Âmm
Âmm, sınırlı bir kişi veya olaya değil, kapsamına giren bütün bireylere veya bütün hâllere yönelik genel nitelikteki lafız veya hüküm anlamına gelir.
Âmm, sınırlı bir kişi veya olaya değil, kapsamına giren bütün bireylere veya bütün hâllere yönelik genel nitelikteki lafız veya hüküm anlamına gelir. Terim özellikle fıkıh usulü, yorum teorisi ve normların kapsamının belirlenmesi bakımından önemlidir.
Bir hükmün âmm olması, onun yalnız belirli bir kişiye veya olaya değil, aynı nitelikteki bütün durumlara uygulanabilir olduğunu gösterir. Bu nedenle âmm kavramı genellik, kapsam ve istisna ilişkisiyle birlikte değerlendirilir.
Âmm kavramı klasik hukuk metodolojisinde hâss kavramının karşıtıdır. Âmm hüküm genel kapsamlıdır; hâss hüküm ise belirli kişi, tür veya olaya yönelmiştir. Modern hukukta benzer tartışma, genel hüküm-özel hüküm ilişkisi, normun kapsamı ve istisnaların dar yorumlanması konularında görülür. Bir hukuk kuralının kimleri ve hangi olayları içine aldığı belirlenirken âmm-hâss ayrımının mantığı hâlen açıklayıcıdır.
Âmm kelimesi Arapça عام biçiminden gelir. Kökü عمّ / ‘amme olup “yayılmak, kapsamak, genelleşmek” anlamlarını taşır. عام / âmm “genel, herkese veya her şeye yayılan” demektir. Osmanlı Türkçesinde عام yazımıyla kullanılan terim, özellikle fıkıh usulünde عام / hâss خاص ayrımı içinde teknik bir anlam kazanmıştır.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.
