İstihkak İddiası

İstihkak İddiası, icra takibinde haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğunun veya üçüncü kişinin mal üzerinde hacze üstün bir ayni ya da kişisel hakkının bulunduğunun ileri sürülmesidir. Kurum, cebri icra ile üçüncü kişilerin mülkiyet ve diğer hakları arasında denge kurar.

Hukuki Çerçeve ve Uygulama

İcra ve İflas Kanunu’nun 96 ve devamı maddeleri, malın borçlunun veya üçüncü kişinin elinde haczedilmesine göre farklı usuller öngörür. Borçlunun elindeki mal hakkında üçüncü kişi istihkak iddiasında bulunursa iddia tutanağa geçirilir, taraflara bildirilir ve kanundaki itiraz-dava mekanizması işler. Mal üçüncü kişinin elindeyse mülkiyet karinesi ve dava açma yükü farklılaşabilir.

İstihkak uyuşmazlığında mülkiyet karinesi, zilyetlik, ticari defter ve belgeler, faturalar, ödeme kayıtları, malın edinilme tarihi ve taraflar arasındaki ilişki birlikte değerlendirilir. Borçlu ile üçüncü kişi arasındaki yakınlık veya organik bağ tek başına iddiayı geçersiz kılmaz; ancak muvazaa ve alacaklıdan mal kaçırma iddiası bakımından önem taşır.

Kavramın Sınırları ve Benzer Kavramlardan Farkı

İstihkak iddiası, miras sebebiyle istihkak davasından farklıdır; burada amaç hacizli mal üzerindeki üçüncü kişi hakkını korumaktır. Haczedilmezlik şikâyeti malın borçluya ait olduğunu kabul ederek kanunen haczedilemeyeceğini ileri sürer; istihkak ise malın veya üstün hakkın üçüncü kişiye ait olduğunu savunur.

(bknz: Haciz, İstihkak Davası, Mülkiyet Karinesi, Haczedilmezlik Şikâyeti)

Kaynakça

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 96-99.
• Baki Kuru, İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı.
• Yargıtay hukuk dairelerinin istihkak ve mülkiyet karinesine ilişkin içtihatları.