Hukuki Dinlenilme Hakkı
Hukuki Dinlenilme Hakkı, yargılamanın taraflarının ve diğer ilgililerin, yargılama hakkında bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkını kullanma ve mahkemenin bu açıklamaları değerlendirerek gerekçeli karar vermesini isteme hakkıdır.…
1.157 XP?Katılım XPKatılım XP; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip, paylaşım ve profil faaliyetlerinin tek hareket defterindeki toplamıdır.
Ankahukuk Sitesi1.157 XP?Katılım XPKatılım XP; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip, paylaşım ve profil faaliyetlerinin tek hareket defterindeki toplamıdır.
Avukat
Hukuki Dinlenilme Hakkı, yargılamanın taraflarının ve diğer ilgililerin, yargılama hakkında bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkını kullanma ve mahkemenin bu açıklamaları değerlendirerek gerekçeli karar vermesini isteme hakkıdır. Adil yargılanma hakkının medeni usul hukukundaki temel görünümlerinden biridir.
Hukuki Çerçeve ve Uygulama
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesi hukuki dinlenilme hakkını üç ana unsurla düzenler: yargılamayla ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı ile mahkemenin açıklamaları dikkate alarak kararını somut ve açık biçimde gerekçelendirmesi. Usulüne uygun tebligat yapılması, taraflara deliller ve karşı tarafın beyanları hakkında görüş bildirme olanağı tanınması bu hakkın ön koşullarıdır.
Mahkeme, taraflardan birini haberdar etmeden veya sunulan esaslı iddia ve savunmaları değerlendirmeden karar verirse hakkı ihlal edebilir. Ancak hak, tarafın sınırsız biçimde yargılamayı uzatabileceği anlamına gelmez; kanuni süreler, teksif ilkesi ve dürüst davranma yükümlülüğü çerçevesinde kullanılır.
Kavramın Sınırları ve Benzer Kavramlardan Farkı
Hukuki dinlenilme hakkı, yalnız duruşmada sözlü olarak dinlenme hakkı değildir; yazılı yargılama usulünde de tam olarak geçerlidir. Savunma hakkı kavramından daha geniştir ve davacı ile diğer ilgilileri de kapsar. Silahların eşitliği taraflara dengeli imkânlar sağlanmasını, hukuki dinlenilme ise bilgi, açıklama, ispat ve değerlendirilme güvencelerini öne çıkarır.
(bknz: Adil Yargılanma Hakkı, Savunma Hakkı, Gerekçeli Karar Hakkı, Silahların Eşitliği İlkesi)
Kaynakça
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 36 ve 141.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 27.
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, m. 6; Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatları.
Tebligatın usulsüzlüğü, delillerin tartışılmaması, bilirkişi raporuna karşı beyan imkânı verilmemesi, beklenmeyen hukuki nitelendirmeyle karar verilmesi ve gerekçesiz karar iddialarında temel denetim ölçütü olarak kullanılır.
“Dinlenilme”, bir kişinin yalnız sesinin işitilmesini değil, hukuki görüş ve delillerinin karar sürecinde gerçek biçimde dikkate alınmasını anlatır. Kavram Alman usul hukukundaki “rechtliches Gehör” ve adil yargılanma öğretisinin etkisiyle Türk hukuk diline yerleşmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 36 ve 141.; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 27.; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, m. 6; Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatları.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.