Somutlaştırma Yükü
Somutlaştırma yükü, tarafların dayandıkları vakıaları, mahkemenin ve karşı tarafın hangi maddi olguların ileri sürüldüğünü anlayabileceği ve bunların delillerle ilişkilendirilebileceği açıklıkta ortaya koyma yüküdür.
1040 puan?Katılım puanıKatılım puanı; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip ve paylaşım gibi gerçek topluluk hareketlerinden oluşur. Ayrıntı için Hesap Ayarları veya Katılım Puanı kartındaki açıklamaya bakın.
Ankahukuk Sitesi1040 puan?Katılım puanıKatılım puanı; yayınlanan içerikler, onaylı yorum/katkılar, oylar, tepkiler, kaydetme, takip ve paylaşım gibi gerçek topluluk hareketlerinden oluşur. Ayrıntı için Hesap Ayarları veya Katılım Puanı kartındaki açıklamaya bakın.Avukat
Somutlaştırma yükü, tarafların dayandıkları vakıaları, mahkemenin ve karşı tarafın hangi maddi olguların ileri sürüldüğünü anlayabileceği ve bunların delillerle ilişkilendirilebileceği açıklıkta ortaya koyma yüküdür. Bu yük, soyut hukuki nitelendirmeler veya genel ifadelerle yetinilmeyip uyuşmazlığı oluşturan olayların kişi, zaman, yer, işlem ve sonuç bakımından belirginleştirilmesini gerektirir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 194. maddesi uyarınca taraflar, dayandıkları vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmalı; ayrıca hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir. Düzenlemenin amacı, yargılamanın konusunu belirlemek, sürpriz kararları önlemek, karşı tarafın savunma hakkını korumak ve delil incelemesini düzenli hâle getirmektir.
Kapsamı ve Uygulamadaki Ayrımlar
Somutlaştırma yükü, özellikle dava ve cevap dilekçelerinin hazırlanmasında önem taşır. “Davalı kusurludur”, “ödemeler yapılmamıştır” veya “sözleşmeye aykırı davranılmıştır” biçimindeki genel ifadeler tek başına çoğu zaman yeterli değildir. Hangi davranışın ne zaman gerçekleştiği, hangi borcun hangi tarihte muaccel olduğu, hangi ödemenin eksik kaldığı ve iddianın hangi belge, tanık veya başka delille kanıtlanacağı açıklanmalıdır.
Bu yük, ispat yükünden farklıdır. İspat yükü, bir vakıanın belirsiz kalmasının olumsuz sonucuna hangi tarafın katlanacağını belirler. Somutlaştırma yükü ise daha önceki bir aşamada, ispat edilecek vakıanın ve onu destekleyen delilin yeterince belirgin hâle getirilmesini ister. Bir taraf ispat yükünü taşımadığı bir vakıa hakkında da savunmasını somutlaştırmak zorunda kalabilir.
Somutlaştırma eksikliği ile hiç vakıa ileri sürülmemesi de birbirinden ayrılmalıdır. İleri sürülmüş fakat yeterince açıklanmamış bir vakıanın açıklattırılması, hâkimin davayı aydınlatma ödevi ve hukuki dinlenilme hakkı çerçevesinde gündeme gelebilir. Buna karşılık tarafın hiç ileri sürmediği yeni bir vakıanın hâkim tarafından kendiliğinden oluşturulması, taraflarca getirilme ilkesine aykırıdır. Eksikliğin hukuki sonucu; yargılamanın aşamasına, vakıanın niteliğine, dilekçeler teatisinin tamamlanıp tamamlanmadığına ve ilgili usul kurallarına göre belirlenir.
Belirsiz alacak davası veya hesaplamanın bilirkişi incelemesini gerektirdiği uyuşmazlıklarda dahi somutlaştırma yükü ortadan kalkmaz. Talep sonucunun başlangıçta tam belirlenememesi, talebin dayandığı maddi vakıaların açıklanmamasını haklı kılmaz.
(bknz: İspat Yükü, Vakıa, Delil, Taraflarca Getirilme İlkesi, Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi)
Kaynakça
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 119, 129 ve 194.
- Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekes, Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, On İki Levha Yayıncılık.
- Süha Tanrıver, Medenî Usûl Hukuku, Yetkin Yayınları.
- Baki Kuru, Medeni Usul Hukuku El Kitabı, Yetkin Yayınları.
Somutlaştırma yükü, özellikle dava ve cevap dilekçelerinin hazırlanmasında önem taşır. “Davalı kusurludur”, “ödemeler yapılmamıştır” veya “sözleşmeye aykırı davranılmıştır” biçimindeki genel ifadeler tek başına çoğu zaman yeterli değildir. Hangi davranışın ne zaman gerçekleştiği, hangi borcun hangi tarihte muaccel olduğu, hangi ödemenin eksik kaldığı ve iddianın hangi belge, tanık veya başka delille kanıtlanacağı açıklanmalıdır. Bu yük, ispat yükünden farklıdır. İspat yükü, bir vakıanın belirsiz kalmasının olumsuz sonucuna hangi tarafın katlanacağını belirler.
Somutlaştırma , Türkçe “somut” sıfatına “-laştır-” ve “-ma” eklerinin getirilmesiyle oluşmuş, soyut veya belirsiz bir hususu belirli ve gözlenebilir hâle getirme anlamında bir isimdir. Yük sözcüğü burada maddi ağırlığı değil, yerine getirilmemesi hâlinde ilgili kişinin kendi aleyhine usulî sonuç doğuran davranış gereğini ifade eder.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 119, 129 ve 194.; Hakan Pekcanıtez, Oğuz Atalay, Muhammet Özekes, Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı , On İki Levha Yayıncılık.
Bu terimle birlikte bakılabilecek başlıklar
İlgili ve tamamlayıcı başlıklar.