Ceza Normunun Öngörülemeyen Yargısal Yorumunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde Düzenlenen Kanunilik İlkesine Aykırılığı
Tarayıcınızın Türkçe seslendirme özelliği kullanılır.
Ceza normunun yargısal yorumu, suç ve cezada kanunilik ilkesinin öngörülebilirlik boyutuyla doğrudan ilişkilidir. Hakan Serdar Çöpoğlu’nun makalesi, mahkemelerin ceza normuna önceden öngörülemeyecek bir anlam vermesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 7. maddesi bakımından hangi noktada ihlale dönüşeceğini inceliyor.
Makale Neyi İnceliyor?
Çalışma, kanunilik ilkesini yalnız yazılı bir ceza normunun varlığına indirgemiyor; normun ulaşılabilir ve sonuçları bakımından öngörülebilir olmasını da ilkenin parçası olarak ele alıyor. Bu çerçevede Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yargısal yorumun sınırlarına ilişkin yaklaşımı inceleniyor.
Yazarın odaklandığı temel sorun, yargı organlarının yorum yoluyla ceza sorumluluğunun kapsamını genişletmesi ve kişinin fiili işlediği sırada bu sonucun makul olarak öngörülememesi. Özellikle suç tipinin özüne veya yerleşik içtihada aykırı genişletici yorumların kanunilik güvencesini zedeleyebileceği vurgulanıyor.
Çalışmanın Öne Çıkan Hukuki Noktaları
- Kanunilik ilkesi; açıklık, erişilebilirlik ve öngörülebilirlik güvenceleriyle birlikte değerlendiriliyor.
- AİHM’in yargısal gelişime izin veren ancak sanık aleyhine öngörülemez genişlemeyi sınırlayan yaklaşımı inceleniyor.
- Yerleşik içtihattan beklenmedik biçimde ayrılan veya suç tipinin özünü değiştiren yorumların AİHS m.7 bakımından doğurabileceği sonuçlar tartışılıyor.
Ankahukuk Değerlendirme Notu
Makale, ceza hukukunda yorumun kaçınılmazlığı ile kanunilik ilkesinin güvence işlevi arasındaki gerilimi yerinde biçimde görünür kılıyor. Önemli olan, mahkemelerin hiç yorum yapmaması değil; yorumun fail açısından makul biçimde öngörülebilir bir hukuki gelişim çizgisinde kalmasıdır.
Bu yaklaşım Türk ceza yargısı bakımından da önem taşır. Suç tipinin kapsamını fiilden sonra genişleten veya yerleşik hukuki anlayışı beklenmedik biçimde değiştiren yorumlar, yalnız iç hukukta kanunilik tartışması yaratmaz; AİHS m.7 bakımından da denetlenebilir.
Bu bölüm Ankahukuk’un editoryal değerlendirmesidir; özgün makalenin özeti veya yazar görüşünün yerine geçmez.
Makale Künyesi
Yazar: Hakan Serdar Çöpoğlu
Yayın: Ankara Barosu Dergisi
Cilt / Sayı: 84 / 3 (2026)
Sayfalar: 1483-1525
Yayın türü: Araştırma Makalesi
DergiPark elektronik yayın tarihi: 9 Ağustos 2026
DOI: 10.30915/abd.1859852
Makalenin Tam Metnine Hemen Ulaşın
Bu sayfada makalenin özgün metnini yeniden yayımlamıyoruz. Tam metni, yayıncının açık erişim PDF bağlantısından okuyabilirsiniz.
📄 PDF’yi Aç – Makalenin Tam Metni
🔎 DergiPark Künyesi ve Yayın Sayfası
Ankara Barosu Dergisi Cilt 84, Sayı 3 içindeki özgün yayına yönlendirilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
AİHS’te suç ve cezada kanunilik hangi maddede düzenlenir?
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 7. maddesi, işlendiği sırada suç oluşturmayan bir fiilden dolayı kimsenin mahkûm edilememesini ve daha ağır ceza verilememesini güvence altına alır.
Mahkemeler ceza normunu yorumlayabilir mi?
Evet. Ceza normlarının yargısal yorumu kaçınılmazdır. Ancak yorumun suç tipinin özüyle uyumlu ve kişi bakımından makul ölçüde öngörülebilir olması gerekir.
Öngörülemeyen yargısal yorum neden kanunilik sorunu yaratır?
Kişi fiili işlediği sırada davranışının ceza sorumluluğu doğuracağını makul olarak öngöremiyorsa, sonradan yapılan genişletici yorum hukuki güvenliği ve kanunilik güvencesini zedeleyebilir.
💬Yorumlar ve Katkılar0 katkı
✎ Yorum / katkı ekle