AYM’den “Uyarı” İşlemi İçin Mahkemeye Erişim Hakkı İhlali Kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinde avukat olarak görev yapan başvurucuya verilen “uyarı” işleminin icrai işlem sayılmaması nedeniyle açılan davanın incelenmeksizin reddedilmesini, mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirdi.

29 Ocak 2026 tarihinde oybirliğiyle verilen karar, 8 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararda, idari işlemin hukuki sonuç doğurma potansiyeli bulunmasına rağmen, şekli bir yaklaşımla davanın esasına girilmemesinin başvurucunun mahkemeye erişim hakkını ölçüsüz biçimde sınırlandırdığı vurgulandı.

KARARIN TAM METNİ

Olayın geçmişi

Başvurucu, Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinde avukat olarak görev yapıyordu. İdare, başvurucunun mevzuat uyarınca müşavirlikçe yürütülmesi gereken iş ve işlemlerde gerekli özen ve dikkati göstermediği gerekçesiyle, kendisine disiplin hükümlerinin uygulanacağı yönünde uyarı yapılmasına karar verdi.

Başvurucu bu işlemin iptali istemiyle İzmir 6. İdare Mahkemesi önünde dava açtı. Ancak İdare Mahkemesi, işlemin disiplin cezası niteliğinde olmadığını, başvurucunun özlük dosyasına ve personel kayıtlarına işlenmediğini, dolayısıyla icrai nitelik taşımadığını belirterek davayı 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca incelenmeksizin reddetti.

Başvurucu, karara karşı istinaf yoluna başvurdu; ancak İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi, istinaf başvurusunu reddederek kararı kesinleştirdi.

Başvurucunun Anayasa Mahkemesi’ne başvurusu

Nihai kararı öğrendikten sonra bireysel başvuru yoluna giden başvurucu, dava konusu işlemin yalnızca bir “uyarı” olarak nitelendirilmesinin hatalı olduğunu ileri sürdü. Başvurucuya göre bu işlem:

• mahiyet itibarıyla kesin ve yürütülebilir nitelikteydi,
• disiplin cezasının etkilerini fiilen doğuruyordu,
• özlük dosyasında muhafaza ediliyor,
• ödüllendirme, ceza ve atama süreçlerinde dikkate alınıyordu.

Bu nedenle başvurucu, davasının esasının incelenmemesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini savundu.

AYM’nin değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi, başvurucunun şikâyetini mahkemeye erişim hakkı kapsamında inceledi. Mahkeme, bireyin hukuki durumunu veya menfaatini etkileyen bir idari işleme karşı dava açabilme imkânının, adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri olduğunu hatırlattı.

Kararda, idarenin her türlü işlem ve eylemine karşı yargı yolunun açık olduğu yönündeki anayasal güvencenin, aşırı şekilci yorumlarla etkisiz bırakılmaması gerektiği belirtildi. AYM’ye göre, dava konusu işlemin icrai işlem olup olmadığı değerlendirilirken yalnızca işlemin adı değil, hukuki sonuç doğurup doğurmadığı, başvurucunun mesleki ve özlük durumunu etkileyip etkilemediği ve idari süreçlerde dikkate alınıp alınmadığı da göz önünde bulundurulmalıydı.

Danıştay içtihadı dikkate alındı

AYM, değerlendirmesinde Danıştay’ın yerleşik yaklaşımına da atıf yaptı. Buna göre, disiplin cezası niteliği taşımasa bile, özlük dosyasına işlenen ve idarenin ileride kullanacağı takdir yetkisini etkileyebilecek nitelikteki uyarı ve ikazların, idari davaya konu edilebilecek icrai işlemler olduğu yönünde kararlar bulunduğu hatırlatıldı.

Bu çerçevede AYM, başvurucuya yönelik uyarının da benzer bir nitelik taşıdığını, dolayısıyla dava konusu edilebilir olduğunu kabul etti. Mahkemenin, işlemin hukuki sonuçlarını yeterince değerlendirmeden davayı şekilci gerekçeyle reddetmesi, başvurucuya ağır ve orantısız bir külfet yükledi.

Mahkemeye erişim hakkı ihlali tespit edildi

Anayasa Mahkemesi, başvurucuya yöneltilen uyarı işleminin hukuksal sonuç doğurma kapasitesine sahip olduğunu ve bu nedenle icrai nitelikte bulunduğunu belirterek, davanın esasına girilmeden reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirdi.

Mahkeme, bu müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğunu ve kamu hizmetlerinin etkinliğini sağlama amacını taşıdığını kabul etmekle birlikte, somut olayda kullanılan yorumun ölçülü olmadığını vurguladı. Böylece başvurucunun hak arama özgürlüğünün gereği gibi korunmadığı sonucuna ulaşıldı.

Diğer ihlal iddiaları ise ayrıca incelenmeye gerek görülmeden karara bağlandı.

Yeniden yargılama kararı

AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmetti. Dosya, ihlal kararına uygun biçimde yeniden değerlendirme yapılmak üzere İzmir 6. İdare Mahkemesi’ne gönderildi.

Mahkeme ayrıca başvurucu lehine 664,10 TL yargılama giderinin ödenmesine karar verdi. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığı’na başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılması; gecikme halinde ise yasal faiz uygulanması kararlaştırıldı.

Kararın önemi

Bu karar, idari işlemlerin “uyarı”, “ikaz” veya “ihtar” şeklinde adlandırılmasının tek başına onları yargı denetimi dışına çıkarmayacağını bir kez daha ortaya koyuyor. AYM, işlemin adı değil yarattığı hukuki sonuçların belirleyici olduğuna dikkat çekerek, idare mahkemelerinin icrailik değerlendirmesinde daha dikkatli ve somut bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini göstermiş oldu.

Özellikle kamu görevlileri bakımından, özlük dosyasına işlenen ve kariyer süreçlerinde etkili olabilecek işlemlerin, şekli gerekçelerle yargı denetimi dışında bırakılması halinde mahkemeye erişim hakkı ihlali gündeme gelebiliyor. Bu yönüyle karar, idari yargı pratiği bakımından önemli bir referans niteliği taşıyor.

Sonuç

• AYM, 2022/47812 başvuru numaralı dosyada mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
• Başvurucuya yönelik “uyarı” işleminin icrai nitelikte olduğu, bu nedenle davanın esasına girilmesi gerektiği belirtildi.
• Davanın incelenmeksizin reddedilmesi, aşırı şekilci bir yaklaşım olarak değerlendirildi.
• Karar, 29/1/2026 tarihinde oybirliğiyle verildi ve 8 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
• Dosya, yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir 6. İdare Mahkemesi’ne gönderildi.