Vergi Mahkemesi
Vergi Mahkemesi, vergi uyuşmazlıklarını ve bazı mali yükümlülük davalarını incelemekle görevli idari yargı merciidir.
1.127 XP?Katılım XPKatılım XP; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip, paylaşım ve profil faaliyetlerinin tek hareket defterindeki toplamıdır.
Ankahukuk Sitesi1.127 XP?Katılım XPKatılım XP; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip, paylaşım ve profil faaliyetlerinin tek hareket defterindeki toplamıdır.
Avukat
Vergi Mahkemesi, vergi uyuşmazlıklarını ve bazı mali yükümlülük davalarını incelemekle görevli idari yargı merciidir. Kavram, yalnız soyut bir tanım olarak değil; yetki, süre, taraf sıfatı, ispat ve sonuç ilişkisi içinde değerlendirilmesi gereken teknik bir hukuk terimidir.
Uygulamada vergi mahkemesi incelenirken işlemin veya ilişkinin dayanağı, tarafların konumu, doğurduğu hak ve borçlar ile başvuru yolları birlikte ele alınır. Bu nedenle terimin doğru kurulması, uyuşmazlığın hangi hukuk dalında ve hangi usul içinde çözüleceğini belirleyebilir.
tarhiyat, ceza, ödeme emri, ihtirazi kayıt, iade ve vergi idaresi işlemlerine karşı açılan davalarda kullanılır
mahkeme Arapça محكمة kelimesinden gelir; hüküm verilen yer anlamını taşır
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.
Yasal Çerçeve
Vergi mahkemeleri, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıkları çözmekle görevli ilk derece idari yargı mercileridir. Vergi mahkemelerindeki yargılama esas olarak yazılı yargılama usulüne dayanır ve inceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır.
Vergi mahkemelerinin kuruluşu, görevleri, yargılama usulü, dava açma süreleri ve kararlarına karşı başvuru yolları temel olarak aşağıdaki mevzuatla düzenlenir:
1. Vergi mahkemelerinin görev alanı
2576 sayılı Kanun – Vergi Mahkemelerinin Görevleri
Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler.
Bu düzenlemeye göre vergi mahkemelerinin başlıca görevleri şunlardır:
Buna karşılık, uyuşmazlığın konusu doğrudan bir vergi, resim, harç, mali yükümlülük veya bunların tahsil süreciyle ilgili değilse görevli yargı kolu farklı olabilir. Bu nedenle herhangi bir işlem hakkında dava açılmadan önce işlemin niteliği, dayanağı, işlemi tesis eden idare ve uygulanmak istenen kanun birlikte incelenmelidir.
2. Vergi mahkemelerinde uygulanan yargılama usulü
2577 sayılı Kanun – Yazılı Yargılama Usulü
Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.
Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde yazılı yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır.
Vergi mahkemelerinde yargılama, esas olarak tarafların sunduğu dilekçeler, vergi inceleme raporları, ihbarnameler, ödeme emirleri, defter ve belgeler, tebliğ evrakı, idari işlem dosyası ve diğer yazılı deliller üzerinden yürütülür.
Bu nedenle dava açılırken yalnızca “işlemin hukuka aykırı olduğu” yönünde genel bir açıklama yapılması yeterli olmayabilir. Dilekçede özellikle:
açık ve denetlenebilir biçimde belirtilmelidir.
Vergi mahkemesinde dava açma süresi
2577 sayılı Kanun – Vergi Mahkemelerinde Dava Açma Süresi
Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
Bu süreler;
a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği;
Tarihi izleyen günden başlar.
Sürenin başlangıcı
Vergi mahkemesinde dava açma süresi genel olarak otuz gündür. Ancak otuz günlük sürenin hangi tarihten başlayacağı, uyuşmazlığın türüne göre değişir:
Süre hesabında, başlangıç tarihi kural olarak sürenin başladığı gün değil, bu tarihi izleyen gün olarak dikkate alınır. Bununla birlikte somut olayda tebliğin usulüne uygun olup olmadığı, tebliğ tarihinin doğru belirlenip belirlenmediği ve özel kanunda farklı bir dava açma süresi bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
Süre geçirilirse ne olur?
Vergi mahkemesinde dava açma süresi hak düşürücü nitelikte sonuçlar doğurabilecek şekilde önem taşır. Sürenin geçirilmesi hâlinde mahkeme, davanın süresinde açılıp açılmadığını öncelikle değerlendirebilir. Süre aşımı tespit edilirse dava, uyuşmazlığın esasına girilmeden sonuçlandırılabilir.
Bu nedenle vergi mahkemesine başvurmadan önce özellikle şu belgeler incelenmelidir:
Vergi mahkemesinde görülebilecek başlıca dava türleri
1. Vergi ve ceza ihbarnamesine karşı dava
Vergi idaresinin tarh ettiği vergi ve kesmiş olduğu cezalara karşı dava açılabilir. Bu tür davalarda uyuşmazlık genellikle:
konularında toplanır.
Dilekçede yalnızca cezanın yüksek olduğu belirtilmemeli; vergi ve cezanın maddi, usuli ve hukuki sebeplerle neden hukuka aykırı olduğu açıklanmalıdır.
2. Ödeme emrine karşı dava
Kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirleri de belirli koşullarda vergi mahkemesinde dava konusu edilebilir. Böyle bir davada genellikle:
gibi iddialar ileri sürülebilir.
Ödeme emrine ilişkin uyuşmazlıklarda, ödeme emrinin dayandığı asıl vergi veya ceza işlemi ile ödeme emrinin birbirinden ayrılması gerekir. Hangi işlemin dava konusu edildiği ve hangi hukuki sebebin ileri sürüldüğü açıkça ortaya konulmalıdır.
3. Tahsil işlemlerine ilişkin davalar
Vergi borcunun tahsili amacıyla yapılan haciz, ihtiyati haciz, ödeme emri ve benzeri işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar da görev kuralları çerçevesinde vergi mahkemesinin önüne gelebilir.
Bu davalarda idari işlemin:
unsurları bakımından hukuka uygun olup olmadığı incelenebilir. Ayrıca tahsil işleminin dayandığı borcun mevcut olup olmadığı, borcun kesinleşip kesinleşmediği ve takip koşullarının oluşup oluşmadığı da önem taşıyabilir.
Vergi mahkemesine başvuru öncesinde dikkat edilmesi gerekenler
1. Dava konusu işlemin kesin olarak belirlenmesi
Vergi mahkemesine başvurmadan önce hangi işlemin iptalinin veya kaldırılmasının istendiği netleştirilmelidir. Örneğin yalnızca ödeme emri mi, yoksa ödeme emrinin dayandığı vergi ve ceza ihbarnamesi mi dava konusu edilmektedir? Bu ayrım dava stratejisini ve süre değerlendirmesini etkileyebilir.
2. Tebliğ tarihinin tespiti
Dava süresi bakımından tebliğ tarihi kritik öneme sahiptir. Elektronik tebligat, posta tebligatı, kapıya bırakma, ilanen tebliğ veya tebliğ yerine geçen işlemler bakımından süre hesabı farklı sonuçlar doğurabilir. Tebliğin usulsüz olduğu ileri sürülüyorsa bu iddia somut belgelerle desteklenmelidir.
3. Dilekçenin hukuki ve teknik gerekçeler içermesi
Vergi uyuşmazlıkları çoğu zaman muhasebe, ticari defter, fatura, banka hareketleri, stok kayıtları ve bilirkişi incelemesi gerektiren teknik boyutlar içerir. Bu nedenle dava dilekçesinde:
mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.
4. Belgelerin eksiksiz sunulması
Vergi mahkemelerinde yazılı yargılama uygulandığından, dava açılırken mevcut belgelerin sunulması önemlidir. İdari işlem dosyasının tamamı mahkemece getirtilse dahi davacının kendi iddialarını destekleyen ticari ve mali belgeleri ayrıca sunması gerekebilir.
5. Yürütmenin durdurulması talebi
Dava açılması, her durumda tahsil işlemlerinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmeyebilir. Tahsil veya haciz tehlikesi bulunan hâllerde, olayın koşullarına göre yürütmenin durdurulması talebinin değerlendirilmesi gerekebilir. Böyle bir talep hazırlanırken işlemin uygulanması hâlinde doğacak zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu yönündeki iddialar somutlaştırılmalıdır.