Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Hukuki Rehber

Son güncelleme: 11 Temmuz 2026

Boşanma davası nasıl açılır? Boşanma davası, görevli ve yetkili aile mahkemesine usulüne uygun bir dava dilekçesi sunularak açılır. Dilekçede yalnızca boşanma isteğinin belirtilmesi yeterli değildir; dayanılan boşanma sebebi, bu sebebi oluşturan somut olaylar, her olayın hangi delille ispatlanacağı ve nafaka, velayet, tazminat gibi talepler açıkça gösterilmelidir. Anlaşmalı boşanmada ise evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda anlaşması ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Bu rehberde; boşanma davasının nerede ve nasıl açılacağı, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki farklar, gerekli belgeler, deliller, dava aşamaları, nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı ve Yargıtay uygulamasında öne çıkan ilkeler sistematik biçimde açıklanmaktadır.

Boşanma davası nedir?

Boşanma davası, geçerli bir evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesini sağlayan yenilik doğurucu bir aile hukuku davasıdır. Eşlerin fiilen ayrı yaşamaya başlaması, ortak konutu terk etmesi veya kendi aralarında evliliğin bittiğini kabul etmesi evliliği hukuken sona erdirmez. Evlilik, boşanma kararının kesinleşmesiyle son bulur.

Boşanma davasının sonucu yalnızca medeni hâlin değişmesinden ibaret değildir. Dava sırasında veya karar aşamasında;

• eşlerin ve çocukların geçimi için nafaka,
• ortak çocukların geçici ve kesin velayeti,
• çocukla kişisel ilişkinin kurulması,
• maddi ve manevi tazminat,
• aile konutunun kullanımına ilişkin geçici önlemler,
• yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

gibi birçok konu da gündeme gelebilir. Mal rejiminin tasfiyesi ise boşanmanın mali sonuçlarıyla bağlantılı olmakla birlikte, teknik olarak boşanmanın fer’î sonucu değildir ve çoğu durumda ayrı bir dava konusu olur.

Boşanma davasının hukuki dayanakları nelerdir?

Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini 161 ila 166. maddeler arasında düzenler. Bu sebepler genel olarak özel boşanma sebepleri ve genel boşanma sebebi şeklinde iki grupta incelenir.

Özel boşanma sebepleri

• Zina (TMK m. 161): Zina sebebine dayalı dava, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde fiilin üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır. Affeden eşin dava hakkı yoktur.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162): Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affetme dava hakkını ortadan kaldırır.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163): İşlenen suçun küçük düşürücü nitelikte olması veya sürdürülen hayat tarzı nedeniyle diğer eşten birlikte yaşamasının beklenememesi gerekir.
• Terk (TMK m. 164): Kanunda öngörülen terk süresi ve usulüne uygun dönüş ihtarı tamamlanmadan dava açılamaz. Terk sebebi, sıkı şekil ve süre şartlarına bağlıdır.
• Akıl hastalığı (TMK m. 165): Hastalığın ortak hayatı diğer eş için çekilmez hâle getirmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi gerekir.

Özel boşanma sebeplerinde, dayanılan sebebin kanundaki unsurları somut olayda eksiksiz karşılaması gerekir. Örneğin ağır bir hakaret, olayın niteliğine göre onur kırıcı davranış oluşturabileceği gibi yalnızca evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında da değerlendirilebilir. Hukuki sebebin yanlış veya eksik kurulması, ispat stratejisini ve davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması

Uygulamada en sık başvurulan genel boşanma sebebi, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinde düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenemeyecek ölçüde çekilmez hâle gelmişse eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Bu sebep tek bir ağır olaya dayanabileceği gibi, evlilik boyunca tekrar eden davranışların bütünüyle de oluşabilir. Fiziksel veya psikolojik şiddet, ağır hakaretler, güven sarsıcı davranışlar, ekonomik baskı, eşin ailesinin evliliğe sürekli müdahalesine sessiz kalma, ortak yaşam sorumluluklarından kaçınma ve sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2016/24000 E., 2018/10176 K. sayılı kararında, çekişmeli boşanmada davalının davayı kabul etmesinin tek başına sonuç doğurmayacağı; boşanma sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin ve ileri sürülen vakıaların usulüne uygun delillerle ispatlanıp ispatlanmadığının araştırılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu yaklaşım, çekişmeli boşanmanın yalnızca taraf iradesiyle değil, ispatlanan vakıalar üzerinden sonuçlanacağını göstermektedir.

Önceki boşanma davasının reddinden sonra ortak hayatın kurulamaması

Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan davanın reddedilmesi, kararın kesinleşmesi ve kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayatın yeniden kurulamaması hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda eşlerden biri Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin son fıkrasına dayanarak yeniden boşanma davası açabilir.

Bu düzenlemede kritik tarih, ilk davanın açıldığı veya reddedildiği tarih değil, ret kararının kesinleştiği tarihtir. Bir yıllık sürenin hesabı bu tarihten başlar.

Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma arasındaki fark nedir?

Anlaşmalı boşanma nasıl açılır?

Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir. Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
2. Eşler birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
3. Taraflar boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmalıdır.
4. Hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
5. Hâkim, tarafların sunduğu düzenlemeyi tarafların ve çocukların menfaatlerine uygun bulmalıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/2643 E., 2019/484 K. sayılı kararında, bir yıllık evlilik süresinin anlaşmalı boşanmanın temel şartı olduğu belirtilmiştir. Evlilik bir yılı doldurmamışsa sırf taraflar birlikte boşanmak istiyor diye TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bununla birlikte somut olayda geçerli bir boşanma sebebi ve ispat imkânı varsa çekişmeli boşanma davası açılması mümkündür.

Anlaşmalı boşanma protokolünde neler bulunmalıdır?

Protokolde en azından aşağıdaki konuların açık ve tereddütsüz biçimde düzenlenmesi gerekir:

• Tarafların boşanma iradeleri,
• yoksulluk nafakası talebi bulunup bulunmadığı,
• maddi ve manevi tazminat talepleri,
• ortak çocukların velayeti,
• velayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasındaki kişisel ilişki,
• iştirak nafakası ve çocuk giderlerine katılım,
• yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.

Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın zorunlu fer’î sonucu değildir. Taraflar mal paylaşımını protokolde düzenleyebilir; ancak belirsiz, kapsamı açıklanmamış veya genel feragat ifadeleri ileride ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir. Taşınmaz devri, araç, ziynet, şirket payı veya kredi borcu gibi malvarlığı konuları varsa düzenlemenin infaz edilebilir, açık ve hukuken geçerli biçimde kurulması önemlidir.

Hâkim protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmemesi hâlinde anlaşmalı boşanmaya karar verilemez.

Anlaşmalı boşanmadan vazgeçilebilir mi?

Anlaşmalı boşanma iradesi, karar kesinleşinceye kadar değişebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2017/1450 E., 2017/2617 K. sayılı kararında, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden birinin irade beyanından dönmesi hâlinde davanın çekişmeli boşanma olarak görülmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Anlaşmalı boşanma talebi çekişmeli hâle geldiğinde taraflara iddia ve savunmalarını, somut vakıalarını ve delillerini bildirme olanağı tanınmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/642 E., 2023/3318 K. sayılı kararı da bu usulî güvencenin önemini vurgulamaktadır.

Çekişmeli boşanma davası nasıl açılır?

Çekişmeli boşanma, tarafların boşanma iradesinde veya boşanmanın sonuçlarında uzlaşamadığı dava türüdür. Davacı, dayandığı boşanma sebebini ve bu sebebi oluşturan vakıaları dava dilekçesinde açıkça göstermelidir. Davalı da cevap dilekçesinde savunmalarını, karşı vakıalarını ve varsa karşı dava taleplerini süresinde ileri sürmelidir.

Çekişmeli boşanma davasının temel omurgası şu üçlüdür:

1. Vakıa: Ne oldu, ne zaman oldu, kim yaptı?
2. Delil: Bu olay hangi hukuka uygun delille ispatlanacak?
3. Talep: Mahkemeden boşanma dışında hangi kararların verilmesi isteniyor?

Dilekçenin yalnızca “şiddet gördüm”, “eşim ilgisizdi” veya “evlilik çekilmez hâle geldi” gibi soyut ifadelerden oluşması yeterli değildir. Olayların mümkün olduğunca somut, kronolojik ve ispat bağlantısı kurulmuş biçimde anlatılması gerekir.

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür.

Yetkili mahkeme

Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme;

• eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya
• eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Bu yetki kuralı kesin yetki niteliğinde değildir. Bununla birlikte yanlış yerde dava açılması ve süresinde yetki itirazı ileri sürülmesi, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine ve sürecin uzamasına neden olabilir.

Boşanma davası adım adım nasıl açılır?

1. Boşanma türü ve hukuki sebep belirlenir

Önce anlaşmalı boşanma şartlarının bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Çekişmeli dava açılacaksa özel bir boşanma sebebine mi, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına mı, yoksa birden fazla sebebe mi dayanılacağı belirlenir. Özel boşanma sebeplerindeki hak düşürücü süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

2. Talepler netleştirilir

Boşanma yanında tedbir ve yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, velayet, kişisel ilişki, maddi ve manevi tazminat, aile konutunun kullanımı ve yargılama giderleri gibi talepler ayrı ayrı değerlendirilir. Hâkimin taleple bağlı olduğu konularda, dilekçede ileri sürülmeyen bir talep hakkında kendiliğinden karar verilemeyebilir.

3. Vakıalar kronolojik biçimde hazırlanır

Dava dilekçesi bir duygu günlüğü değil, hukuki iddia metnidir. Olaylar tarih, yer, taraf davranışı ve sonuç ilişkisi içinde sıralanmalıdır. Aynı olayın gereksiz tekrarından kaçınılmalı; hukuki önem taşıyan olaylar öne çıkarılmalıdır.

4. Delil planı yapılır

Her vakıanın hangi delille ispatlanacağı belirlenir. Tanık, mesaj, e-posta, banka kaydı, sağlık raporu, kolluk tutanağı, sosyal ve ekonomik durum araştırması, kamera kaydı veya başka bir dosyanın celbi gibi deliller somut olayla ilişkilendirilir.

5. Dava dilekçesi hazırlanır

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesine göre dava dilekçesinde mahkemenin adı, taraf bilgileri, dava konusu, vakıaların sıra numarası altında açık özeti, her vakıanın hangi delille ispatlanacağı, hukuki sebepler ve açık talep sonucu bulunmalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2019/1278 E., 2019/2547 K. sayılı kararında, usulüne uygun ileri sürülmeyen ve çekişmeli hâle getirilmeyen vakıaların karara esas alınamayacağı belirtilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2016/13806 E., 2018/3211 K. sayılı kararı da her bir vakıanın hangi delille ispatlanacağının gösterilmesi ve süresinde bildirilmeyen delillere dayanılmaması gerektiğini vurgulamaktadır.

6. Dava adliyeden veya UYAP üzerinden açılır

Dava, yetkili adliyedeki tevzi bürosuna dilekçe ve ekleri sunularak fiziki olarak açılabilir. Güvenli elektronik imza veya mobil imza sahibi vatandaşlar, hukuk davalarını UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik ortamda da açabilir. Yalnız e-Devlet şifresiyle giriş, dava açma ve evrak gönderme için yeterli değildir; bu işlemler için güvenli elektronik imza veya mobil imza gerekir.

7. Harç ve gider avansı yatırılır

Dava açılırken yürürlükteki tarifeye göre başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı ödenir. Tutarlar her yıl değişebildiği ve dosyadaki tebligat, tanık, bilirkişi veya müzekkere ihtiyaçlarına göre farklılaşabildiği için sabit bir rakam vermek doğru değildir.

8. Dilekçeler tebliğ edilir ve yargılama başlar

Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir. Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinin ardından ön inceleme yapılır. Uyuşmazlık konuları belirlenir; tahkikat aşamasında deliller toplanır ve tanıklar dinlenir. Sonrasında sözlü yargılama ve hüküm aşamasına geçilir.

9. Kararın kesinleşmesi beklenir

İlk derece mahkemesinin boşanma kararı verildiği anda taraflar hukuken boşanmış sayılmaz. Kararın kesinleşmesi gerekir. Kanun yoluna başvuru süresi, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Boşanma hükmü kesinleşmeden yeni bir evlilik yapılamaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2020/2-367 E., 2022/1497 K. sayılı kararında, boşanma davasının açılmış olmasının eşler arasındaki sadakat yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmediği vurgulanmıştır.

Boşanma davası için gerekli belgeler nelerdir?

Her boşanma davası için geçerli, değişmez ve sınırlı bir “belge listesi” yoktur. Gerekli belgeler dava türüne, boşanma sebebine ve ileri sürülen taleplere göre değişir. Genel olarak şu belgeler gündeme gelir:

• Usulüne uygun imzalanmış dava dilekçesi,
• anlaşmalı boşanmada tarafların imzaladığı boşanma protokolü,
• vekille takipte usulüne uygun vekâletname,
• iddiaları destekleyen belge ve kayıtlar,
• tanık listesi ve tanıkların hangi vakıa hakkında dinleneceğine ilişkin açıklama,
• nafaka ve tazminat taleplerinde gelir, gider ve malvarlığına ilişkin belgeler,
• şiddet iddiasında sağlık raporu, kolluk tutanağı, koruma kararı veya ceza soruşturması belgeleri,
• çocukların durumuna ilişkin okul, sağlık veya sosyal inceleme bakımından önem taşıyan kayıtlar.

Nüfus ve adres kayıtlarının önemli bir bölümü mahkeme tarafından elektronik sistemlerden temin edilebilir. Bu nedenle internet üzerindeki her listede yazan evlilik cüzdanı, vukuatlı nüfus kayıt örneği veya çok sayıda fotokopinin her dosyada zorunlu olduğu düşünülmemelidir. Başvuru yöntemi ve mahkemenin uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir.

Boşanma davasında deliller nasıl sunulmalıdır?

Çekişmeli boşanma davalarında sonuç, büyük ölçüde somutlaştırılmış vakıalar ve hukuka uygun deliller üzerinden şekillenir. Delilin varlığı kadar, süresinde bildirilmesi ve hangi vakıayı ispatladığının açıklanması da önemlidir.

Tanık delili

Tanıkların “taraflar anlaşamıyordu” veya “evlilikleri kötüydü” şeklindeki genel değerlendirmeleri çoğu zaman yeterli değildir. Tanığın doğrudan gördüğü, duyduğu veya içinde bulunduğu somut olayları anlatması gerekir. Duyuma dayalı, sebebi açıklanmayan ve tarihsel bağlamı bulunmayan beyanların ispat gücü zayıftır.

Mesajlar, e-postalar ve sosyal medya içerikleri

Mesajlaşmalar ve sosyal medya içerikleri somut olayın özelliklerine göre delil olabilir. Ancak bir hesabın şifresini izinsiz ele geçirmek, kişisel cihazlara hukuka aykırı erişmek, özel hayatın gizliliğini ihlal etmek veya hukuka aykırı kayıt oluşturmak ayrıca ceza ve özel hukuk sorumluluğu doğurabilir. Delilin elde edilme yöntemi mutlaka değerlendirilmelidir.

Ses ve görüntü kayıtları

Ses veya görüntü kaydının delil değeri, kaydın nasıl ve hangi koşullarda elde edildiğine göre belirlenir. Planlı biçimde özel hayat alanına girilerek oluşturulan kayıtlar ile kişinin ani gelişen ve başka türlü ispatı mümkün olmayan bir saldırı karşısında kendisini korumak amacıyla oluşturduğu kayıtlar aynı şekilde değerlendirilmez. Her somut olay ayrı incelenmelidir.

Resmî kayıtlar ve başka dosyalar

Sağlık raporları, kolluk tutanakları, ceza soruşturması veya davası, banka ve SGK kayıtları, tapu ve araç kayıtları, otel kayıtları ya da başka mahkeme dosyaları ancak usulüne uygun biçimde talep edilip getirtilirse değerlendirilebilir. “Mahkeme nasılsa kendisi araştırır” düşüncesiyle delil bağlantısı kurulmadan dava açılması önemli bir hatadır.

Boşanma davasında geçici önlemler nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesine göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, yargılama süresince gerekli geçici önlemleri re’sen alabilir. Bu kapsamda;

• eşlerin barınması,
• geçimleri için tedbir nafakası,
• eşlerin mallarının yönetimi,
• çocukların geçici velayeti, bakım ve korunması,
• çocukla kişisel ilişki

konularında geçici kararlar verilebilir.

Aile içi şiddet, tehdit, takip veya güvenlik riski varsa 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler boşanma davasından bağımsız olarak da talep edilebilir. Acil güvenlik ihtiyacı, boşanma davasının normal takvimine bırakılmamalıdır.

Boşanma davasında nafaka, velayet ve tazminat

Tedbir nafakası

Dava devam ederken eşin ve çocukların geçimini sağlamak amacıyla geçici nitelikte tedbir nafakasına hükmedilebilir. Tedbir nafakasının amacı, yargılama boyunca ekonomik açıdan korunması gereken tarafın ve çocukların temel ihtiyaçlarını karşılamaktır.

Yoksulluk nafakası

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru diğer eşten daha ağır olmayan taraf, diğer eşin mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir. Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır; hâkim kural olarak talep yokken kendiliğinden hükmedemez.

Yoksulluk nafakasının şartları, süresi ve miktarı hakkında ayrıntılı bilgi için Ankahukuk’taki Yoksulluk Nafakası Rehberi incelenebilir.

İştirak nafakası

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılır. İştirak nafakası eşler arasındaki kusur tartışmasının bir cezası veya ödülü değildir; merkezinde çocuğun ihtiyaçları bulunur.

Velayet ve kişisel ilişki

Velayet kararı verilirken belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Anne veya babanın boşanmada daha kusurlu bulunması, tek başına velayet sonucunu belirlemez. Çocuğun yaşı, gelişimi, bakım düzeni, eğitim ve sağlık ihtiyaçları, ebeveynlerin kişisel özellikleri ve çocuğun görüşü somut olayda birlikte değerlendirilir.

Maddi ve manevi tazminat

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu eşten maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat talep edebilir. Tazminat için talep, kusur, zarar ve olayla zarar arasındaki bağ ayrı ayrı değerlendirilir.

Boşanma ile mal paylaşımı aynı dava mıdır?

Boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklıdır. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılmakla birlikte tasfiye hakkında karar verilebilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi gerekir. Bu nedenle mal rejimi davası açılmışsa çoğu durumda boşanma davasının kesinleşmesi bekletici mesele yapılır.

Edinilmiş mallara katılma rejimi, kişisel mallar, katılma alacağı, değer artış payı ve denkleştirme gibi konular ayrı teknik hesaplamalar gerektirir. Ayrıntılı açıklama için Mal Rejiminden Kaynaklanan Davalar başlıklı rehbere bakılabilir.

Boşanma davası ne kadar sürer?

Boşanma davaları için kanunda “şu kadar günde biter” şeklinde sabit bir süre yoktur. Anlaşmalı boşanma, şartların ve belgelerin eksiksiz olması hâlinde genellikle tek duruşmada karar verilmeye elverişlidir. Ancak duruşma günü, tebligat, protokoldeki eksiklikler ve kararın kesinleşmesi toplam süreyi etkiler.

Çekişmeli boşanmanın süresi ise;

• mahkemenin iş yüküne,
• tebligatların tamamlanmasına,
• tanık sayısına,
• başka kurumlardan kayıt getirtilmesine,
• sosyal inceleme veya bilirkişi ihtiyacına,
• istinaf ve temyiz başvurularına

göre değişir. İnternette verilen kesin ay veya yıl aralıkları her dosya için güvenilir değildir.

Boşanma davasında en sık yapılan hatalar

• Boşanma sebebini ve hukuki stratejiyi belirlemeden dava açmak,
• özel boşanma sebeplerindeki hak düşürücü süreleri kaçırmak,
• vakıaları soyut, dağınık veya çelişkili anlatmak,
• her vakıa ile delil arasındaki bağlantıyı kurmamak,
• hukuka aykırı şekilde delil elde etmek,
• nafaka, tazminat veya velayet taleplerini açık kurmamak,
• mal paylaşımını boşanmanın otomatik sonucu sanmak,
• anlaşmalı boşanma protokolünde belirsiz feragat ifadeleri kullanmak,
• yanlış mahkemede dava açmak,
• tebligatları ve kanuni süreleri takip etmemek,
• karar verildiği anda boşanmanın kesinleştiğini düşünmek.

Ankahukuk’ta yayımlanan Boşanma Davasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar başlıklı çalışma, özellikle çekişmeli davalarda usul ve delil bakımından yapılan hataları ayrıca ele almaktadır.

Boşanma davasında avukat zorunlu mudur?

Boşanma davasının avukatla takip edilmesi zorunlu değildir. Taraflar davalarını kendileri açıp yürütebilir. Bununla birlikte aile hukuku uyuşmazlıklarında dilekçelerin karşılıklı verilmesi, vakıa ve delillerin süresinde sunulması, kusur değerlendirmesi, geçici önlemler, protokol hükümleri ve kanun yolu süreleri hak kaybı riski taşır.

Mali durumu yargılama giderlerini karşılamaya elverişli olmayan kişiler, şartları varsa Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamındaki adli yardımdan yararlanmayı talep edebilir. Baroların adli yardım hizmeti ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir mekanizmadır.

Sık sorulan sorular

Boşanma davasını eşlerden yalnız biri açabilir mi?

Evet. Çekişmeli boşanma davasını eşlerden biri tek başına açabilir. Diğer eşin boşanmayı istememesi davanın açılmasına engel değildir; ancak boşanma sebebinin ispatlanması gerekir.

Boşanma davası internetten açılabilir mi?

Güvenli elektronik imza veya mobil imza sahibi vatandaşlar hukuk davalarını UYAP Vatandaş Portal üzerinden açabilir. Yalnız e-Devlet şifresiyle dava açma ve evrak gönderme işlemi yapılamaz.

Anlaşmalı boşanmak için kaç yıl evli olmak gerekir?

Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Bir yıldan kısa evlilikte boşanma mümkün mü?

Evet. Bir yıllık şart yalnız anlaşmalı boşanma içindir. Geçerli bir boşanma sebebi varsa bir yıldan kısa evlilikte çekişmeli boşanma davası açılabilir.

Eşlerden biri anlaşmalı boşanma protokolünden dönerse ne olur?

Karar kesinleşinceye kadar anlaşmalı boşanma iradesinden dönülebilir. Bu durumda dava, gerekli usul işlemleri tamamlanarak çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.

Boşanma davasında mesajlar delil sayılır mı?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve uyuşmazlıkla bağlantılı mesajlar delil olarak değerlendirilebilir. Hesap veya cihaza izinsiz erişim gibi hukuka aykırı yöntemler ayrıca sorumluluk doğurabilir.

Tanık olmadan boşanma davası açılabilir mi?

Evet. Tanık her boşanma davasında zorunlu değildir. İddialar belge, kayıt, rapor veya başka hukuka uygun delillerle ispatlanabiliyorsa tanık olmadan da dava yürütülebilir.

Boşanma davasında nafaka aynı anda istenebilir mi?

Evet. Şartlarına göre tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası talepleri boşanma davasında ileri sürülebilir.

Velayet boşanmada kusurlu olan eşe verilebilir mi?

Boşanmadaki kusur velayeti otomatik olarak belirlemez. Esas ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ebeveynin davranışı çocuğun bakım ve güvenliğini etkiliyorsa bu durum velayet değerlendirmesinde önem kazanır.

Mal paylaşımı boşanma kararıyla kendiliğinden yapılır mı?

Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi çoğu durumda ayrı talep ve ayrı dava gerektirir. Boşanma hükmünün kesinleşmesi, tasfiye bakımından önemlidir.

Boşanma davası açmadan önce ihtar çekmek gerekir mi?

Genel olarak boşanma davası öncesinde ihtar zorunlu değildir. Ancak terk sebebine dayalı boşanmada kanunda düzenlenen dönüş ihtarı ve süre şartları yerine getirilmelidir.

Boşanma kararı ne zaman geçerli olur?

Boşanma hükmü kesinleştiğinde evlilik sona erer. İlk derece mahkemesinin karar vermesi tek başına yeterli değildir.

Boşanma davası açılınca sadakat yükümlülüğü biter mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, boşanma davasının açılmasının sadakat yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmediğini kabul etmektedir.

Şiddet varsa boşanma davasının sonucunu beklemek gerekir mi?

Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler için ayrıca başvurulabilir. Acil risk hâlinde kolluk, savcılık veya aile mahkemesi üzerinden güvenlik tedbiri talep edilmelidir.

Sonuç

Boşanma davası açmak, yalnızca “boşanmak istiyorum” içerikli bir dilekçeyi mahkemeye vermekten ibaret değildir. Dava türünün ve hukuki sebebin doğru seçilmesi, görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi, olayların kronolojik ve somut biçimde yazılması, her vakıanın hukuka uygun delille ilişkilendirilmesi ve nafaka, velayet, tazminat gibi taleplerin açıkça kurulması gerekir.

Anlaşmalı boşanmada protokolün belirsizliği; çekişmeli boşanmada ise vakıa ve delil eksikliği en ciddi hak kaybı nedenleri arasındadır. Yargıtay uygulaması, mahkemenin tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden tamamlamayacağını ve süresinde sunulmayan delillerin her zaman değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. Bu nedenle boşanma süreci, somut olayın özelliklerine göre planlanması gereken teknik bir yargılama sürecidir.

Hukuki kaynaklar ve ilgili içerikler

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 161-184
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m. 119, 121, 129, 137, 194 ve 334 ve devamı
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun
• 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun
• Yargıtay 2. HD, 2016/24000 E., 2018/10176 K.
• Yargıtay 2. HD, 2016/13806 E., 2018/3211 K.
• Yargıtay 2. HD, 2019/1278 E., 2019/2547 K.
• Yargıtay HGK, 2017/2643 E., 2019/484 K.
• Yargıtay 2. HD, 2017/1450 E., 2017/2617 K.
• Yargıtay 2. HD, 2023/642 E., 2023/3318 K.
• Yargıtay HGK, 2020/2-367 E., 2022/1497 K.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın vakıaları, süreleri, delilleri ve talepleri farklı sonuç doğurabilir.