortaya çıkmışsa yeni amaca uygun başka bir ikamet türü bakımından durum ayrıca değerlendirilebilir.

Vize, ikamet ve çalışma süreleri neden birlikte takip edilmelidir?

Düzenli göçün en kritik unsurlarından biri süre yönetimidir.

Yabancının vize veya vize muafiyeti süresi, ikamet izninin başlangıç ve bitiş tarihleri, pasaport geçerliliği, çalışma izninin süresi ve varsa öğrencilik veya aile statüsündeki değişiklikler birbirinden bağımsız değildir.

Örneğin çalışma iznine bağlı ikamet hakkı sona eren ve başka bir yasal kalış hakkı bulunmayan yabancının Türkiye’de kalmaya devam etmesi zamanla düzensiz statüye yol açabilir. Benzer biçimde öğrenci ikamet izni bulunan kişinin öğrenciliğinin sona ermesine rağmen statüsünü hiç değişmemiş gibi sürdürmesi hukuki sorun yaratabilir.

Düzenli statü ne zaman düzensiz hâle gelebilir?

Bir yabancı Türkiye’ye tamamen yasal biçimde girmiş ve uzun süre hukuka uygun olarak yaşamış olsa bile daha sonra düzensiz statüye düşebilir.

Vize veya vize muafiyeti süresinin aşılması, ikamet izni sona erdiği hâlde yasal kalışın devamını sağlayacak yeni bir statüye geçilmemesi, çalışma iznine bağlı ikamet hakkının sona ermesi veya ikamet izninin iptali sonrasında Türkiye’de kalmaya devam edilmesi bu sonucu doğurabilir.

Bu aşamadan sonra sınır dışı etme, Türkiye’yi terke davet, giriş yasağı veya idari gözetim gibi farklı hukuki kurumlar gündeme gelebilir. Bu sürecin ayrıntıları için Düzensiz Göç ve Sınır Dışı Etme: Yabancılar İçin Hukuki Rehber incelenebilir.

Düzenli statüyü korumak için nelere dikkat edilmelidir?

1. Türkiye’ye girişte tabi olunan güncel vize rejimi belirlenmelidir.
2. Pasaport ve diğer seyahat belgelerinin geçerlilik süresi kontrol edilmelidir.
3. Vize veya vize muafiyeti kapsamında kullanılan günler takip edilmelidir.
4. Türkiye’de gerçek kalış amacı doğru ikamet türüyle eşleştirilmelidir.
5. İkamet uzatma başvurusu mevcut izin sona ermeden tamamlanmalıdır.
6. Kalış amacı değişmişse geçiş başvurusu değerlendirilmelidir.
7. Adres, sağlık güvencesi ve iletişim bilgileri güncel tutulmalıdır.
8. İkamet izninin tek başına çalışma hakkı vermediği unutulmamalıdır.
9. Çalışma izninin aynı zamanda ikamet dayanağı olduğu durumlarda izin süresi ayrıca takip edilmelidir.
10. Ret, iptal veya uzatmama kararı tebliğ edildiğinde mevcut yasal kalış süresi ve başvuru yolları gecikmeden incelenmelidir.