Derhal
Derhal, hukuki bir işlemin veya davranışın gecikmeye yer bırakmayacak biçimde, mümkün olan en kısa süre içinde yapılması gerektiğini ifade eden zaman belirtecidir.
Derhal, hukuki bir işlemin veya davranışın gecikmeye yer bırakmayacak biçimde, mümkün olan en kısa süre içinde yapılması gerektiğini ifade eden zaman belirtecidir. Terim, mutlak anlamda aynı saniye içinde hareket etmeyi değil, somut olayın koşullarına göre makul gecikme sınırını aşmadan davranmayı anlatır. Bu nedenle derhal yapılması gereken bildirim, başvuru veya işlemde esas ölçüt, ilgilinin öğrendiği andan sonra haklı bir neden olmaksızın beklememesidir.
Derhal kavramı özellikle bildirim yükümlülükleri, fesih beyanları, ayıp ihbarı, güvenlik tedbirleri ve usul işlemleri bakımından önem taşır. Bir kanun veya sözleşme işlemin derhal yapılmasını öngörüyorsa, tarafın gereksiz beklemesi hakkın kaybına, sorumluluğa veya beyanın etkisiz kalmasına yol açabilir. Uygulamada derhal kavramı her olayda aynı saat veya gün sayısıyla belirlenmez; olayın niteliği, bilginin öğrenilme zamanı, işlemin yapılabilirliği ve dürüstlük kuralı birlikte değerlendirilir.
Derhal kelimesi Farsça درحال biçiminden Türkçeye geçmiştir. Farsça der (در) “içinde, -de/-da” anlamı taşır; hâl (حال) ise Arapça حال kökünden gelir ve “durum, an, mevcut vaziyet” anlamına sahiptir. Bu yapı kelime anlamı itibarıyla “o hâl içinde, hemen o anda” anlamına yaklaşır. Osmanlı Türkçesinde derhâl / derhal biçimiyle kullanılan kelime, hukuk dilinde gecikmesiz davranma yükümlülüğünü karşılayan yerleşik bir zaman ifadesi hâline gelmiştir.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.
